忒勒玛科斯归宫与佩涅洛佩重逢｜《奥德赛》§17.1-17.67（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,

当初升的、玫瑰色手指的黎明女神显现时，

δὴ τότʼ ἔπειθʼ ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα

那时，在脚下系上美丽凉鞋的，

Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,

便是神圣奥德修斯的爱子忒勒玛科斯。

εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ὅ οἱ παλάμηφιν ἀρήρει,

他拿起那杆合手的强劲长枪，

ἄστυδε ἱέμενος, καὶ ἑὸν προσέειπε συβώτην·

急切地向城里走去，并对他的猪倌说道：

ἄττʼ, ἦ τοι μὲν ἐγὼν εἶμʼ ἐς πόλιν, ὄφρα με μήτηρ

“阿爸，我确实要去城里，好让我的母亲

ὄψεται¹· οὐ γάρ μιν πρόσθεν παύσεσθαι ὀΐω

见到我；因为我想，在她亲眼见到我之前，

κλαυθμοῦ τε στυγεροῖο γόοιό τε δακρυόεντος,

她绝不会停止痛苦的哭泣和含泪的哀号。

πρίν γʼ αὐτόν με ἴδηται· ἀτὰρ σοί γʼ ὧδʼ ἐπιτέλλω.

不过，我对你有这样的吩咐。

τὸν ξεῖνον δύστηνον ἄγʼ ἐς πόλιν, ὄφρʼ ἂν ἐκεῖθι

把那位不幸的异乡人带到城里，让他可以在那里

δαῖτα πτωχεύῃ· δώσει δέ οἱ ὅς κʼ ἐθέλῃσι

乞讨食物；谁愿意，谁就会给他

πύρνον καὶ κοτύλην· ἐμὲ δʼ οὔ πως ἔστιν ἅπαντας

一片面包和一杯水。而我自己，尽管心中怀着痛苦，

ἀνθρώπους ἀνέχεσθαι, ἔχοντά περ ἄλγεα θυμῷ·

也无论如何无法容忍所有人。

ὁ ξεῖνος δʼ εἴ περ μάλα μηνίει, ἄλγιον αὐτῷ

那个异乡人如果对此非常生气，那对他来说将是更痛苦的事；

ἔσσεται· ἦ γὰρ ἐμοὶ φίλʼ ἀληθέα μυθήσασθαι.

因为我确实喜欢说真话。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯回答他说道：

ὦ φίλος, οὐδέ τοι αὐτὸς ἐρύκεσθαι μενεαίνω·

“朋友，我自己也不渴望留在这里。

πτωχῷ βέλτερόν ἐστι κατὰ πτόλιν ἠὲ κατʼ ἀγροὺς

乞丐在城里乞讨食物，确实比在田间

δαῖτα πτωχεύειν· δώσει δέ μοι ὅς κʼ ἐθέλῃσιν.

更好；谁愿意，谁就会给我。

οὐ γὰρ ἐπὶ σταθμοῖσι μένειν ἔτι τηλίκος εἰμί,

因为我已经不再是留在牧舍里、

ὥστʼ ἐπιτειλαμένῳ σημάντορι² πάντα πιθέσθαι.

服从主人一切命令的年纪了。

ἀλλʼ ἔρχευ· ἐμὲ δʼ ἄξει ἀνὴρ ὅδε, τὸν σὺ κελεύεις,

你去吧；我将由你吩咐的这个人带路，

αὐτίκʼ ἐπεί κε πυρὸς θερέω³ ἀλέη τε γένηται.

一旦我烤火暖和了身体，并且日光变得温暖时。

αἰνῶς γὰρ τάδε εἵματʼ ἔχω κακά· μή με δαμάσσῃ

因为我身上的这些衣服实在太破烂了；我害怕清晨的霜冻

στίβη ὑπηοίη· ἕκαθεν δέ τε ἄστυ φάτʼ εἶναι.

会冻坏我；而且据说城里离这里很远。”

ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὰ σταθμοῖο βεβήκει,

他这样说着，忒勒玛科斯穿过牧舍走去了，

κραιπνὰ ποσὶ προβιβάς, κακὰ δὲ μνηστῆρσι φύτευεν.

他迈着轻快的步伐，在心中为求婚者们策划着灾难。

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκανε δόμους εὖ ναιετάοντας,

当他来到建造得很好的宅邸时，

ἔγχος μέν ῥʼ ἔστησε φέρων πρὸς κίονα μακρήν,

他把带来的长枪靠在大柱子上立好，

αὐτὸς δʼ εἴσω ἴεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν.

自己则走了进去，跨过石制的门槛。

τὸν δὲ πολὺ πρώτη εἶδε τροφὸς Εὐρύκλεια,

最先看见他的是乳母欧律克勒亚，

κώεα καστορνῦσα θρόνοις ἔνι δαιδαλέοισι,

她当时正在雕刻精美的椅子上铺羊皮；

δακρύσασα δʼ ἔπειτʼ ἰθὺς κίεν· ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἄλλαι

她流着泪，立刻向他走去；周围

δμῳαὶ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠγερέθοντο,

坚忍的奥德修斯的其他侍女们也聚集过来，

καὶ κύνεον ἀγαπαζόμεναι κεφαλήν τε καὶ ὤμους.

