梅内劳斯与海伦赠送离别礼物｜《奥德赛》§15.74-15.144（荷马）希腊语原文与中文翻译

χρὴ ξεῖνον παρεόντα φιλεῖν, ἐθέλοντα δὲ πέμπειν.

客人留宿时应当款待，想要离去时则应送行。

ἀλλὰ μένʼ εἰς ὅ κε δῶρα φέρων ἐπιδίφρια θείω

所以且请等待，直到我带来礼物并安放在车座上，

καλά, σὺ δʼ ὀφθαλμοῖσιν ἴδῃς, εἴπω δὲ γυναιξὶ

让你亲眼看见这些美物，并且我吩咐女仆们

δεῖπνον ἐνὶ μεγάροις τετυκεῖν ἅλις ἔνδον ἐόντων.

用屋里充足的存粮在厅堂里准备一餐饭食。

ἀμφότερον¹, κῦδός τε καὶ ἀγλαΐη καὶ ὄνειαρ,

在出发前往无边无际的广阔大地之前，先用一餐，

δειπνήσαντας ἴμεν πολλὴν ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν.

这既是荣耀、体面，也是对旅途大有裨益的事情。

εἰ δʼ ἐθέλεις τραφθῆναι ἀνʼ Ἑλλάδα καὶ μέσον Ἄργος,

如果你你想周游希腊和阿耳戈斯的中部，

ὄφρα τοι αὐτὸς ἕπωμαι, ὑποζεύξω δέ τοι ἵππους,

好让我亲自陪同你，为你驾驭马匹，

ἄστεα δʼ ἀνθρώπων ἡγήσομαι· οὐδέ τις ἡμέας

领你游历人们的城镇；而且绝不会有人

αὔτως ἀππέμψει, δώσει δέ τι ἕν γε φέρεσθαι,

让我们白白空手而归，而会赠送一件礼物让我们带走，

ἠέ τινα τριπόδων εὐχάλκων ἠὲ λεβήτων,

或是一个精美的青铜三脚鼎，或是一个大盆，

ἠὲ δύʼ ἡμιόνους ἠὲ χρύσειον ἄλεισον.

或是两头骡子，或是一个黄金的杯盏。

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

聪慧的特勒马科斯随即回答他说：

Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές, ὄρχαμε λαῶν,

“阿特柔斯之子梅内劳斯，宙斯育佑的人民领袖啊，

βούλομαι ἤδη νεῖσθαι ἐφʼ ἡμέτερʼ· οὐ γὰρ ὄπισθεν

我现在只想回到我们自己的家园；因为我启程时，

οὖρον ἰὼν κατέλειπον ἐπὶ κτεάτεσσιν ἐμοῖσιν·

并没有在后方留下看管我财产的守护人。

μὴ πατέρʼ ἀντίθεον διζήμενος αὐτὸς ὄλωμαι²,

免得我一方面在寻找神一般的父亲时自己丧了命，

ἤ τί μοι ἐκ μεγάρων κειμήλιον ἐσθλὸν ὄληται.

另一方面我府邸里珍贵的宝物被偷盗遗失。”

αὐτὰρ ἐπεὶ τό γʼ ἄκουσε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος,

善战的梅内劳斯一听到这话，

αὐτίκʼ ἄρʼ ᾗ ἀλόχῳ ἠδὲ δμῳῇσι κέλευσε

立刻吩咐他的妻子和女仆们，

δεῖπνον ἐνὶ μεγάροις τετυκεῖν ἅλις ἔνδον ἐόντων.

用屋里充足的存粮在厅堂里准备一餐饭食。

ἀγχίμολον δέ οἱ ἦλθε Βοηθοΐδης Ἐτεωνεύς,

此时，波埃托俄斯之子埃特奥纽斯走上前近旁，

ἀνστὰς ἐξ εὐνῆς, ἐπεὶ οὐ πολὺ ναῖεν ἀπʼ αὐτοῦ·

他刚从床上起来，因为他住得离他并不远；

τὸν πῦρ κῆαι ἄνωγε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος

善战的梅内劳斯吩咐他去升火

ὀπτῆσαί τε κρεῶν· ὁ δʼ ἄρʼ οὐκ ἀπίθησεν ἀκούσας.

