安提诺乌斯的反驳与珀涅罗珀织寿衣之计｜《奥德赛》§2.71-2.141（荷马）希腊语原文与中文翻译

τείρεσθʼ¹, εἰ μή πού τι πατὴρ ἐμὸς ἐσθλὸς Ὀδυσσεὺς

让我独自在痛苦的忧伤中消磨。除非我那高贵的父亲奥德修斯，

δυσμενέων κάκʼ ἔρεξεν ἐυκνήμιδας Ἀχαιούς,

曾怀着敌意，对胫甲精美的阿开亚人做过恶事，

τῶν μʼ ἀποτινύμενοι κακὰ ῥέζετε δυσμενέοντες,

而你们为了报复，怀着敌意对我做恶，

τούτους ὀτρύνοντες. ἐμοὶ δέ κε κέρδιον εἴη

怂恿着这些人。但对我来说，倒不如

ὑμέας ἐσθέμεναι κειμήλιά τε πρόβασίν τε.

由你们自己来吞食我的财宝和牲畜。

εἴ χʼ ὑμεῖς γε φάγοιτε, τάχʼ ἄν ποτε καὶ τίσις εἴη·

如果是你们吞食了它们，也许很快就会得到偿还；

τόφρα γὰρ ἂν κατὰ ἄστυ ποτιπτυσσοίμεθα μύθῳ

因为那时我们就会在城里奔走，用言语向你们诉说，

χρήματʼ ἀπαιτίζοντες, ἕως κʼ ἀπὸ πάντα δοθείη·

讨还我们的财物，直到全部被归还。

νῦν δέ μοι ἀπρήκτους ὀδύνας ἐμβάλλετε θυμῷ.

可如今，你们却在我的心中种下了无法医治的痛苦。”

ὣς φάτο χωόμενος, ποτὶ δὲ σκῆπτρον βάλε γαίῃ

他愤怒地这样说，并把权杖扔在了地上，

δάκρυʼ ἀναπρήσας· οἶκτος δʼ ἕλε λαὸν ἅπαντα.

泪水夺眶而出；所有的民众都心生怜悯。

ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἀκὴν ἔσαν, οὐδέ τις ἔτλη

那时，其他所有人都沉默不语，没有人敢

Τηλέμαχον μύθοισιν ἀμείψασθαι χαλεποῖσιν·

用严厉的话语回答忒勒马科斯；

Ἀντίνοος δέ μιν οἶος ἀμειβόμενος προσέειπε·

只有安提诺乌斯一人回答，对他说道：

Τηλέμαχʼ ὑψαγόρη, μένος ἄσχετε, ποῖον ἔειπες

“大言不惭的忒勒马科斯，无法克制怒火的人，你说了什么样的话

ἡμέας αἰσχύνων· ἐθέλοις δέ κε μῶμον ἀνάψαι.

来羞辱我们；你倒想把恶名强加在我们头上。

σοὶ δʼ οὔ τι μνηστῆρες Ἀχαιῶν αἴτιοί εἰσιν,

对你来说，阿开亚人的求婚者们根本没有错，

ἀλλὰ φίλη μήτηρ, ἥ τοι πέρι κέρδεα οἶδεν.

错的是你那亲爱的母亲，她精通非凡的诡计。

ἤδη γὰρ τρίτον ἐστὶν ἔτος, τάχα δʼ εἶσι τέταρτον,

因为已经是第三年，很快就是第四年了，

ἐξ οὗ ἀτέμβει θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.

自从她使阿开亚人胸中的心焦虑不安以来。

πάντας μέν ῥʼ ἔλπει καὶ ὑπίσχεται ἀνδρὶ ἑκάστῳ

她给每个人以希望，并向每一个男子许诺，

ἀγγελίας προϊεῖσα, νόος δέ οἱ ἄλλα μενοινᾷ.

派人送去口信，但她的内心却在筹划着别的事情。

ἡ δὲ δόλον τόνδʼ ἄλλον ἐνὶ φρεσὶ μερμήριξε·

她又在心中筹划了另一个骗局：

στησαμένη μέγαν ἱστὸν ἐνὶ μεγάροισιν ὕφαινε,

在殿堂里立起一架巨大的织机，她在织布，

λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δʼ ἡμῖν μετέειπε·

织得既精细又宽大；随即她对我们说：

κοῦροι ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,

‘年轻的求婚者们，既然高贵的奥德修斯已经去世，

μίμνετʼ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς ὅ κε φᾶρος

请不要急于催促我的婚事，等我把这件衣服织完，

ἐκτελέσω, μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται,

免得我的线白白浪费——

Λαέρτῃ ἥρωι ταφήιον, εἰς ὅτε κέν μιν

这是给英雄拉埃尔特斯的寿衣，以防哪一天

μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο,

带来无尽痛苦的死神之毁灭性命运将他击倒，

μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ.

