奥德修斯的命名与野猪伤疤的由来｜《奥德赛》§19.405-19.471（荷马）希腊语原文与中文翻译

τὴν δʼ αὖτʼ Αὐτόλυκος ἀπαμείβετο φώνησέν τε·

对此，奥托吕科斯回答并对她说道：

γαμβρὸς ἐμὸς θυγάτηρ τε, τίθεσθʼ ὄνομʼ ὅττι κεν εἴπω·

“我的女婿和女儿啊，请给孩子取我将要说的这个名字。

πολλοῖσιν γὰρ ἐγώ γε ὀδυσσάμενος¹ τόδʼ ἱκάνω,

因为我由于对许多人怀着愤怒（或被许多人憎恨）而来到这里，

ἀνδράσιν ἠδὲ γυναιξὶν ἀνὰ χθόνα πουλυβότειραν·

无论是在那孕育万物的土地上的男人还是女人；

τῷ δʼ Ὀδυσεὺς ὄνομʼ ἔστω ἐπώνυμον· αὐτὰρ ἐγώ γε,

因此，让他以‘奥德修斯’作为这个名字。至于我，

ὁππότʼ ἂν ἡβήσας μητρώϊον ἐς μέγα δῶμα

每当他长大成人，来到外祖父在帕尔纳索斯的宽敞府邸，

ἔλθῃ Παρνησόνδʼ, ὅθι πού μοι κτήματʼ ἔασι,

也就是我的财产所在的地方时，

τῶν² οἱ ἐγὼ δώσω καί μιν χαίροντʼ ἀποπέμψω.

我将从这些财产中分给他一部分，并让他高高兴兴地回去。”

τῶν ἕνεκʼ ἦλθʼ Ὀδυσεύς, ἵνα οἱ πόροι ἀγλαὰ δῶρα.

正是为了这些，奥德修斯才前往那里，以便外祖父能送他辉煌的礼物。

τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιο

奥托吕科斯和奥托吕科斯的儿子们

χερσίν τʼ ἠσπάζοντο ἔπεσσί τε μειλιχίοισι·

用双手拥抱他，并用温和的话语欢迎他；

μήτηρ δʼ Ἀμφιθέη μητρὸς περιφῦσʼ Ὀδυσῆϊ

外祖母阿姆菲忒亚紧紧搂住奥德修斯，

κύσσʼ ἄρα μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά.

亲吻了他的头部和双眼。

Αὐτόλυκος δʼ υἱοῖσιν ἐκέκλετο κυδαλίμοισι

奥托吕科斯吩咐他那显赫的儿子们

δεῖπνον ἐφοπλίσσαι· τοὶ δʼ ὀτρύνοντος ἄκουσαν,

准备晚餐；他们听从了父亲的吩咐，

αὐτίκα δʼ εἰσάγαγον βοῦν ἄρσενα πενταέτηρον·

随即牵来一头五岁的公牛。

τὸν δέρον ἀμφί θʼ ἕπον, καί μιν διέχευαν ἅπαντα,

他们剥下牛皮，进行料理，并将其全部切开，

μίστυλλόν τʼ ἄρʼ ἐπισταμένως πεῖράν τʼ ὀβελοῖσιν,

熟练地切成小块，穿在铁叉上，

ὤπτησάν τε περιφραδέως, δάσσαντό τε μοίρας.

细心地烤好，然后分配了份额。

ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα

于是他们整天直到太阳落山

δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης·

都在宴饮，心中对这平等的宴席毫无欠缺之感。

ἦμος δʼ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν,

当太阳落山，暮色降临时，

δὴ τότε κοιμήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.

他们便躺下休息，接受了睡眠的赠礼。

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,

当早生的、玫瑰色手指的黎明出现时，

βάν ῥʼ ἴμεν ἐς θήρην, ἠμὲν κύνες ἠδὲ καὶ αὐτοὶ

他们便出发去狩猎，无论是猎犬，还是奥托吕科斯的

υἱέες Αὐτολύκου· μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς

儿子们自己；在他们之中，高贵的奥德修斯

ἤϊεν· αἰπὺ δʼ ὄρος προσέβαν καταειμένον ὕλῃ

也一同前往。他们登上了树木茂密的帕尔纳索斯

Παρνησοῦ, τάχα δʼ ἵκανον πτύχας ἠνεμοέσσας.

