梅兰提奥斯的侮辱与抵达奥德修斯宫邸｜《奥德赛》§17.205-17.272（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἄστεος ἐγγὺς ἔσαν καὶ ἐπὶ κρήνην ἀφίκοντο

他们走到了城市附近，来到了一处泉水旁，

τυκτὴν καλλίροον, ὅθεν ὑδρεύοντο πολῖται,

那是一座建造精美、流水平缓的泉水，市民们都在那里汲水。

τὴν ποίησʼ Ἴθακος καὶ Νήριτος ἠδὲ Πολύκτωρ·

它是由伊塔科斯、内里托斯和聚克托耳建造的。

ἀμφὶ δʼ ἄρʼ αἰγείρων ὑδατοτρεφέων ἦν ἄλσος,

泉的周围是一片由水分滋养的白杨树林，

πάντοσε κυκλοτερές, κατὰ δὲ ψυχρὸν ῥέεν ὕδωρ

环绕成一个圆圈，冰凉的水流淌下来，

ὑψόθεν ἐκ πέτρης· βωμὸς δʼ ἐφύπερθε τέτυκτο

从上方的峭壁高处；在泉水之上建有一座祭坛，

νυμφάων, ὅθι πάντες ἐπιρρέζεσκον ὁδῖται·

供奉给宁芙女神们，所有过路的旅人都会在这里献祭。

ἔνθα σφέας ἐκίχανʼ υἱὸς Δολίοιο Μελανθεὺς

在那里，多利奥斯之子梅兰提奥斯追上了他们，

αἶγας ἄγων, αἳ πᾶσι μετέπρεπον αἰπολίοισι,

他赶着山羊，那是所有山羊群中最出众的，

δεῖπνον μνηστήρεσσι· δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες.

给求婚者们作晚餐之用；还有两名牧人跟随着他。

τοὺς δὲ ἰδὼν νείκεσσεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν,

他看见他们，便破口大骂，说出这样的话呼喊起来，

ἔκπαγλον καὶ ἀεικές· ὄρινε δὲ κῆρ Ὀδυσῆος·

言语粗野而无礼，激怒了奥德修斯的心。

νῦν μὲν δὴ μάλα πάγχυ κακὸς κακὸν ἡγηλάζει,

“看啊，如今真是恶人领着恶人，

ὡς αἰεὶ τὸν ὁμοῖον ἄγει θεὸς ὡς τὸν ὁμοῖον¹.

真是神明总是把同类带向同类。

πῇ δὴ τόνδε μολοβρὸν ἄγεις, ἀμέγαρτε συβῶτα,

你到底要把这个贪吃的家伙带到哪里去，你这可悲的牧猪奴，

πτωχὸν ἀνιηρόν δαιτῶν ἀπολυμαντῆρα;

这个令人讨厌的乞丐，宴席上的寄生虫？

ὃς πολλῇς φλιῇσι παραστὰς θλίψεται ὤμους,

他会挨家挨户靠在门框上摩擦他的肩膀，

αἰτίζων ἀκόλους, οὐκ ἄορας οὐδὲ λέβητας·

讨要些面包屑，而不是宝剑或铜釜。

τόν κʼ εἴ μοι δοίης σταθμῶν ῥυτῆρα γενέσθαι

如果你肯把他交给我，让他看守牛棚，

σηκοκόρον τʼ ἔμεναι θαλλόν τʼ ἐρίφοισι φορῆναι,

打扫圈栏，给小山羊送些嫩树枝，

καί κεν ὀρὸν πίνων μεγάλην ἐπιγουνίδα θεῖτο.

那他靠着喝乳清，也能长出一双粗壮的大腿。

ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν δὴ ἔργα κάκʼ ἔμμαθεν, οὐκ ἐθελήσει

但是他既然已经学会了偷懒不干活，他就绝不愿意

ἔργον ἐποίχεσθαι, ἀλλὰ πτώσσων κατὰ δῆμον

去干正经活，反而只想在城里四处乞讨，

βούλεται αἰτίζων βόσκειν ἣν γαστέρʼ ἄναλτον.

