雅典娜催促归国与特勒马科斯请求启程｜《奥德赛》§15.1-15.73（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἡ δʼ εἰς εὐρύχορον Λακεδαίμονα Παλλὰς Ἀθήνη

而帕拉斯·雅典娜则前往幅员辽阔的拉刻代蒙，

ᾤχετʼ, Ὀδυσσῆος μεγαθύμου φαίδιμον υἱὸν

去提醒心胸宽广的奥德修斯那光荣的儿子

νόστου ὑπομνήσουσα¹ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι.

关于他的归国，并催促他启程。

εὗρε δὲ Τηλέμαχον καὶ Νέστορος ἀγλαὸν υἱὸν

她发现特勒马科斯和内斯托尔那光荣的儿子

εὕδοντʼ ἐν προδόμῳ Μενελάου κυδαλίμοιο,

正睡在光荣的梅内劳斯府邸的前廊里，

ἦ τοι Νεστορίδην μαλακῷ δεδμημένον ὕπνῳ·

那内斯托尔之子确实已被甘甜的睡意征服；

Τηλέμαχον δʼ οὐχ ὕπνος ἔχε γλυκύς, ἀλλʼ ἐνὶ θυμῷ

特勒马科斯却无甜美睡眠，而在他心中，

νύκτα διʼ ἀμβροσίην μελεδήματα πατρὸς ἔγειρεν.

在这神圣的黑夜里，对父亲的思念使他难以入眠。

ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη προσέφη γλαυκῶπις Ἀθήνη·

青眸女神雅典娜站在他身旁，对他说道：

Τηλέμαχʼ, οὐκέτι καλὰ δόμων ἄπο τῆλʼ ἀλάλησαι,

“特勒马科斯啊，你实在不该再久久流连在外、远离家园，

κτήματά τε προλιπὼν ἄνδρας τʼ ἐν σοῖσι δόμοισιν

将你的财产和那些在你们府邸里的

οὕτω ὑπερφιάλους· μή τοι κατὰ πάντα φάγωσι²

极其傲慢的男人们留在后方。免得他们瓜分并吃光了

κτήματα δασσάμενοι, σὺ δὲ τηϋσίην ὁδὸν ἔλθῃς.

你全部的财产，而让你这趟旅程徒劳无功。

ἀλλʼ ὄτρυνε τάχιστα βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον

你该尽快催促那善战的梅内劳斯

πεμπέμεν, ὄφρʼ ἔτι οἴκοι ἀμύμονα μητέρα τέτμῃς.

送你启程，好让你能在家里见到你那无瑕的母亲。

ἤδη γάρ ῥα πατήρ τε κασίγνητοί τε κέλονται

因为如今她的父亲和兄弟们都已在催促她

Εὐρυμάχῳ γήμασθαι· ὁ γὰρ περιβάλλει ἅπαντας

嫁给欧律马科斯；因为他在所有

μνηστῆρας δώροισι καὶ ἐξώφελλεν ἔεδνα·

求婚者中送礼最重，并且还在不断增加聘礼；

μή νύ τι σεῦ ἀέκητι δόμων ἐκ κτῆμα φέρηται.

免得她违背你的意愿，从府邸中带走任何财产。

οἶσθα γὰρ οἷος θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι γυναικός·

因为你深知女人的胸怀里有着怎样的心：

κείνου βούλεται οἶκον ὀφέλλειν ὅς κεν ὀπυίῃ,

她只愿为娶她的那个人的家庭增添财富，

παίδων δὲ προτέρων καὶ κουριδίοιο φίλοιο

至于她以前的孩子和她那死去的

οὐκέτι μέμνηται τεθνηκότος οὐδὲ μεταλλᾷ.

亲爱丈夫，他一旦死去，她便不再思念也不再过问。

ἀλλὰ σύ γʼ ἐλθὼν αὐτὸς ἐπιτρέψειας ἕκαστα

所以你必须亲自回去，将一切托付给

δμῳάων ἥ τίς τοι ἀρίστη φαίνεται εἶναι,

你认为最出色的女仆来打理，

εἰς ὅ κέ τοι φήνωσι θεοὶ κυδρὴν παράκοιτιν.

直到诸神为你指明一位高贵的妻子。

ἄλλο δέ τοί τι ἔπος ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο θυμῷ.