险峻山峦，很快就到了风声呼啸的山谷。

Ἠέλιος μὲν ἔπειτα νέον προσέβαλλεν ἀρούρας

那时太阳刚刚将光芒射向田野，

ἐξ ἀκαλαρρείταο βαθυρρόου Ὠκεανοῖο,

自那缓缓流淌、水流深沉的大洋神俄刻阿诺斯，

οἱ δʼ ἐς βῆσσαν ἵκανον ἐπακτῆρες· πρὸ δʼ ἄρʼ αὐτῶν

猎人们来到了深谷；在他们前面，

ἴχνιʼ ἐρευνῶντες κύνες ἤϊσαν, αὐτὰρ ὄπισθεν

猎犬们一边寻找着足迹一边前进，而在后面则是

υἱέες Αὐτολύκου· μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς

奥托吕科斯的儿子们；在他们之中，高贵的奥德修斯

ἤϊεν ἄγχι κυνῶν, κραδάων δολιχόσκιον ἔγχος.

紧跟着猎犬前进，手中挥舞着长影的投枪。

ἔνθα δʼ ἄρʼ ἐν λόχμῃ πυκινῇ κατέκειτο μέγας σῦς·

在那里，一头巨大的野猪躺在一处茂密的灌木丛中；

τὴν μὲν ἄρʼ οὔτʼ ἀνέμων διάει μένος ὑγρὸν ἀέντων,

这里，任凭潮湿的强风如何吹拂也无法穿透，

οὔτε μιν Ἠέλιος φαέθων ἀκτῖσιν ἔβαλλεν,

闪耀的太阳也无法用光芒射入，

οὔτʼ ὄμβρος περάασκε διαμπερές· ὣς ἄρα πυκνὴ

暴雨也无法将其淋透；它是如此地茂密，

ἦεν, ἀτὰρ φύλλων ἐνέην χύσις ἤλιθα πολλή.

里面积满了厚厚的落叶。

τὸν δʼ ἀνδρῶν τε κυνῶν τε περὶ κτύπος ἦλθε ποδοῖϊν,

当人们和猎犬追赶着逼近时，脚步声传到了野猪身边。

ὡς ἐπάγοντες ἐπῇσαν· ὁ δʼ ἀντίος ἐκ ξυλόχοιο

野猪从灌木丛中迎面窜出，

φρίξας εὖ λοφιήν, πῦρ δʼ ὀφθαλμοῖσι δεδορκώς,

高高竖起颈背上的鬃毛，眼中闪烁着怒火，

στῆ ῥʼ αὐτῶν σχεδόθεν· ὁ δʼ ἄρα πρώτιστος Ὀδυσσεὺς

站在离他们不远处；奥德修斯当先一人

ἔσσυτʼ ἀνασχόμενος δολιχὸν δόρυ χειρὶ παχείῃ,

冲了上去，粗壮的手中高举着长枪，

οὐτάμεναι μεμαώς· ὁ δέ μιν φθάμενος³ ἔλασεν σῦς

急于刺伤它；但野猪抢先一步，撞伤了他

γουνὸς ὕπερ, πολλὸν δὲ διήφυσε σαρκὸς ὀδόντι

膝盖上方，并用獠牙斜着拱出，撕裂了许多血肉，

λικριφὶς ἀΐξας, οὐδʼ ὀστέον ἵκετο φωτός.

但并未伤及他的骨头。

τὸν δʼ Ὀδυσεὺς οὔτησε τυχὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον,

奥德修斯一枪刺中它的右肩，

ἀντικρὺ δὲ διῆλθε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκή·

闪亮的长枪尖端径直穿透了过去；

κὰδ δʼ ἔπεσʼ ἐν κονίῃσι μακών, ἀπὸ δʼ ἔπτατο θυμός.

