佩内洛佩的织锦计策与乞丐的伪托身世｜《奥德赛》§19.136-19.203（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἀλλʼ Ὀδυσῆ ποθέουσα φίλον κατατήκομαι ἦτορ.

但我渴望着奥德修斯，我的心正一天天消磨。

οἱ δὲ γάμον σπεύδουσιν· ἐγὼ δὲ δόλους τολυπεύω.

他们急于成婚，我则用妙计来拖延。

φᾶρος μέν μοι πρῶτον ἐνέπνευσε φρεσὶ δαίμων,

起初，一位神明将这个想法注入我的心中：在大殿里立起

στησαμένῃ μέγαν ἱστόν, ἐνὶ μεγάροισιν ὑφαίνειν,

一架巨大的织机，织造一件

λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δʼ αὐτοῖς μετέειπον·

精细且宽大的长袍；于是我立刻对他们说道：

κοῦροι, ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,

“年轻的求婚者们，既然高贵的奥德修斯已经去世，

μίμνετʼ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς ὅ κε φᾶρος

尽管你们急于与我结婚，也请等待，直到我织完这件长袍——

ἐκτελέσω—μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται¹—

免得我的丝线付诸东流而化为乌有——

Λαέρτῃ ἥρωϊ ταφήϊον, εἰς ὅτε κέν μιν

这是为英雄拉埃尔特斯准备的寿衣，以防

μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο·

悲惨死亡的残酷命运将他击倒；

μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ,

免得这片土地上的阿开亚妇女们对我产生怨恨，

αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας.

如果他这位积攒了许多财富的人，死后却连一件寿衣都没有。”

ὣς ἐφάμην, τοῖσιν δʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.

我这样说，他们高傲的心便同意了。

ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκον μέγαν ἱστόν,

于是，白天我在那巨大的织机上不停地织，

νύκτας δʼ ἀλλύεσκον, ἐπεὶ δαΐδας παραθείμην.

到了晚上，等我在身边放好火把后，就将其拆掉。

ὣς τρίετες μὲν ἔληθον ἐγὼ καὶ ἔπειθον Ἀχαιούς·

就这样，在三年的时间里，我瞒过了阿开亚人，欺骗了他们；

ἀλλʼ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,

但当第四年到来，季节更替，

μηνῶν φθινόντων, περὶ δʼ ἤματα πόλλʼ ἐτελέσθη,

月复一月地逝去，许多日子已经满盈，

καὶ τότε δή με διὰ δμῳάς, κύνας οὐκ ἀλεγούσας,

就在那时，通过那些不思悔改、厚颜无耻的婢女们的告密，

εἷλον ἐπελθόντες καὶ ὁμόκλησαν ἐπέεσσιν.

他们闯了进来，抓住了我，并用严厉的语言责备我。

ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσα, καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ, ὑπʼ ἀνάγκης·

于是，在被迫无奈之下，我极不情愿地完成了它。

νῦν δʼ οὔτʼ ἐκφυγέειν δύναμαι γάμον οὔτε τινʼ ἄλλην

如今我既无法逃避婚姻，也找不到

μῆτιν ἔθʼ εὑρίσκω· μάλα δʼ ὀτρύνουσι τοκῆες

任何其他计策；我的父母极力催促我

γήμασθʼ, ἀσχαλάᾳ δὲ πάϊς βίοτον κατεδόντων,

出嫁，我的儿子也因为他们吞噬他的家产而感到痛心，

γιγνώσκων· ἤδη γὰρ ἀνὴρ οἶός τε μάλιστα

因为他已经觉察到了；因为他如今已是一个完全能够

οἴκου κήδεσθαι, τῷ τε Ζεὺς κῦδος ὀπάζει.

照管家务的男子汉，一个宙斯赐予荣耀的人。

ἀλλὰ καὶ ὥς μοι εἰπὲ τεὸν γένος, ὁππόθεν ἐσσί.