靠乞讨来填满他那永远也填不满的肚子。

ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·

但我要对你把话说在前面，而且这一定会实现：

αἴ κʼ ἔλθῃ πρὸς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο,

如果他敢踏进神圣的奥德修斯的宫殿，

πολλά οἱ ἀμφὶ κάρη σφέλα ἀνδρῶν ἐκ παλαμάων

众人的手掌里扔出的许多脚凳会绕着他的脑袋飞舞，

πλευραὶ ἀποτρίψουσι² δόμον κάτα βαλλομένοιο.

在大厅里狠狠地砸烂他那挨揍的肋骨。”

ὣς φάτο, καὶ παριὼν λὰξ ἔνθορεν ἀφραδίῃσιν

他这样说着，走过时愚蠢地用脚踢向

ἰσχίῳ· οὐδέ μιν ἐκτὸς ἀταρπιτοῦ ἐστυφέλιξεν,

奥德修斯的髋骨；但这并未能将奥德修斯踢出道路，

ἀλλʼ ἔμενʼ ἀσφαλέως· ὁ δὲ μερμήριξεν Ὀδυσσεὺς

他依然站得稳稳的；而奥德修斯暗自思忖，

ἠὲ μεταΐξας ῥοπάλῳ ἐκ θυμὸν ἕλοιτο,

是该冲上去用手中的木杖夺走他的性命，

ἦ πρὸς γῆν ἐλάσειε κάρη ἀμφουδὶς ἀείρας.

还是将他拦腰抱起，头朝下狠砸在地上。

ἀλλʼ ἐπετόλμησε, φρεσὶ δʼ ἔσχετο· τὸν δὲ συβώτης

但他隐忍了，在心中克制了自己；而那牧猪奴

νείκεσʼ ἐσάντα ἰδών, μέγα δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών·

瞪着眼睛怒骂他，高高举起双手大声祈祷：

νύμφαι κρηναῖαι, κοῦραι Διός, εἴ ποτʼ Ὀδυσσεὺς

“泉水的宁芙女神们，宙斯的女儿们啊，如果奥德修斯以前

ὔμμʼ ἐπὶ μηρίʼ ἔκηε, καλύψας πίονι δημῷ,

曾为你们焚烧过用肥油包裹着的股骨，

ἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων, τόδε μοι κρηήνατʼ ἐέλδωρ,

无论是小绵羊的还是小山羊的，就请成全我的这个心愿吧，

ὡς ἔλθοι μὲν κεῖνος ἀνήρ, ἀγάγοι δέ ἑ δαίμων·

愿那位主人得以归来，愿神明引导他回到这里；

τῷ κέ τοι ἀγλαΐας γε διασκεδάσειεν ἁπάσας,

那样他一定会打碎你所有的嚣张气焰，

τὰς νῦν ὑβρίζων φορέεις, ἀλαλήμενος αἰεὶ

就是你现在傲慢狂妄地表现出来的，你整天

ἄστυ κάτʼ· αὐτὰρ μῆλα κακοὶ φθείρουσι νομῆες.

在城里晃荡；而恶劣的牧人们正在毁掉羊群。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·

牧山羊奴梅兰提奥斯接着回答他说道：

ὢ πόποι, οἶον ἔειπε κύων ὀλοφώϊα εἰδώς,

“呸！这只满肚子坏水的恶狗竟说出这样的话来！

τόν ποτʼ ἐγὼν ἐπὶ νηὸς ἐϋσσέλμοιο μελαίνης

早晚有一天我要把他装上备有良桨的黑船，

ἄξω τῆλʼ Ἰθάκης, ἵνα μοι βίοτον πολὺν ἄλφοι.

带到远离伊塔卡的地方，好让我换回大笔的财富。

αἲ γὰρ Τηλέμαχον βάλοι ἀργυρότοξος Ἀπόλλων

但愿手持银弓的阿波罗，今天就在大厅里

σήμερον ἐν μεγάροις, ἢ ὑπὸ μνηστῆρσι δαμείη,

把忒勒玛科斯射倒，或者让他死在求婚者们的手下，

ὡς Ὀδυσῆΐ γε τηλοῦ ἀπώλετο νόστιμον ἦμαρ.

就像奥德修斯的回归之日已经在遥远的他乡彻底破灭了一样。”

ὣς εἰπὼν τοὺς μὲν λίπεν αὐτοῦ ἦκα κιόντας,

他这样说着，把他们丢在原地任由他们缓缓前行，

αὐτὰρ ὁ βῆ, μάλα δʼ ὦκα δόμους ἵκανεν ἄνακτος.