野猪号叫着倒在尘土中，生命随之飞逝。

τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτολύκου παῖδες φίλοι ἀμφεπένοντο,

奥托吕科斯心爱的儿子们随即料理他的伤口，

ὠτειλὴν δʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἀντιθέοιο

高贵、神圣的奥德修斯的伤口

δῆσαν ἐπισταμένως, ἐπαοιδῇ δʼ αἷμα κελαινὸν

他们熟练地包扎好，并用咒语将黑色的血液

ἔσχεθον, αἶψα δʼ ἵκοντο φίλου πρὸς δώματα πατρός.

止住，随后迅速回到了亲爱父亲的家中。

τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιο

他被奥托吕科斯和奥托吕科斯的儿子们

εὖ ἰησάμενοι ἠδʼ ἀγλαὰ δῶρα πορόντες

悉心治愈，并赠予了灿烂的礼物，

καρπαλίμως χαίροντα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμπον

迅速将满心欢喜的他送回了亲爱的祖国，

εἰς Ἰθάκην. τῷ μέν ῥα πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ

送回伊萨卡。他的父亲和高贵的母亲

χαῖρον νοστήσαντι καὶ ἐξερέεινον ἕκαστα,

为他的归来感到高兴，并详细地询问了一切，

οὐλὴν ὅττι πάθοι· ὁ δʼ ἄρα σφίσιν εὖ κατέλεξεν

询问他遭遇了怎样的伤疤；他便向他们详细叙述，

ὥς μιν θηρεύοντʼ ἔλασεν σῦς λευκῷ ὀδόντι,

他是如何在狩猎时被野猪那雪白的獠牙所伤，

Παρνησόνδʼ ἐλθόντα σὺν υἱάσιν Αὐτολύκοιο.

当他与奥托吕科斯的儿子们一同前往帕尔纳索斯时。

τὴν γρηῢς χείρεσσι καταπρηνέσσι λαβοῦσα

老妇人用朝下的双手托住他的腿，

γνῶ ῥʼ ἐπιμασσαμένη⁴, πόδα δὲ προέηκε φέρεσθαι·

通过触摸认出了那伤疤，便松开了脚任其落下；

ἐν δὲ λέβητι πέσε κνήμη, κανάχησε δὲ χαλκός,

小腿掉进了铜盆中，青铜发出了清脆的声响，

ἂψ δʼ ἑτέρωσʼ ἐκλίθη· τὸ δʼ ἐπὶ χθονὸς ἐξέχυθʼ ὕδωρ.

铜盆向另一侧倾倒，水全部泼洒在地上。

τὴν δʼ ἅμα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένα, τὼ δέ οἱ ὄσσε

喜悦和悲痛同时攫住了她的心灵，她的双眼

语法注4 条

§§19.407ὀδυσσάμενος
动词 ὀδύσσομαι（主要用于中动相）的分词。在这里可以作双重解释：主动意义（外祖父是对许多人怀有愤怒的人）或被动意义（被许多人憎恨或招致怨恨）。这构成了对奥德修斯（Ὀδυσσεύς）名字的语源学解释（意为“愤怒之人”或“招怨之人”）。
§§19.412τῶν
部分属格关系代词。其先行词是前一行（411行）的 κτήματα（财产），作为动词 δώσω（将给予）的直接宾语，表示“那些（财产）之中的一部分”。
§§19.449φθάμενος
伴随主动词 ἔλασεν 的分词，惯常表示“抢先/在……之前”的意思。意为“野猪抢先一步撞伤了他”，表现了野猪抢占先机发动攻击的动作。
§§19.468γνῶ ῥʼ ἐπιμασσαμένη
不定过去时分词 ἐπιμασσαμένη（触摸、抚摸）表示主动词 γνῶ（认出、知道）的手法或伴随动作。表现了“通过触摸而认出”这一认知过程。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:19.405-19.471