即使如此，也请告诉我你的身世，你来自何方；

οὐ γὰρ ἀπὸ δρυός ἐσσι παλαιφάτου οὐδʼ ἀπὸ πέτρης².

因为你并非来自古老传说中的橡树或岩石。”

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯回答她说道：

ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,

“哦，拉埃尔特斯之子奥德修斯那受人尊敬的妻子，

οὐκέτʼ ἀπολλήξεις τὸν ἐμὸν γόνον ἐξερέουσα;

你真的不肯停止盘问我的身世吗？

ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω· ἦ μέν μʼ ἀχέεσσί γε δώσεις

那么我便告诉你；但你一定会让我陷入

πλείοσιν ἢ ἔχομαι· ἡ γὰρ δίκη, ὁππότε πάτρης

比现在更深的痛苦中；因为这正是一个像我这样、

ἧς ἀπέῃσιν ἀνὴρ τόσσον χρόνον ὅσσον ἐγὼ νῦν,

长久远离家乡的人的命运，

πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἀλώμενος, ἄλγεα πάσχων·

在许多城邦中流浪，饱尝人间疾苦。

ἀλλὰ καὶ ὣς ἐρέω ὅ μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς.

但即便如此，我也要回答你所问和所探听的一切。

Κρήτη τις γαῖʼ ἔστι, μέσῳ ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,

在酒红色的海洋中央，有一片叫作克里特的土地，

καλὴ καὶ πίειρα, περίρρυτος· ἐν δʼ ἄνθρωποι

美丽而富饶，四面环水；那里的人口

πολλοί, ἀπειρέσιοι, καὶ ἐννήκοντα πόληες.

不可胜数，并有九十座城邦。

ἄλλη δʼ ἄλλων γλῶσσα μεμιγμένη· ἐν μὲν Ἀχαιοί,

那里的语言交杂混合；其中有阿开亚人，

ἐν δʼ Ἐτεόκρητες μεγαλήτορες, ἐν δὲ Κύδωνες,

有心胸宽广的土著克里特人，有库多尼亚人，

Δωριέες τε τριχάϊκες δῖοί τε Πελασγοί.

有分为三个部落的多利安人，以及高贵的佩拉斯吉人。

τῇσι δʼ ἐνὶ Κνωσός, μεγάλη πόλις, ἔνθα τε Μίνως

在这些城邦中，克诺索斯是一座大城，弥诺斯

ἐννέωρος³ βασίλευε Διὸς μεγάλου ὀαριστής,

曾在此统治九年，他是伟大宙斯的好友，

πατρὸς ἐμοῖο πατήρ, μεγαθύμου Δευκαλίωνος

也是我祖父的父亲，也就是心胸宽广的德乌卡利翁之父。

Δευκαλίων δʼ ἐμὲ τίκτε καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα·

德乌卡利翁生下了我和伊多墨纽斯国王；

ἀλλʼ ὁ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσιν Ἴλιον ἴσω

但伊多墨纽斯已率领首尾弯曲的船只，随阿特柔斯之子们

ᾤχεθʼ ἅμʼ Ἀτρείδῃσιν, ἐμοὶ δʼ ὄνομα κλυτὸν Αἴθων,

前往伊利昂；而我那闻名遐迩的名字是艾通，

ὁπλότερος γενεῇ· ὁ δʼ ἄρα πρότερος καὶ ἀρείων.

我是弟弟，而他是年长且更优秀的人。

ἔνθʼ Ὀδυσῆα ἐγὼν ἰδόμην καὶ ξείνια δῶκα.

