双鹰的凶兆与哈利特耳塞斯的预言｜《奥德赛》§2.142-2.216（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἔμμεναι¹, ἀνδρὸς ἑνὸς βίοτον νήποινον ὀλέσθαι,

如果是这样，哪怕一个人的财产要在没有偿还的情况下被毁灭，

κείρετʼ· ἐγὼ δὲ θεοὺς ἐπιβώσομαι αἰὲν ἐόντας,

你们就尽管挥霍吧！但我将呼求永生的神明，

αἴ κέ ποθι Ζεὺς δῷσι παλίντιτα ἔργα γενέσθαι.

看是否宙斯终会赐予报复的惩罚。

νήποινοί κεν ἔπειτα δόμων ἔντοσθεν ὄλοισθε.

那时，你们便在我的府邸中，在没有偿还的情况下毁灭吧。”

ὣς φάτο Τηλέμαχος, τῷ δʼ αἰετὼ εὐρύοπα Ζεὺς

忒勒马科斯这样说，那声音宏亮的宙斯为他

ὑψόθεν ἐκ κορυφῆς ὄρεος προέηκε πέτεσθαι.

派出了两只鹰，从高处、从山顶飞出。

τὼ δʼ ἕως μέν ῥʼ ἐπέτοντο μετὰ πνοιῇς ἀνέμοιο

它们在风的吹拂下飞行了一阵，

πλησίω ἀλλήλοισι τιταινομένω πτερύγεσσιν·

彼此靠近，展开双翼极力飞翔；

ἀλλʼ ὅτε δὴ μέσσην ἀγορὴν πολύφημον ἱκέσθην,

但当它们到达那人声鼎沸的集市中央时，

ἔνθʼ ἐπιδινηθέντε τιναξάσθην πτερὰ πυκνά,

便在那里盘旋，猛烈地拍动着浓密的羽翼，

ἐς δʼ ἰδέτην πάντων κεφαλάς, ὄσσοντο δʼ ὄλεθρον·

并俯视众人的头顶，预示着毁灭；

δρυψαμένω² δʼ ὀνύχεσσι παρειὰς ἀμφί τε δειρὰς

它们用利爪抓破了自己的双颊和颈项，

δεξιὼ ἤιξαν διά τʼ οἰκία καὶ πόλιν αὐτῶν.

然后向右飞去，穿过众人的房屋和城市。

θάμβησαν δʼ ὄρνιθας, ἐπεὶ ἴδον ὀφθαλμοῖσιν·

人们亲眼看见这些鸟，都感到惊奇，

ὥρμηναν δʼ ἀνὰ θυμὸν ἅ περ τελέεσθαι ἔμελλον.

并在心中思量着那些即将发生的事。

τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε γέρων ἥρως Ἁλιθέρσης

在他们中，老英雄、马斯托尔之子

Μαστορίδης· ὁ γὰρ οἶος ὁμηλικίην ἐκέκαστο

哈利特耳塞斯对众人说道；因为在同辈人中，只有他最擅长

ὄρνιθας γνῶναι καὶ ἐναίσιμα μυθήσασθαι·

辨识鸟的征兆并宣示吉凶；

ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπε·

他心怀善意，对众人宣示并说道：

κέκλυτε δὴ νῦν μευ, Ἰθακήσιοι, ὅττι κεν εἴπω·

“伊塔卡人啊，现在请听我说，听我所要说的话；

μνηστῆρσιν δὲ μάλιστα πιφαυσκόμενος τάδε εἴρω·

我尤其要对求婚者们说明并讲这些话。

τοῖσιν γὰρ μέγα πῆμα κυλίνδεται· οὐ γὰρ Ὀδυσσεὺς

因为大祸将降临在他们头上；奥德修斯绝不会

δὴν ἀπάνευθε φίλων ὧν ἔσσεται, ἀλλά που ἤδη

长期远离他所爱的人，甚至可能现在

ἐγγὺς ἐὼν τοῖσδεσσι φόνον καὶ κῆρα φυτεύει

他已经近在咫尺，正在给所有这些人播下杀戮和毁灭的种子；

πάντεσσιν· πολέσιν δὲ καὶ ἄλλοισιν κακὸν ἔσται,

而且，这对于我们许多人来说也是灾祸，

οἳ νεμόμεσθʼ Ἰθάκην ἐυδείελον. ἀλλὰ πολὺ πρὶν

对于居住在晴朗的伊塔卡的我们。但在此之前，

φραζώμεσθʼ, ὥς κεν καταπαύσομεν· οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ

让我们尽早考虑如何阻止他们；而他们自己

παυέσθων· καὶ γάρ σφιν ἄφαρ τόδε λώιόν ἐστιν.