并且烤肉；他听罢也未敢违命。

αὐτὸς δʼ ἐς θάλαμον κατεβήσετο κηώεντα,

梅内劳斯自己则下到了那香气四溢的宝库，

οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γʼ Ἑλένη κίε καὶ Μεγαπένθης.

并非独自一人，海伦和梅加彭忒斯也一同随行。

ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκανον ὅθι κειμήλια κεῖτο,

当他们终于来到存放珍宝的地方，

Ἀτρεΐδης μὲν ἔπειτα δέπας λάβεν ἀμφικύπελλον,

阿特柔斯之子便拿取了一盏双耳杯，

υἱὸν δὲ κρητῆρα φέρειν Μεγαπένθεʼ ἄνωγεν

并吩咐他的儿子梅加彭忒斯搬运一只混酒器，

ἀργύρεον· Ἑλένη δὲ παρίστατο φωριαμοῖσιν,

那是银制的；海伦则站在衣柜旁，

ἔνθʼ ἔσαν οἱ πέπλοι παμποίκιλοι, οὓς κάμεν αὐτή.

那里存放着她亲手缝制、花纹精美的霓裳。

τῶν ἕνʼ ἀειραμένη Ἑλένη φέρε, δῖα γυναικῶν,

妇人中高贵的海伦从中挑出一件拿在手中，

ὃς κάλλιστος ἔην ποικίλμασιν ἠδὲ μέγιστος,

那是花纹最美、尺幅最大的一件，

ἀστὴρ δʼ ὣς ἀπέλαμπεν· ἔκειτο δὲ νείατος ἄλλων.

亮如寒星；它曾一直被压在所有衣物的最底层。

βὰν δʼ ἰέναι προτέρω διὰ δώματος, ἧος ἵκοντο

他们穿行于大殿中向前走去，直到见到了

Τηλέμαχον· τὸν δὲ προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·

特勒马科斯；金发梅内劳斯便对他说道：

Τηλέμαχʼ, ἦ τοι νόστον, ὅπως φρεσὶ σῇσι μενοινᾷς³,

“特勒马科斯啊，但愿赫拉那雷声隆隆的丈夫宙斯，

ὥς τοι Ζεὺς τελέσειεν, ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης.

能如你心中所愿，成全你的归途。

δώρων δʼ, ὅσσʼ ἐν ἐμῷ οἴκῳ κειμήλια κεῖται,

在我府邸中所藏纳的这些珍宝重礼中，

δώσω ὃ κάλλιστον καὶ τιμηέστατόν ἐστι.

我要赠予你其中最精美、最贵重的一件。

δώσω τοι κρητῆρα τετυγμένον· ἀργύρεος δὲ

我要送你一只制作精妙的混酒器；它

ἐστὶν ἅπας, χρυσῷ δʼ ἐπὶ χείλεα κεκράανται,

通体由纯银制成，杯口边缘则镶以黄金，

ἔργον δʼ Ἡφαίστοιο· πόρεν δέ ἑ Φαίδιμος ἥρως,

乃是赫淮斯托斯的杰作；那是在我归国途中、

Σιδονίων βασιλεύς, ὅθʼ ἑὸς δόμος ἀμφεκάλυψε

他的宫殿庇护接纳我时，

κεῖσέ με νοστήσαντα· τεῒν δʼ ἐθέλω τόδʼ ὀπάσσαι.

