提奥克吕梅诺斯的投奔与扬帆启航｜《奥德赛》§15.215-15.284（荷马）希腊语原文与中文翻译

ὣς ἄρα φωνήσας ἔλασεν καλλίτριχας ἵππους

他说罢，便鞭策那头长满美丽鬃毛的双马

ἂψ Πυλίων εἰς ἄστυ, θοῶς δʼ ἄρα δώμαθʼ ἵκανε.

返回皮洛斯人的城邑，很快就回到了宅第。

Τηλέμαχος δʼ ἑτάροισιν ἐποτρύνων ἐκέλευσεν·

特勒马科斯则催促并吩咐他的同伴们：

ἐγκοσμεῖτε τὰ τεύχεʼ, ἑταῖροι, νηῒ μελαίνῃ,

“同伴们，在黑船上把行装整理妥当，

αὐτοί τʼ ἀμβαίνωμεν, ἵνα πρήσσωμεν ὁδοῖο¹.

我们自己也登船吧，好让我们快些上路。”

ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο,

他这样说，他们便极乐意地听从并遵办，

αἶψα δʼ ἄρʼ εἴσβαινον καὶ ἐπὶ κληῗσι καθῖζον.

随即登船，在桨座上坐定。

ἦ τοι ὁ μὲν τὰ πονεῖτο καὶ εὔχετο, θῦε δʼ Ἀθήνῃ

当特勒马科斯正在忙于这些事务，并祈祷、在船尾旁

νηῒ πάρα πρυμνῇ· σχεδόθεν δέ οἱ ἤλυθεν ἀνὴρ

向阿西娜献祭时，一个外乡人走近了他的身旁，

τηλεδαπός, φεύγων ἐξ Ἄργεος ἄνδρα κατακτάς²,

他是从阿耳戈斯因杀人而逃亡到这里的，

μάντις· ἀτὰρ γενεήν γε Μελάμποδος ἔκγονος ἦεν,

是一位预言者；按其家系，他是梅兰波斯的后代，

ὃς πρὶν μέν ποτʼ ἔναιε Πύλῳ ἔνι, μητέρι μήλων,

梅兰波斯昔日曾居住在羊群繁育的皮洛斯，

ἀφνειὸς Πυλίοισι μέγʼ ἔξοχα δώματα ναίων·

他在皮洛斯人中极其富有，居住在十分宏伟的宅第里。

δὴ τότε γʼ ἄλλων δῆμον ἀφίκετο, πατρίδα φεύγων

但那时他逃离家乡，来到了他人的土地，

Νηλέα τε μεγάθυμον, ἀγαυότατον ζωόντων,

躲避那心胸高尚、生者中最显赫的涅琉斯，

ὅς οἱ χρήματα πολλὰ τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτὸν³

后者曾整整一年强行霸占他的大批财产。

εἶχε βίῃ. ὁ δὲ τῆος ἐνὶ μεγάροις Φυλάκοιο

在那期间，梅兰波斯在菲拉科斯的府邸里，

δεσμῷ ἐν ἀργαλέῳ δέδετο, κρατέρʼ ἄλγεα πάσχων

被沉重的锁链束缚着，承受着巨大的痛苦，

εἵνεκα Νηλῆος κούρης ἄτης τε βαρείης,

这是因为涅琉斯的女儿，以及那可怕的

τήν οἱ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ δασπλῆτις Ἐρινύς.