我还要告诉你另一件事，你且记在心里。

μνηστήρων σʼ ἐπιτηδὲς ἀριστῆες λοχόωσιν

求求者中的首领们正故意伏击你，

ἐν πορθμῷ Ἰθάκης τε Σάμοιό τε παιπαλοέσσης.

就在伊萨卡和崎岖的萨莫斯之间的海峡里，

ἱέμενοι κτεῖναι, πρὶν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι.

企图在你不曾回到祖国土地前将你杀害。

ἀλλὰ τά γʼ οὐκ ὀΐω· πρὶν καί τινα γαῖα καθέξει

但我认为这绝不会发生；在此之前，大地将会吞噬

ἀνδρῶν μνηστήρων, οἵ τοι βίοτον κατέδουσιν.

那些吞食你生计的求婚者中的某些人。

ἀλλὰ ἑκὰς νήσων ἀπέχειν³ εὐεργέα νῆα,

你只需让那造构精良的船只远离那些岛屿，

νυκτὶ δʼ ὁμῶς πλείειν· πέμψει δέ τοι οὖρον ὄπισθεν

并在夜间同样航行；而在众神中看顾并

ἀθανάτων ὅς τίς σε φυλάσσει τε ῥύεταί τε.

庇护你的那一位不死神明，会在你身后送来顺风。

αὐτὰρ ἐπὴν πρώτην ἀκτὴν Ἰθάκης ἀφίκηαι,

当你一抵达伊萨卡的第一处海岸，

νῆα μὲν ἐς πόλιν ὀτρῦναι καὶ πάντας ἑταίρους,

便催促船只和所有的伙伴们前往城里，

αὐτὸς δὲ πρώτιστα συβώτην εἰσαφικέσθαι,

你本人则要最先去到那猪倌处，

ὅς τοι ὑῶν ἐπίουρος, ὁμῶς δέ τοι ἤπια οἶδεν.

他是你猪群的看守者，同时也对你心怀忠诚。

ἔνθα δὲ νύκτʼ ἀέσαι· τὸν δʼ ὀτρῦναι πόλιν εἴσω

你且在那里宿夜；并催促他进城，

ἀγγελίην ἐρέοντα περίφρονι Πηνελοπείῃ,

向聪慧的佩涅洛佩传达口信，

οὕνεκά οἱ σῶς ἐσσὶ καὶ ἐκ Πύλου εἰλήλουθας.

告知她你已平安，且已从皮洛斯归来。”

ἡ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπέβη πρὸς μακρὸν Ὄλυμπον,

她说完，便朝着高耸的奥林波斯离去，

αὐτὰρ ὁ Νεστορίδην ἐξ ἡδέος ὕπνου ἔγειρεν

而他则用脚踢了踢那内斯托尔之子，

λὰξ ποδὶ κινήσας, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·

将他从甜美的睡梦中唤醒，并对他说道：

ἔγρεο, Νεστορίδη Πεισίστρατε, μώνυχας ἵππους

“醒来吧，内斯托尔之子佩西斯特拉托斯，把单蹄的骏马

ζεῦξον ὑφʼ ἅρματʼ ἄγων, ὄφρα πρήσσωμεν ὁδοῖο⁴.

驾在战车上，让我们赶路前行。”

τὸν δʼ αὖ Νεστορίδης Πεισίστρατος ἀντίον ηὔδα·

内斯托尔之子佩西斯特拉托斯则回答他道：

Τηλέμαχʼ, οὔ πως ἔστιν ἐπειγομένους περ ὁδοῖο

“特勒马科斯啊，无论我们怎样急于赶路，

νύκτα διὰ δνοφερὴν ἐλάαν⁵· τάχα δʼ ἔσσεται ἠώς.

也绝无法在漆黑的夜里驱车前行；黎明很快就会到来。

ἀλλὰ μένʼ εἰς ὅ κε δῶρα φέρων ἐπιδίφρια θήῃ

所以且等待着，直到那阿特柔斯之子、名震枪坛的英雄梅内劳斯，

ἥρως Ἀτρείδης, δουρικλειτὸς Μενέλαος,

带来礼物并安置在车座上，

καὶ μύθοις ἀγανοῖσι παραυδήσας ἀποπέμψῃ.

并用亲切的言语安慰我们、送我们启程。

τοῦ γάρ τε ξεῖνος μιμνήσκεται ἤματα πάντα

因为一位客人会终生铭记

ἀνδρὸς ξεινοδόκου, ὅς κεν φιλότητα παράσχῃ.