亲切地亲吻着他的头和肩膀来欢迎他。

ἡ δʼ ἴεν ἐκ θαλάμοιο περίφρων Πηνελόπεια,

随后，聪慧的佩涅洛佩从寝室里走出来，

Ἀρτέμιδι ἰκέλη ἠὲ χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ,

宛如阿耳忒弥斯或金色的阿佛罗狄忒，

ἀμφὶ δὲ παιδὶ φίλῳ βάλε πήχεε δακρύσασα,

她流着泪，把双臂搂住她心爱的儿子，

κύσσε δέ μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά,

亲吻了他的头和那双美丽的眼睛，

καί ῥʼ ὀλοφυρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

她哀哭着，对他吐出长了翅膀的话语：

ἦλθες, Τηλέμαχε, γλυκερὸν φάος. οὔ σʼ ἔτʼ ἐγώ γε

“你回来了，忒勒玛科斯，甜蜜的光芒。我以为再也

ὄψεσθαι ἐφάμην, ἐπεὶ ᾤχεο νηῒ Πύλονδε

见不到你了，自从你乘船前往皮洛斯，

λάθρη, ἐμεῦ ἀέκητι, φίλου μετὰ πατρὸς ἀκουήν.

背着我，未经我同意，去打听你亲爱的父亲的消息。

ἀλλʼ ἄγε μοι κατάλεξον ὅπως ἤντησας ὀπωπῆς.

来吧，快向我诉说，你如何得见他的面容。”

τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

聪慧的忒勒玛科斯回答她说道：

μῆτερ ἐμή, μή μοι γόον ὄρνυθι μηδέ μοι ἦτορ

“我的母亲，请不要让我悲伤哭泣，也不要激荡我

ἐν στήθεσσιν ὄρινε φυγόντι περ αἰπὺν ὄλεθρον·

胸中的心，我才刚刚逃离那险些丧命的毁灭。

ἀλλʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα,

请去沐浴，穿上干净的衣服，

εἰς ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν

带着侍女们上到高层的房间，

εὔχεο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβας

向所有的神明祈求，许愿献祭完美的百头大祭，

ῥέξειν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ.

只要宙斯有朝一日能成就报应。

αὐτὰρ ἐγὼν ἀγορὴν ἐσελεύσομαι, ὄφρα καλέσσω

而我，我要去广场，为了去召集

ξεῖνον, ὅτις μοι κεῖθεν ἅμʼ ἕσπετο δεῦρο κιόντι.

那个在我从那里回来时一路陪伴我到这里的异乡人。

τὸν μὲν ἐγὼ προὔπεμψα σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι,

我已让他随神圣的同伴们先走，

Πείραιον δέ μιν ἠνώγεα προτὶ οἶκον ἄγοντα

并吩咐佩赖奥斯把他带到自己的家里，

ἐνδυκέως φιλέειν καὶ τιέμεν, εἰς ὅ κεν ἔλθω.

热情地款待并尊重他，直到我过去。”

ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος⁴.

他这样说着，而她的言语却留在了口中。

ἡ δʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα,

她去沐浴，穿上了干净的衣服，

εὔχετο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβας

向所有的神明祈求，许愿献祭完美的百头大祭，

ῥέξειν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ.

只要宙斯有朝一日能成就报应。

Τηλέμαχος δʼ ἄρʼ ἔπειτα διὲκ μεγάροιο βεβήκει

随后，忒勒玛科斯手持长枪，

ἔγχος ἔχων· ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.

穿过大厅走了出去；两只矫捷的猎犬陪伴着他。

θεσπεσίην δʼ ἄρα τῷ γε χάριν κατέχευεν Ἀθήνη·

雅典娜将神圣的优雅倾注在身，

τὸν δʼ ἄρα πάντες λαοὶ ἐπερχόμενον θηεῦντο.

所有的民众在迎面而来的他身上注视赞叹。

ἀμφὶ δέ μιν μνηστῆρες ἀγήνορες ἠγερέθοντο

他的周围聚集着傲慢的求婚者们，

ἔσθλʼ ἀγορεύοντες, κακὰ δὲ φρεσὶ βυσσοδόμευον.

他们口中说着好话，心中却在策划着险恶。

αὐτὰρ ὁ τῶν μὲν ἔπειτα ἀλεύατο πουλὺν ὅμιλον,

但他避开了他们庞大的人群，

语法注4 条

§17.6ὄφρα με μήτηρ ὄψεται
引导目的从句的连词 `ὄφρα` 后接的是将来时直陈语气 `ὄψεται`（源自 `ὁράω`），而非虚拟语气。在荷马史诗中，目的从句使用将来时直陈语气用以强调预期结果的确定性或强烈期望。
§17.21ἐπιτειλαμένῳ σημάντορι
与格名词 `σημάντορι`（“发令者、主人”）作为中间/被动语态不定式 `πιθέσθαι`（“服从”）的与格补语。定语性不定过去时分词 `ἐπιτειλαμένῳ`（“下达命令的”）修饰 `σημάντορι`。
§17.23ἐπεῖ κε πυρὸς θερέω
`ἐπεῖ κε` 相当于雅典方言的 `ἐπειδάν`（“一旦……、当……时”），引导具有将来/条件意味的时间从句。`θερέω` 是动词 `θέρομαι`（“变暖”）的不定过去时虚拟语气（荷马式的非缩合形式）。属格 `πυρός` 表示来源或手段（“通过火、在火旁”）。
§17.57ἄπτερος ἔπλετο μῦθος
这是一个公式化表达，由主语 `μῦθος`（“话语”）、表语形容词 `ἄπτερος`（“无翼的、未飞走的”，由否定前缀 `ἀ-` 和 `πτερόν` 构成）以及起系动词作用的 `ἔπλετο`（`πέλομαι` 的不定过去时，“是、成为”）组成。意指她的话语没有飞走，即“她无言以对（保持沉默）”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:17.1-17.67