奥德修斯的怒火与佩涅洛佩的悲祷｜《奥德赛》§20.1-20.64（荷马）希腊语原文与中文翻译

αὐτὰρ ὁ ἐν προδόμῳ εὐνάζετο δῖος Ὀδυσσεύς·

然而高贵的奥德修斯在门廊里安歇。

κὰμ μὲν ἀδέψητον βοέην στόρεσʼ, αὐτὰρ ὕπερθε

他铺下一张未经鞣制的牛皮，在其上面

κώεα πόλλʼ ὀΐων, τοὺς ἱρεύεσκον Ἀχαιοί·

铺了许多阿开亚人常祭祀用的绵羊皮；

Εὐρυνόμη δʼ ἄρʼ ἐπὶ χλαῖναν βάλε κοιμηθέντι.

埃乌律诺墨在他躺下后，在上面盖了一件大氅。

ἔνθʼ Ὀδυσεὺς μνηστῆρσι κακὰ φρονέων ἐνὶ θυμῷ

在那里，奥德修斯在心中对求婚者们图谋着灾祸，

κεῖτʼ ἐγρηγορόων· ταὶ δʼ ἐκ μεγάροιο γυναῖκες

醒着躺着；而女人们走出了殿堂，

ἤϊσαν, αἳ μνηστῆρσιν ἐμισγέσκοντο πάρος περ,

就是那些先前常与求婚者们厮混的女人，

ἀλλήλῃσι γέλω τε καὶ εὐφροσύνην παρέχουσαι.

她们互相嬉笑，寻欢作乐。

τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι·

他的心在胸膛里激荡；

πολλὰ δὲ μερμήριζε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,

他在心中和灵魂里苦苦思索，

ἠὲ μεταΐξας θάνατον τεύξειεν ἑκάστῃ,

是应当冲上前去给她们每一个人带来死亡，

ἦ ἔτʼ ἐῷ¹ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μιγῆναι

还是容许她们与傲慢的求婚者们再次厮混，

ὕστατα καὶ πύματα, κραδίη δέ οἱ ἔνδον ὑλάκτει.

作为最后的一次；他的内心在汪汪吠叫。

ὡς δὲ κύων ἀμαλῇσι περὶ σκυλάκεσσι βεβῶσα

正如一只母狗，守护在它柔弱的小狗身旁，

ἄνδρʼ ἀγνοιήσασʼ ὑλάει μέμονέν τε μάχεσθαι,

见到陌生人便吠叫并准备搏斗一样，

ὥς ῥα τοῦ ἔνδον ὑλάκτει ἀγαιομένου κακὰ ἔργα·

他的心也在胸膛里因她们的恶行而吠叫；

στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ·

他捶着胸膛，用言语斥责自己的心：

τέτλαθι δή, κραδίη· καὶ κύντερον ἄλλο ποτʼ ἔτλης.

“忍耐吧，我的心！你曾经忍受过比这更可耻的事情，

ἤματι τῷ ὅτε μοι μένος ἄσχετος ἤσθιε Κύκλωψ

在那一天，当那狂暴无羁的库克罗普斯吞食

ἰφθίμους ἑτάρους· σὺ δʼ ἐτόλμας, ὄφρα σε μῆτις

我那勇猛的同伴时；你却忍受住了，直到计谋

ἐξάγαγʼ ἐξ ἄντροιο ὀϊόμενον θανέεσθαι.

将你引出洞穴，而你原本以为自己必死无疑。”

ὣς ἔφατʼ, ἐν στήθεσσι καθαπτόμενος φίλον ἦτορ·

他这样说着，安抚着胸中的这颗心；

τῷ δὲ μάλʼ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληυῖα

他的心极其顺从地坚守着，耐心地

νωλεμέως· ἀτὰρ αὐτὸς ἑλίσσετο ἔνθα καὶ ἔνθα.

毫不松懈；但他自己却翻来覆去。

ὡς δʼ ὅτε γαστέρʼ ἀνὴρ πολέος πυρὸς αἰθομένοιο,

正如一个人在熊熊燃烧的大火旁，

ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος, ἔνθα καὶ ἔνθα

将一个装满油脂和血的胃袋翻来覆去，

αἰόλλῃ², μάλα δʼ ὦκα λιλαίεται ὀπτηθῆναι,

极巴望它快点烤熟，

ὣς ἄρʼ ὅ γʼ ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλίσσετο, μερμηρίζων

他就这样翻来覆去，苦苦思索

ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει

如何对这些无耻的求婚者下手，

μοῦνος ἐὼν πολέσι. σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνη

以寡敌众。这时，雅典娜来到了他的身边，

οὐρανόθεν καταβᾶσα· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικί·

从天而降；她的身形幻化成一个女子；

στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·

她站在他的头顶上方，对他开口说道：

τίπτʼ αὖτʼ ἐγρήσσεις, πάντων περὶ κάμμορε φωτῶν;

“你为何又醒着，世上最不幸的人啊？

οἶκος μέν τοι ὅδʼ ἐστί, γυνὴ δέ τοι ἥδʼ ἐνὶ οἴκῳ

这确实是你的家，你的妻子就在这屋里，

καὶ, πάϊς, οἷόν πού τις ἐέλδεται ἔμμεναι υἷα.

还有你的孩子，正是人们所期盼拥有的那样的儿子。”

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯回答她道：

ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, θεά, κατὰ μοῖραν ἔειπες·

“是的，女神，你所说的这一切确实都极其合宜。

ἀλλά τί μοι τόδε θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει,

但我胸中的心正在思索着这件事：

ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσω,

我该如何对这些无耻的求婚者下手，

μοῦνος ἐών· οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔασι.