也该停止；因为这样做对他们也是大有裨益的。

οὐ γὰρ ἀπείρητος μαντεύομαι, ἀλλʼ ἐὺ εἰδώς·

因为我并非毫无经验地预言，而是有着真知灼见；

καὶ γὰρ κείνῳ³ φημὶ τελευτηθῆναι ἅπαντα,

我说那个人的一切都已成真，

ὥς οἱ ἐμυθεόμην, ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινον

正如当年阿耳戈斯人登船前往伊利翁，

Ἀργεῖοι, μετὰ δέ σφιν ἔβη πολύμητις Ὀδυσσεύς.

而足智多谋的奥德修斯与他们同行时，我对他的预言。

φῆν κακὰ πολλὰ παθόντʼ, ὀλέσαντʼ ἄπο πάντας ἑταίρους,

我说他会历经千辛万苦，失去所有的同伴，

ἄγνωστον πάντεσσιν ἐεικοστῷ ἐνιαυτῷ

在不为任何人知晓的第二十年里，

οἴκαδʼ ἐλεύσεσθαι· τὰ δὲ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.

回到家中；而如今，这一切确实都在实现。”

τὸν δʼ αὖτʼ Εὐρύμαχος Πολύβου πάϊς ἀντίον ηὔδα·

对此，波吕玻斯之子欧律马科斯回答说道：

ὦ γέρον, εἰ δʼ ἄγε νῦν μαντεύεο σοῖσι τέκεσσιν

“老头子，你还是快回家给自己的孩子们预言去吧，

οἴκαδʼ ἰών, μή πού τι κακὸν πάσχωσιν ὀπίσσω·

好让他们以后免遭灾祸；

ταῦτα δʼ ἐγὼ σέο πολλὸν ἀμείνων μαντεύεσθαι.

在这些事情上，我比你更懂得如何预言。

ὄρνιθες δέ τε πολλοὶ ὑπʼ αὐγὰς ἠελίοιο

在阳光下确实有许多鸟儿

φοιτῶσʼ, οὐδέ τε πάντες ἐναίσιμοι· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

在飞翔，但并非所有的鸟都有所征兆；而奥德修斯

ὤλετο τῆλʼ, ὡς καὶ σὺ καταφθίσθαι σὺν ἐκείνῳ

已在远方死去，你也本该和他一起

ὤφελες⁴. οὐκ ἂν τόσσα θεοπροπέων ἀγόρευες,

死去。这样你就不会说出这么多神示，

οὐδέ κε Τηλέμαχον κεχολωμένον ὧδʼ ἀνιείης,

也不会这样怂恿愤怒的忒勒马科斯，

σῷ οἴκῳ δῶρον ποτιδέγμενος, αἴ κε πόρῃσιν.

期盼着他给你的家带来赏赐。

ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·

但我现在就明确告诉你，而这也必将成真：

αἴ κε νεώτερον ἄνδρα παλαιά τε πολλά τε εἰδὼς

如果你这通晓许多古老事情的人，

παρφάμενος ἐπέεσσιν ἐποτρύνῃς χαλεπαίνειν,

用言语欺骗一个年轻人并怂恿他动怒，

αὐτῷ μέν οἱ πρῶτον ἀνιηρέστερον ἔσται,

那么首先对他自己来说，这会是更大的折磨，

πρῆξαι δʼ ἔμπης οὔ τι δυνήσεται εἵνεκα τῶνδε·

而且因为我们，他也绝不能有任何作为；

σοὶ δέ, γέρον, θωὴν ἐπιθήσομεν, ἥν κʼ ἐνὶ θυμῷ

而对于你，老头子，我们要对你课以罚金，

τίνων ἀσχάλλῃς· χαλεπὸν δέ τοι ἔσσεται ἄλγος.

让你在交纳时心疼不已；那将是你难以忍受的痛苦。

Τηλεμάχῳ δʼ ἐν πᾶσιν ἐγὼν ὑποθήσομαι αὐτός·

至于忒勒马科斯，我将当着众人的面亲自给他建议：

μητέρα ἣν ἐς πατρὸς ἀνωγέτω ἀπονέεσθαι·

让他命令自己的母亲回到父亲家里去；

οἱ δὲ γάμον τεύξουσι καὶ ἀρτυνέουσιν ἔεδνα

他们会为她筹办婚礼，并准备极为丰厚

πολλὰ μάλʼ, ὅσσα ἔοικε φίλης ἐπὶ παιδὸς ἕπεσθαι.