向他展现出情谊的款待之人。”

ὣς ἔφατʼ, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς.

他这样说着，金宝座的黎明女神顿时临凡。

ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος,

而那善战的梅内劳斯此时也已临近，

ἀνστὰς ἐξ εὐνῆς, Ἑλένης πάρα καλλικόμοιο.

他刚刚从丽发海伦的身旁，从床榻上起身。

τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησεν Ὀδυσσῆος φίλος υἱός,

当奥德修斯那亲爱的儿子察觉到他时，

σπερχόμενός ῥα χιτῶνα περὶ χροῒ σιγαλόεντα

便赶忙在身上穿起那件闪亮的衣裳，

δῦνεν, καὶ μέγα φᾶρος ἐπὶ στιβαροῖς βάλετʼ ὤμοις

英雄将宽大的斗篷披在他那壮实的肩膀上，

ἥρως, βῆ δὲ θύραζε, παριστάμενος δὲ προσηύδα

迈步走到门外，站在他身旁，

Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο·

神圣奥德修斯的亲爱之子特勒马科斯对他说道：

Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές, ὄρχαμε λαῶν,

“阿特柔斯之子梅内劳斯，宙斯育佑的人民领袖啊，

ἤδη νῦν μʼ ἀπόπεμπε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν·

现在请打发我回到我亲爱的祖国土地去吧；

ἤδη γάρ μοι θυμὸς ἐέλδεται οἴκαδʼ ἱκέσθαι.

因为现在我的心中已极度渴望归家。”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος·

那善战的梅内劳斯随即回答他说：

Τηλέμαχʼ, οὔ τί σʼ ἐγώ γε πολὺν χρόνον ἐνθάδʼ ἐρύξω

“特勒马科斯啊，我绝不会在此久久挽留你，

ἱέμενον νόστοιο· νεμεσσῶμαι δὲ καὶ ἄλλῳ

既然你如此渴望归国；我也同样反感

ἀνδρὶ ξεινοδόκῳ, ὅς κʼ ἔξοχα μὲν φιλέῃσιν,

那些待客时或显露出过分的殷勤、

ἔξοχα δʼ ἐχθαίρῃσιν· ἀμείνω δʼ αἴσιμα πάντα.

或表现出过分冷淡的款待者；凡事适度才是最好。

ἶσόν τοι κακόν ἐσθʼ, ὅς τʼ οὐκ ἐθέλοντα νέεσθαι

这同样是一件坏事：既包括驱赶不想离去的客人，

ξεῖνον ἐποτρύνει καὶ ὃς ἐσσύμενον κατερύκει.

也包括挽留急于启程的来宾。”

语法注5 条

15.3νόστου ὑπομνήσουσα
将来分词 `ὑπομνήσουσα`（源自 `ὑπομιμνήσκω`）表示目的（为了提醒）。属格 `νόστου` 作为此分词的宾语。
15.12κατὰ πάντα φάγωσι
介词 `κατά` 与虚拟语气动词 `φάγωσι` 构成了复合动词 `καταφάγωσι`（吃光、吞噬）的分离现象（tmesis），中间插入了 `πάντα`，表示“全部吃光”。
15.33ἀπέχειν
此不定式用作命令语气（命令不定式），主语为第二人称单数的特勒马科斯。随后的不定式如 `πλείειν` (§15.34)、`ὀτρῦναι` (§15.37) 和 `εἰσαφικέσθαι` (§15.38) 也均为相同的命令不定式用法。
15.47πρήσσωμεν ὁδοῖο
虚拟语气 `πρήσσωμεν` 由表示目的的连词 `ὄφρα` 引导。属格 `ὁδοῖο`（`ὁδός` 的史诗属格形式）是部分属格或空间属格，表示前进的路线或进程（“在旅途中赶路”）。
15.49οὔ πως ἔστιν ... ἐλάαν
无人称句式 `οὔ πως ἔστιν`（绝不可能……）与动词 `ἐλάω`（驱车、前进）的不定式 `ἐλάαν` 连用表示不可能。该不定式的逻辑主语是宾格现在分词 `ἐπειγομένους`（表示“急于赶路的人们”，即特勒马科斯与佩西斯特拉托斯）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:15.1-15.73