狂怒女神厄里倪俄斯放在他心头上的严重迷妄。

ἀλλʼ ὁ μὲν ἔκφυγε κῆρα καὶ ἤλασε βοῦς ἐριμύκους

但他终于逃脱了死劫，将低声吼叫的牛群

ἐς Πύλον ἐκ Φυλάκης καὶ ἐτίσατο ἔργον ἀεικὲς

从菲拉刻赶到了皮洛斯，并向那神一般的

ἀντίθεον Νηλῆα, κασιγνήτῳ δὲ γυναῖκα

涅琉斯的无耻行径实施了报复，且为他的兄弟

ἠγάγετο πρὸς δώμαθʼ. ὁ δʼ ἄλλων ἵκετο δῆμον,

迎娶了新娘回到宅第。而他自己则来到了他人的土地，

Ἄργος ἐς ἱππόβοτον· τόθι γάρ νύ οἱ αἴσιμον ἦεν

牧马的阿耳戈斯；因为那里是他的宿命之地，

ναιέμεναι πολλοῖσιν ἀνάσσοντʼ Ἀργείοισιν

让你住在那里，统治众多的阿耳戈斯人。

ἔνθα δʼ ἔγημε γυναῖκα καὶ ὑψερεφὲς θέτο δῶμα,

他在那里娶妻，建造了高耸的宅第，

γείνατο δʼ Ἀντιφάτην καὶ Μάντιον, υἷε κραταιώ.

并生育了安提法忒斯和曼提俄斯这两个强壮的儿子。

Ἀντιφάτης μὲν ἔτικτεν Ὀϊκλῆα μεγάθυμον,

安提法忒斯生育了心胸高尚的奥伊斯勒斯，

αὐτὰρ Ὀϊκλείης λαοσσόον Ἀμφιάραον,

奥伊斯勒斯又生育了激励民众的安菲阿拉俄斯，

ὃν περὶ κῆρι φίλει Ζεύς τʼ αἰγίοχος καὶ Ἀπόλλων

提盾的宙斯和阿波罗发自内心地喜爱他，

παντοίην φιλότητʼ· οὐδʼ ἵκετο γήραος οὐδόν,

赋予他各种各样的慈爱；然而他未曾跨入老年的门槛，

ἀλλʼ ὄλετʼ ἐν Θήβῃσι γυναίων εἵνεκα δώρων.

就因妇人的贿赂在底比斯丧生。

τοῦ δʼ υἱεῖς ἐγένοντʼ Ἀλκμαίων Ἀμφίλοχός τε.

他的儿子是阿尔克迈翁和安菲洛科斯。

Μάντιος αὖ τέκετο Πολυφείδεά τε Κλεῖτόν τε·

曼提俄斯则生育了多吕斐得斯和克莱托斯；

ἀλλʼ ἦ τοι Κλεῖτον χρυσόθρονος ἥρπασεν Ἠὼς

但金宝座的黎明女神劫走了克莱托斯，

κάλλεος εἵνεκα οἷο, ἵνʼ ἀθανάτοισι μετείη·

因为他的美丽，好让他位列于不死的神明之中。

αὐτὰρ ὑπέρθυμον Πολυφείδεα μάντιν Ἀπόλλων

而阿波罗则将那傲然的多吕斐得斯立为预言者，

θῆκε βροτῶν ὄχʼ ἄριστον, ἐπεὶ θάνεν Ἀμφιάραος·

在安菲阿拉俄斯死后成为凡人中最杰出的预言家。

ὅς ῥʼ Ὑπερησίηνδʼ ἀπενάσσατο πατρὶ χολωθείς,

他因对父亲动怒而迁移到了许佩雷西亚，

ἔνθʼ ὅ γε ναιετάων μαντεύετο πᾶσι βροτοῖσιν.

在那里居住并向所有凡人进行预言。

τοῦ μὲν ἄρʼ υἱὸς ἐπῆλθε, Θεοκλύμενος δʼ ὄνομʼ ἦεν,

他的儿子此时走了过来，名叫提奥克吕梅诺斯，

ὃς τότε Τηλεμάχου πέλας ἵστατο· τὸν δʼ ἐκίχανεν

他当时站在特勒马科斯身旁；他遇到了正在

σπένδοντʼ εὐχόμενόν τε θοῇ παρὰ νηῒ μελαίνῃ,

快速的黑船旁献祭并祈祷的特勒马科斯。

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

他对他开口，吐露了长着翅膀的话语：

ὦ φίλʼ, ἐπεί σε θύοντα κιχάνω τῷδʼ ἐνὶ χώρῳ,

“朋友，既然我在这地方遇到正在献祭的你，

λίσσομʼ ὑπὲρ θυέων καὶ δαίμονος, αὐτὰρ ἔπειτα

我凭着这些祭品、神明，接着还凭着

σῆς τʼ αὐτοῦ κεφαλῆς καὶ ἑταίρων, οἵ τοι ἕπονται,

你自己的生命以及跟随你的同伴们的生命恳求你，

εἰπέ μοι εἰρομένῳ νημερτέα μηδʼ ἐπικεύσῃς·

对向你询问的我讲出真话，不要隐瞒：

τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;

你是谁？来自何方？你的城邑和父母在何处？”

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

聪慧的特勒马科斯随之回答他说：

τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.