的聘礼，那些适合随同亲爱女儿一同带去的东西。

οὐ γὰρ πρὶν παύσεσθαι ὀίομαι υἷας Ἀχαιῶν

因为我想，阿开亚人的儿子们在达成目的前，绝不会停止

μνηστύος ἀργαλέης, ἐπεὶ οὔ τινα δείδιμεν ἔμπης,

这艰难的求婚，因为我们根本不怕任何人，

οὔτʼ οὖν Τηλέμαχον μάλα περ πολύμυθον ἐόντα,

不管是忒勒马科斯，哪怕他极其能言善辩，

οὔτε θεοπροπίης ἐμπαζόμεθʼ, ἣν σύ, γεραιέ,

还是你这老头子所说那些毫无结果的神示，

μυθέαι ἀκράαντον, ἀπεχθάνεαι δʼ ἔτι μᾶλλον.

我们完全不在乎，只会更平添对你的厌恶。

χρήματα δʼ αὖτε κακῶς βεβρώσεται, οὐδέ ποτʼ ἶσα

而他的财产仍会被无情地吞食，并且绝不会有任何偿还，

ἔσσεται, ὄφρα κεν ἥ γε διατρίβῃσιν Ἀχαιοὺς

只要她一天还在阿开亚人面前拖延

ὃν γάμον· ἡμεῖς δʼ αὖ ποτιδέγμενοι ἤματα πάντα

她的婚事。而我们日复一日地等待，

εἵνεκα τῆς ἀρετῆς ἐριδαίνομεν, οὐδὲ μετʼ ἄλλας

为了她的美德而相互竞争，却不去寻找别的女人，

ἐρχόμεθʼ, ἃς ἐπιεικὲς ὀπυιέμεν ἐστὶν ἑκάστῳ.

而那些女人本是我们每个人都适合迎娶的。”

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

对此，聪慧的忒勒马科斯回答说道：

Εὐρύμαχʼ ἠδὲ καὶ ἄλλοι, ὅσοι μνηστῆρες ἀγαυοί,

“欧律马科斯以及其他所有人，高傲的求婚者们，

ταῦτα μὲν οὐχ ὑμέας ἔτι λίσσομαι οὐδʼ ἀγορεύω·

关于这些事，我不再央求你们，也不再多说什么；

ἤδη γὰρ τὰ ἴσασι θεοὶ καὶ πάντες Ἀχαιοί.

因为神明和所有的阿开亚人都已经知道了。

ἀλλʼ ἄγε μοι δότε νῆα θοὴν καὶ εἴκοσʼ ἑταίρους,

但请给我一艘快船和二十名同伴，

οἵ κέ μοι ἔνθα καὶ ἔνθα διαπρήσσωσι κέλευθον.

好让他们能伴随我往返于旅途。

εἶμι γὰρ ἐς Σπάρτην τε καὶ ἐς Πύλον ἠμαθόεντα

因为我要去斯巴达和多沙的皮洛斯，

νόστον πευσόμενος πατρὸς δὴν οἰχομένοιο,

去打听那离家已久的父亲的归期，

ἤν τίς μοι εἴπῃσι βροτῶν ἢ ὄσσαν ἀκούσω

看是否有什么凡人能告诉我，或者我能听到什么传闻

语法注4 条

2.142ἔμμεναι
承接前一句（2.141）的条件从句，作主语补足语的不定式。ἔμμεναι（εἶναι 的史诗形式）与 ὀλέσθαι（ἀπόλλυμι 的第二不定过去时中动不定式，作不及物使用）并列，意为“如果你们认为……一个人的财产在没有偿还的情况下被毁灭（ὀλέσθαι）是（ἔμμεναι）更好的”。
2.153δρυψαμένω
双数中动分词。表示撕裂它们自己（或彼此）的双颊和颈部。中动语态在此作直接反身或相互解，这种自残行为被视为不祥未来的征兆。
2.171κείνῳ
代词 ἐκεῖνος 的阳性单数与格，指奥德修斯。在此作为利益与格（“对他而言，一切都已成真”）或关系与格（“关于他”）。
2.183ὤφελες
ὀφείλω 的第二不定过去时 ὤφελον 的第二人称单数，后接不定式 καταφθίσθαι。表示过去未能实现的强烈愿望或违背事实的懊悔：“你要是也和他一起死掉（καταφθίσθαι）就好了”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:2.142-2.216