免得民间的阿开亚妇女们对我产生怨恨，

αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας.

如果他这个拥有巨万家财的人，躺在那里却毫无寿衣。’

ὣς ἔφαθʼ, ἡμῖν δʼ αὖτʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.

她这样说，我们高傲的心便依从了她。

ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκεν μέγαν ἱστόν,

于是，她白天在那巨大的织机上织布，

νύκτας δʼ ἀλλύεσκεν, ἐπεὶ δαΐδας παραθεῖτο.

晚上却把火把放在身旁，将布拆掉。

ὣς τρίετες μὲν ἔληθε δόλῳ καὶ ἔπειθεν Ἀχαιούς·

这样，她用诡计隐瞒了三年，说服了阿开亚人；

ἀλλʼ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,

但当第四年到来、季节交替时，

καὶ τότε δή τις ἔειπε γυναικῶν, ἣ σάφα ᾔδη,

她身边的一位女仆，由于知道实情，便告诉了我们，

καὶ τήν γʼ ἀλλύουσαν ἐφεύρομεν ἀγλαὸν ἱστόν.

于是我们当场抓到她正在拆卸那美丽的织物。

ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσε καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ ὑπʼ ἀνάγκης·

因此，她迫于无奈，违背本意地完成了它。

σοὶ δʼ ὧδε μνηστῆρες ὑποκρίνονται, ἵνʼ εἰδῇς

如今，求婚者们给你这样的回答，好让你自己

αὐτὸς σῷ θυμῷ, εἰδῶσι δὲ πάντες Ἀχαιοί·

在心中明白，也让所有的阿开亚人都知晓：

μητέρα σὴν ἀπόπεμψον, ἄνωχθι δέ μιν γαμέεσθαι

送走你的母亲，命令她去嫁给

τῷ ὅτεῴ τε πατὴρ κέλεται καὶ ἁνδάνει αὐτῇ.

她父亲所指示、且令她自己中意的人。

εἰ δʼ ἔτʼ ἀνιήσει γε πολὺν χρόνον υἷας Ἀχαιῶν,

但如果她还要在很长一段时间里，继续折磨阿开亚人的儿子们，

τὰ φρονέουσʼ ἀνὰ θυμόν, ὅ οἱ πέρι δῶκεν Ἀθήνη

在心中自恃雅典娜多方赐予她的天赋——

ἔργα τʼ ἐπίστασθαι περικαλλέα καὶ φρένας ἐσθλὰς

精湛的手艺、聪慧的头脑，

κέρδεά θʼ, οἷʼ οὔ πώ τινʼ ἀκούομεν οὐδὲ παλαιῶν,

以及那即便是古时的女子们也闻所未闻的狡黠，

τάων αἳ πάρος ἦσαν ἐυπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,

那些从前蓄着美丽发辫的阿开亚妇女，

Τυρώ τʼ Ἀλκμήνη τε ἐυστέφανός τε Μυκήνη·

如泰罗、阿尔克墨涅和戴着华丽冠冕的迈锡尼；

τάων οὔ τις ὁμοῖα νοήματα Πηνελοπείῃ

在她们中，没有一人的心思能与珀涅罗珀相比。

ᾔδη· ἀτὰρ μὲν τοῦτό γʼ ἐναίσιμον οὐκ ἐνόησε².

然而，在这件事情上，她确实没有想出妥当的办法。

τόφρα γὰρ οὖν βίοτόν τε τεὸν καὶ κτήματʼ ἔδονται,

因为只要她还抱有神明如今放在她胸中的

ὄφρα κε κείνη τοῦτον ἔχῃ νόον, ὅν τινά οἱ νῦν

这种心思，他们就会继续吞食你的生计和财产。

ἐν στήθεσσι τιθεῖσι θεοί. μέγα μὲν κλέος αὐτῇ

她固然为自己赢得了巨大的名声，

ποιεῖτʼ, αὐτὰρ σοί γε ποθὴν πολέος βιότοιο³.