“那么，客人，我就非常真实地告诉你吧。

ἐξ Ἰθάκης γένος εἰμί, πατὴρ δέ μοί ἐστιν Ὀδυσσεύς,

我出生于伊萨卡，我的父亲是奥德修斯，

εἴ ποτʼ ἔην⁴· νῦν δʼ ἤδη ἀπέφθιτο λυγρῷ ὀλέθρῳ.

如果他曾存在过的话；但现在他已经惨痛地死去了。

τοὔνεκα νῦν ἑτάρους τε λαβὼν καὶ νῆα μέλαιναν

因此，我现在带着同伴和黑船，

ἦλθον πευσόμενος πατρὸς δὴν οἰχομένοιο.

前来探寻久无音讯的父亲的消息。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·

貌若神明的提奥克吕梅诺斯又对他说：

οὕτω τοι καὶ ἐγὼν ἐκ πατρίδος, ἄνδρα κατακτὰς

“我也同样逃离了家乡，因为我杀死了

ἔμφυλον· πολλοὶ δὲ κασίγνητοί τε ἔται τε

同族的男子；在牧马的阿耳戈斯有许多他的兄弟和亲属，

Ἄργος ἀνʼ ἱππόβοτον, μέγα δὲ κρατέουσιν Ἀχαιῶν.

他们在阿开亚人中掌握着强大的权力。

τῶν ὑπαλευάμενος θάνατον καὶ κῆρα μέλαιναν

为了躲避他们的杀戮和黑色的死劫，

φεύγω, ἐπεί νύ μοι αἶσα κατʼ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι.

我正在逃亡，因为现在在凡人中流浪是我的命运。

ἀλλά με νηὸς ἔφεσσαι, ἐπεί σε φυγὼν ἱκέτευσα,

请让我登上你的船吧，因为我是作为逃亡的祈求者来向你恳求的，

μή με κατακτείνωσι· διωκέμεναι γὰρ ὀΐω.

免得他们杀了我；因为我想他们正在追赶。”

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

聪慧的特勒马科斯随之回答他说：

οὐ μὲν δή σʼ ἐθέλοντά γʼ ἀπώσω νηὸς ἐΐσης,

“既然你愿意，我绝不会把你从我这平稳的船上赶走，

ἀλλʼ ἕπευ· αὐτὰρ κεῖθι φιλήσεαι, οἷά κʼ ἔχωμεν.

来吧，跟着我们；在我们的家乡，我们会尽我们所有来款待你。”

ὣς ἄρα φωνήσας οἱ ἐδέξατο χάλκεον ἔγχος,

他说罢，便接过了他的青铜矛，

καὶ τό γʼ ἐπʼ ἰκριόφιν τάνυσεν νεὸς ἀμφιελίσσης·

将其平放在两舷弯曲的船甲板上。

ἂν δὲ καὶ αὐτὸς νηὸς ἐβήσετο ποντοπόροιο.

随后他自己也登上了航海的船只。

语法注4 条

§15.219πρήσσωμεν ὁδοῖο
意为“赶路”或“完成旅途”。此处的属格 ὁδοῖο 属于部分属格或表示空间路径的属格，与动词 πρήσσω 连用，限定了行动的范围。
§15.224ἄνδρα κατακτάς
过去时分词 κατακτάς（杀人后）具有原因或时间上的先在含义，用以解释现在时分词 φεύγων（正在逃亡）的前因。
§15.230τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτόν
诗歌中的惯用表达，意为“整整一年”或“结出硕果的一年”，指代一个完整、无中断的年度周期。
§15.268εἴ ποτʼ ἔην
“如果他曾经存在过的话”。这是一个表达悲伤的惯用公式化句式，并不是在字面上怀疑父亲的真实身份，而是以此抒发对音讯全无的伟人父亲的深切哀思，感叹往昔的幸福生活如今恍若梦境。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:15.215-15.284