在那里，我见到了奥德修斯，并赠予他款待的礼物。

καὶ γὰρ τὸν Κρήτηνδε κατήγαγεν ἲς ἀνέμοιο,

因为强风将他也带到了克里特，

ἱέμενον Τροίηνδε παραπλάγξασα Μαλειῶν·

在他急于前往特洛伊时，将他刮离了马勒亚角。

στῆσε δʼ ἐν Ἀμνισῷ, ὅθι τε σπέος Εἰλειθυίης,

他将船停泊在阿姆尼索斯，那里有埃勒伊堤亚的岩洞，

ἐν λιμέσιν χαλεποῖσι, μόγις δʼ ὑπάλυξεν ἀέλλας.

那是一个险恶的港湾，他好不容易才免于暴风雨。

αὐτίκα δʼ Ἰδομενῆα μετάλλα ἄστυδʼ ἀνελθών·

他立即进城寻找伊多墨纽斯；

ξεῖνον γάρ οἱ ἔφασκε φίλον τʼ ἔμεν αἰδοῖόν τε.

因为他宣称自己是伊多墨纽斯亲切而受人尊敬的客人。

τῷ δʼ ἤδη δεκάτη ἢ ἑνδεκάτη πέλεν ἠὼς

但当时，自伊多墨纽斯率领首尾弯曲的船只

οἰχομένῳ σὺν νηυσὶ κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω.

前往伊利昂以来，已经是第十个或第十一个早晨了。

τὸν μὲν ἐγὼ πρὸς δώματʼ ἄγων ἐῢ ἐξείνισσα,

我将他领进我的府第，并盛情款待，

ἐνδυκέως φιλέων, πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων·

殷勤地欢迎他，因为府里积蓄丰富。

καί οἱ τοῖς ἄλλοις ἑτάροις, οἳ ἅμʼ αὐτῷ ἕποντο,

至于与他同行的其他伙伴们，

δημόθεν ἄλφιτα δῶκα καὶ αἴθοπα οἶνον ἀγείρας

我向民众募集了大麦面粉和红亮的葡萄酒，

καὶ βοῦς ἱρεύσασθαι, ἵνα πλησαίατο θυμόν.

并提供牛只作为牺牲献祭，好让他们填饱肚子、心满意足。

ἔνθα δυώδεκα μὲν μένον ἤματα δῖοι Ἀχαιοί·

高贵的阿开亚人们在那里逗留了十二天；

εἴλει γὰρ Βορέης ἄνεμος μέγας οὐδʼ ἐπὶ γαίῃ

因为强劲的北风困住了他们，让他们在陆地上

εἴα ἵστασθαι, χαλεπὸς δέ τις ὤρορε δαίμων.

也无法立足，某位严酷的神明唤醒了这狂风。

τῇ τρισκαιδεκάτῃ δʼ ἄνεμος πέσε, τοὶ δʼ ἀνάγοντο.

但在第十三天，风停了，他们便扬帆起航。”

ἴσκε ψεύδεα πολλὰ λέγων ἐτύμοισιν ὁμοῖα⁴·

他这样说着，用许多酷似真话的谎言来欺骗她。

语法注4 条

§§19.143μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται
连词 μή 与不定过去时虚拟语气中动语态 ὄληται（源自 ὄλλυμι，第三人称单数）连用，表示否定目的或担忧（“免得我的丝线付诸东流”）。
§§19.163ἀπὸ δρυός ... οὐδʼ ἀπὸ πέτρης
“并非诞生自橡树或岩石”是古代的惯用表达，意指此人拥有真正的家族世系，是个有血有肉的人，而非无父无母、来历不明之辈。
§§19.179ἐννέωρος
形容词 ἐννέωρος（意为“九年的”或“九岁”）有多种解释，在此处传统上理解为弥诺斯“统治了九载”或“每九年一次”与宙斯神交并施行统治。
§§19.203ἴσκε ψεύδεα πολλὰ λέγων ἐτύμοισιν ὁμοῖα
动词 ἴσκε 是 εἴκω（意为“使相似”或“比拟”）的未完成过去时形式，在此处构成“使许多谎言显得如同真话一般”或“绘声绘色地编造”之意。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:19.136-19.203