赠送给我的；如今我愿将它转赠予你。”

ὣς εἰπὼν ἐν χειρὶ τίθει δέπας ἀμφικύπελλον

他这样说着，那阿特柔斯之子的英雄便将双耳杯交在他手中；

ἥρως Ἀτρεΐδης· ὁ δʼ ἄρα κρητῆρα φαεινὸν

接着，强健的梅加彭忒斯端着那只闪亮的

θῆκʼ αὐτοῦ προπάροιθε φέρων κρατερὸς Μεγαπένθης,

银制混酒器，走上前来安放在他的面前；

ἀργύρεον· Ἑλένη δὲ παρίστατο καλλιπάρῃος

美颊的海伦也站在一旁，

πέπλον ἔχουσʼ ἐν χερσίν, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·

手里拿着那件华服，对他开口款款说道：

δῶρόν τοι καὶ ἐγώ, τέκνον φίλε, τοῦτο δίδωμι,

“亲爱的孩子啊，我也把这件礼物送给你，

μνῆμʼ Ἑλένης χειρῶν, πολυηράτου ἐς γάμου ὥρην,

作为海伦亲手缝制的留念，等到那令人向往的婚礼佳期，

σῇ ἀλόχῳ φορέειν· τῆος δὲ φίλῃ παρὰ μητρὶ

让你的妻子穿戴；而在那之前，且让它放在

κείσθω ἐνὶ μεγάρῳ. σὺ δέ μοι χαίρων ἀφίκοιο

你母亲的闺房厅堂中。愿你满怀欢欣，

οἶκον ἐϋκτίμενον καὶ σὴν ἐς πατρίδα γαῖαν.

安全回到你那建造精美的宅邸，回到你的祖国土地。”

ὣς εἰποῦσʼ ἐν χερσὶ τίθει, ὁ δʼ ἐδέξατο χαίρων.

她这样说着，将衣物交到他手中，他也满心欢喜地接了过去。

καὶ τὰ μὲν ἐς πείρινθα τίθει Πεισίστρατος ἥρως

英雄佩西斯特拉托斯接过这些礼物，将其安置在车篮中，

δεξάμενος, καὶ πάντα ἑῷ θηήσατο θυμῷ·

并在心中惊叹地注视着这一切。

τοὺς δʼ ἦγε πρὸς δῶμα κάρη ξανθὸς Μενέλαος.

金发梅内劳斯领着他们朝大殿走去；

ἑζέσθην δʼ ἄρʼ ἔπειτα κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε.

随后他们便在长椅和宝座上就坐。

χέρνιβα δʼ ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα

一个女仆提着精美的水壶倒出清水，

καλῇ χρυσείῃ, ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος,

清水落在银盆之上，

νίψασθαι· παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν.

供他们洗手；并在他们身旁摆开一张擦拭得锃亮的木桌。

σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα·

庄重的女管家送来面包摆在案上，

εἴδατα πόλλʼ ἐπιθεῖσα, χαριζομένη παρεόντων·

奉上许多美味，慷慨地拿出库房里现有之物款待。

πὰρ δὲ Βοηθοΐδης κρέα δαίετο καὶ νέμε μοίρας·

在一旁，波埃托俄斯之子切分着肉块，分发食物；

οἰνοχόει δʼ υἱὸς Μενελάου κυδαλίμοιο.

光荣梅内劳斯之子则在一旁斟倒美酒。

οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.

他们伸手取用面前准备好的丰盛食物。

αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,

当他们消除了解渴与果腹的渴望后，

δὴ τότε Τηλέμαχος καὶ Νέστορος ἀγλαὸς υἱὸς

就在那时，特勒马科斯和内斯托尔那光荣的儿子……

语法注3 条

§15.78ἀμφότερον
中性单数宾格 ἀμφότερον 用作副词（意为“在两方面、同时”），与后文的宾格 κῦδός τε καὶ ἀγλαΐη καὶ ὄνειαρ（荣誉、光彩与实益这两类要素）构成同格关系。
§15.90μὴ ... ὄλωμαι
这是使用虚拟语气与 μή 的独立句构，表示担忧或恐惧（“免得我丧命”），直接表达了他提出归国意愿（βούλομαι）背后的隐忧。
§15.111ὅπως φρεσὶ σῇσι μενοινᾷς
由关系副词 ὅπως 引导的从句，修饰先行词 νόστον（意为“正如你心中所切望的那种归国”）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:15.74-15.144