却给你留下了对巨大生计的渴求。

ἡμεῖς δʼ οὔτʼ ἐπὶ ἔργα πάρος γʼ ἴμεν οὔτε πῃ ἄλλῃ,

而我们绝不会回到自己的田产去，也不会去别的地方，

πρίν γʼ αὐτὴν γήμασθαι Ἀχαιῶν ᾧ κʼ ἐθέλῃσι.

直到她嫁给阿开亚人中她所情愿的任何人。”

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

对此，聪慧的忒勒马科斯回答说道：

Ἀντίνοʼ, οὔ πως ἔστι δόμων ἀέκουσαν ἀπῶσαι

“安提诺乌斯，我无论如何不能违背我母亲的意愿，把她赶出家门，

ἥ μʼ ἔτεχʼ, ἥ μʼ ἔθρεψε· πατὴρ δʼ ἐμὸς ἄλλοθι γαίης,

是她生我养我；而我的父亲身在异国他乡，

ζώει ὅ γʼ ἦ τέθνηκε· κακὸν δέ με πόλλʼ ἀποτίνειν

不知是生是死。如果我自愿送走母亲，

Ἰκαρίῳ, αἴ κʼ αὐτὸς ἑκὼν ἀπὸ μητέρα πέμψω.

还要向伊卡里奥斯偿付沉重的代价，这对我来说是桩恶事。

ἐκ γὰρ τοῦ πατρὸς κακὰ πείσομαι⁴, ἄλλα δὲ δαίμων

因为我不仅会从（她的）父亲那里遭受惩罚，而且神明

δώσει, ἐπεὶ μήτηρ στυγερὰς ἀρήσετʼ ἐρινῦς

也会降下其他的灾祸，因为母亲离开家门时，

οἴκου ἀπερχομένη· νέμεσις δέ μοι ἐξ ἀνθρώπων

会祈求那可怕的复仇女神（厄里倪厄斯）；而人们的怨恨

ἔσσεται· ὣς οὐ τοῦτον ἐγώ ποτε μῦθον ἐνίψω.

也会落在我身上。因此，我绝不会说出那样的话。

ὑμέτερος δʼ εἰ μὲν θυμὸς νεμεσίζεται αὐτῶν,

如果你们自己的心对此感到愤慨，

ἔξιτέ μοι μεγάρων, ἄλλας δʼ ἀλεγύνετε δαῖτας

就请离开我的府邸，去准备其他的宴席，

ὑμὰ κτήματʼ ἔδοντες ἀμειβόμενοι κατὰ οἴκους.

吃你们自己的财产，在各自的家中轮流享用。

εἰ δʼ ὑμῖν δοκέει τόδε λωίτερον καὶ ἄμεινον

但如果你们觉得这样做更好、更妥当……

语法注4 条

2.71τείρεσθʼ
承接前一行 `ἐάσατε`（第70行）及其宾语 `με` 的补足不定式 `τείρεσθαι` 的省音形，意为“让我独自在痛苦的忧伤中消磨（被折磨）”。
2.122ἀτὰρ μὲν τοῦτό γʼ ἐναίσιμον οὐκ ἐνόησε
`τοῦτό γʼ` 指珀涅罗珀目前拖延求婚的策略。`ἐναίσιμον`（合宜的、妥当的）用作宾语或副词性修饰，全句表达求婚者们的指责：“然而，在这件事情上，她确实没有想出妥当的办法。”
2.126ποθὴν πολέος βιότοιο
`ποθή` 意为“对失去之物的思念、匮乏、渴求”。在此处与属格 `πολέος βιότοιο` 连用，表示因求婚者们的挥霍，忒勒马科斯将遭受“许多生活资料的丧失（以及随之而来的匮乏）”。
2.134ἐκ γὰρ τοῦ πατρὸς κακὰ πείσομαι
`τοῦ πατρὸς` 在语境中既可以指忒勒马科斯的生父奥德修斯（若赶走母亲，归来的父亲将会动怒），也可以指珀涅罗珀的父亲伊卡里奥斯（因女儿被赶走而愤怒）。鉴于第133行提到了 `Ἰκαρίῳ`，此处解释为从“她的父亲（伊卡里奥斯）”那里遭受惩罚在逻辑上更为一致。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:2.71-2.141