而他自己迈开大步，很快就到了主人的宫殿。

αὐτίκα δʼ εἴσω ἴεν, μετὰ δὲ μνηστῆρσι καθῖζεν,

他立刻走了进去，在求婚者中间坐下，

ἀντίον Εὐρυμάχου· τὸν γὰρ φιλέεσκε μάλιστα.

就坐在欧律马科斯的对面；因为他最讨欧律马科斯喜欢。

τῷ πάρα μὲν κρειῶν μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντο,

侍从们把一份肉放在他面前，

σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα

庄重的女管家也拿来面包，摆在他面前供他食用。

ἔδμεναι. ἀγχίμολον δʼ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸς

这时，奥德修斯和高贵的牧猪奴也来到了近前，停下脚步。

στήτην ἐρχομένω, περὶ δέ σφεας ἤλυθʼ ἰωὴ

他们的耳畔传来了空心木制成的优美竖琴声；

φόρμιγγος γλαφυρῆς· ἀνὰ γάρ σφισι βάλλετʼ ἀείδειν³

因为斐米奥斯正在为他们弹奏并准备起歌；

Φήμιος· αὐτὰρ ὁ χειρὸς ἑλὼν προσέειπε συβώτην·

奥德修斯便拉起牧猪奴的手，对他说道：

Εὔμαιʼ, ἦ μάλα δὴ τάδε δώματα κάλʼ Ὀδυσῆος,

“厄玛奥斯啊，这确实是奥德修斯那座宏伟的宫殿，

ῥεῖα δʼ ἀρίγνωτʼ ἐστὶ καὶ ἐν πολλοῖσιν ἰδέσθαι.

即使在众多的建筑中，也极易一眼认出它来。

ἐξ ἑτέρων ἕτερʼ ἐστίν, ἐπήσκηται δέ οἱ αὐλὴ

建筑错落有致，院子周围修筑了

τοίχῳ καὶ θριγκοῖσι, θύραι δʼ εὐερκέες εἰσὶ

围墙与顶檐，并配有防御稳固的双扇大门；

δικλίδες· οὐκ ἄν τίς μιν ἀνὴρ ὑπεροπλίσσαιτο.

绝没有任何人敢轻视它。

γιγνώσκω δʼ ὅτι πολλοὶ ἐν αὐτῷ δαῖτα τίθενται

我看出有许多人正在里面举行宴会，

ἄνδρες, ἐπεὶ κνίση μὲν ἀνήνοθεν, ἐν δέ τε φόρμιγξ

因为烤肉的香气正在升腾，而且竖琴

ἠπύει, ἣν ἄρα δαιτὶ θεοὶ ποίησαν ἑταίρην.

正在鸣响，那是神明创造出来作为宴席之伴侣的。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·

你回答他说道，牧猪奴厄玛奥斯啊：

语法注3 条

§17.218ὡς αἰεὶ τὸν ὁμοῖον ἄγει θεὸς ὡς τὸν ὁμοῖον
第二个 ὡς 用作介词，支配宾格（此处指人的 τὸν ὁμοῖον），表示“到……那里”。这是荷马史诗和雅典方言中特有的、仅用于人称宾格的用法。第一个 ὡς 是引导句子的副词或连词（意为“如何”或“确实”），并非与之呼应的关系。
§17.231πολλά οἱ ἀμφὶ κάρη σφέλα ἀνδρῶν ἐκ παλαμάων / πλευραὶ ἀποτρίψουσι
关于 σφέλα（脚凳，中性复数）和 πλευραὶ（肋骨/胁腹，阴性复数）哪一个是动词 ἀποτρίψουσι 的主语，存在争议。最自然的解释是将 σφέλα 视为主语，πλευραὶ 视为宾格（或者相反，意为“他的胁腹将磨损向他投掷的许多脚凳”）。在本译文中，采取飞来的脚凳将磨损（砸碎）他的胁腹这一能动解释。
§17.262ἀνὰ γάρ σφισι βάλλετʼ ἀείδειν
短语 ἀνὰ ... βάλλετʼ（代表 βάλλετο）是复合动词 ἀναβάλλω（弹奏前奏、开始歌唱）的分离（tmesis）现象。伴随不定式 ἀείδειν，表示“为他们开始歌唱”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:17.205-17.272