我只有一个人，而他们却总是在屋里聚集成群。

πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζω·

而且，我心中还在思索着这件更为重大的事情：

εἴ περ γὰρ κτείναιμι Διός τε σέθεν τε ἕκητι,

如果我在宙斯和你的意旨下杀死了他们，

πῆ κεν ὑπεκπροφύγοιμι³; τά σε φράζεσθαι ἄνωγα.

我又该逃往何处以求安全？我求你考虑一下这个问题。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·

闪亮眼睛的女神雅典娜回答他道：

σχέτλιε, καὶ μέν τίς τε χερείονι πείθεθʼ ἑταίρῳ,

“固执的人啊！人们甚至会信赖一个较为懦弱的同伴，

ὅς περ θνητός τʼ ἐστὶ καὶ οὐ τόσα μήδεα οἶδεν·

他仅仅是个凡人，也不懂那么多计谋；

αὐτὰρ ἐγὼ θεός εἰμι, διαμπερὲς ἥ σε φυλάσσω

但我却是一位神明，在所有的艰难中

ἐν πάντεσσι πόνοις. ἐρέω δέ τοι ἐξαναφανδόν·

始终守护着你。我明明白白地告诉你：

εἴ περ πεντήκοντα λόχοι μερόπων ἀνθρώπων

即使有五十队口说人言的凡人军队

νῶϊ περισταῖεν, κτεῖναι μεμαῶτες Ἄρηϊ,

把我们合围，渴望在战火中杀戮，

καί κεν τῶν ἐλάσαιο βόας καὶ ἴφια μῆλα.

你也同样能赶走他们的牛群和肥美的羊群。

ἀλλʼ ἑλέτω σε καὶ ὕπνος· ἀνίη καὶ τὸ φυλάσσειν

但你也该入睡了；通宵达旦地醒着守夜

πάννυχον ἐγρήσσοντα, κακῶν δʼ ὑποδύσεαι ἤδη.

也是一种痛苦，你很快就会摆脱这些灾祸了。”

ὣς φάτο, καί ῥά οἱ ὕπνον ἐπὶ βλεφάροισιν ἔχευεν,

她这样说着，将睡眠洒在他的眼皮上，

αὐτὴ δʼ ἂψ ἐς Ὄλυμπον ἀφίκετο δῖα θεάων.

而她自己，这位女神中的高贵者，又回到了奥林匹斯。

εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε, λύων μελεδήματα θυμοῦ,

当睡眠捉住他，解开心中的忧虑，

λυσιμελής, ἄλοχος δʼ ἄρʼ ἐπέγρετο κεδνὰ ἰδυῖα·

那消除疲劳的睡眠；他那聪慧的妻子醒了过来，

κλαῖε δʼ ἄρʼ ἐν λέκτροισι καθεζομένη μαλακοῖσιν.

她坐在柔软的床上哭泣。

αὐτὰρ ἐπεὶ κλαίουσα κορέσσατο ὃν κατὰ θυμόν,

当她从心底里哭够了之后，

Ἀρτέμιδι πρώτιστον ἐπεύξατο δῖα γυναικῶν·

这位妇人中的高贵者首先向阿尔忒弥斯祈祷：

Ἄρτεμι, πότνα θεά, θύγατερ Διός, αἴθε μοι ἤδη

“阿尔忒弥斯，尊贵的女神，宙斯之女，但愿你现在

ἰὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλοῦσʼ ἐκ θυμὸν ἕλοιο

就能将箭射入我的胸膛，夺去我的生命，

αὐτίκα νῦν, ἢ ἔπειτα μʼ ἀναρπάξασα θύελλα

就在此时时刻；或者让暴风将我卷走，

οἴχοιτο προφέρουσα κατʼ ἠερόεντα κέλευθα,

带我沿着阴暗的道路离去，

语法注3 条

§20.11τεύξειεν... ἐῷ
间接疑问句 `ἠὲ... ἦ...` 中，选择性的非定指从句并列了祈愿式 `τεύξειεν`（不定过去时祈愿式）与虚拟式 `ἐῷ`（现在时虚拟式）。在荷马史诗中，思虑和权衡的从句里虚拟式与祈愿式经常并用，反映出行动的迫切性或意志强度的微妙差异（是主动跃出杀戮，还是消极容许其发生）。
§20.25ὡς δʼ ὅτε γαστέρʼ ἀνὴρ... αἰόλλῃ
在由 `ὡς δʼ ὅτε` 引导的直喻从句中，使用了不带语气词 `ἄν`（或 `κέ`）的虚拟式 `αἰόλλῃ`。在荷马史诗的直喻中，常以这种不带语气词的虚拟式来表达一种普遍、反复发生的典型情境。
§20.42εἴ περ γὰρ κτείναιμι... πῆ κεν ὑπεκπροφύγοιμι
这是一个潜在（或假定）条件句结构，条件从句使用祈愿式（`εἴ περ... κτείναιμι`），主句使用 `κεν` 搭配祈愿式（`πῆ κ源于 20.43: κεν ὑπεκπροφύγοιμι`）。奥德修斯借由此潜在表达向雅典娜吐露了他对未来的现实担忧：即使在神力帮助下杀死了求婚者，事后又该如何逃脱他们亲族的复仇？

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:20.1-20.64