特勒马科斯夜航与奥德修斯试探尤迈俄斯｜《奥德赛》§15.285-15.354（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἐν πρύμνῃ δʼ ἄρʼ ἔπειτα καθέζετο, πὰρ δὲ οἷ αὐτῷ

他在船尾坐下，并在他自己的身旁

εἷσε Θεοκλύμενον· τοὶ δὲ πρυμνήσιʼ ἔλυσαν.

安排提奥克吕梅诺斯坐下；他们解开了船尾的缆绳。

Τηλέμαχος δʼ ἑτάροισιν ἐποτρύνας ἐκέλευσεν

特勒马科斯催促并吩咐他的同伴们

ὅπλων ἅπτεσθαι· τοὶ δʼ ἐσσυμένως ἐπίθοντο.

动手整理船具；他们便极迅速地听从了。

ἱστὸν δʼ εἰλάτινον κοίλης ἔντοσθε μεσόδμης

他们将冷杉木的桅杆抬起，立在空心的

στῆσαν ἀείραντες, κατὰ δὲ προτόνοισιν ἔδησαν,

桅座中，并用前支索将其绑紧，

ἕλκον δʼ ἱστία λευκὰ ἐϋστρέπτοισι βοεῦσι.

用拧得很好的牛皮绳拉起白色的船帆。

τοῖσιν δʼ ἴκμενον οὖρον ἵει γλαυκῶπις Ἀθήνη,

灰眸的阿西娜为他们送来顺风，

λάβρον ἐπαιγίζοντα διʼ αἰθέρος, ὄφρα τάχιστα

风势猛烈地吹过天空，好让

νηῦς ἀνύσειε θέουσα θαλάσσης ἁλμυρὸν ὕδωρ.

飞奔的船只尽快横渡海水微咸的海洋。

βὰν δὲ παρὰ Κρουνοὺς καὶ Χαλκίδα καλλιρέεθρον.

他们驶过了克鲁诺伊和溪流美丽的卡尔基斯。

δύσετό τʼ ἠέλιος σκιόωντό τε πᾶσαι ἀγυιαί·

太阳西沉，所有的道路都隐入了阴影之中；

ἡ δὲ Φεὰς ἐπέβαλλεν ἐπειγομένη Διὸς οὔρῳ

船只在宙斯的风势促动下逼近斐阿斯，

ἠδὲ παρʼ Ἤλιδα δῖαν, ὅθι κρατέουσιν Ἐπειοί.

又驶过神圣的埃利斯，那里是厄裴俄斯人统治的地方。

ἔνθεν δʼ αὖ νήσοισιν ἐπιπροέηκε θοῇσιν¹,

从那里，他又将船头转向了那些疾驰的岛屿，

ὁρμαίνων ἤ κεν θάνατον φύγοι ἦ κεν ἁλώῃ².

心中盘算着自己究竟能逃脱死劫，还是会被俘获。

τὼ δʼ αὖτʼ ἐν κλισίῃ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸς

此时，在木屋里，奥德修斯和高贵的猪倌

δορπείτην· παρὰ δέ σφιν ἐδόρπεον ἀνέρες ἄλλοι.

正在进晚餐；他们身旁，其他的汉子们也一同用餐。

αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,

待他们满足了吃喝的欲望之后，

τοῖς δʼ Ὀδυσεὺς μετέειπε, συβώτεω πειρητίζων,

奥德修斯在他们中间开口说话，试探这位猪倌，

ἤ μιν ἔτʼ ἐνδυκέως φιλέοι μεῖναί τε κελεύοι

看他是否还会殷勤地款待他，并劝他留在

αὐτοῦ ἐνὶ σταθμῷ, ἦ ὀτρύνειε πόλινδε·

庄园里，还是会催促他前往城里：

κέκλυθι νῦν, Εὔμαιε, καὶ ἄλλοι πάντες ἑταῖροι·

“现在请听我说，尤迈俄斯，以及其他所有的同伴们；

ἠῶθεν προτὶ ἄστυ λιλαίομαι ἀπονέεσθαι

清晨我渴望动身前往城里

πτωχεύσων, ἵνα μή σε κατατρύχω καὶ ἑταίρους.

去乞讨，免得我让你和同伴们受累。

ἀλλά μοι εὖ θʼ ὑπόθευ καὶ ἅμʼ ἡγεμόνʼ ἐσθλὸν ὄπασσον

但请给我出个好主意，并派一个好的向导陪我同去，

ὅς κέ με κεῖσʼ ἀγάγῃ· κατὰ δὲ πτόλιν αὐτὸς ἀνάγκῃ

指引我到那里；至于城里，我自己会迫于生计

πλάγξομαι, αἴ κέν τις κοτύλην καὶ πύρνον ὀρέξῃ.

四处流浪，看是否有人会施舍我一杯水和一口面包。

καί κʼ ἐλθὼν πρὸς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο

我还会前往神圣奥德修斯的府邸，

ἀγγελίην εἴποιμι περίφρονι Πηνελοπείῃ,

向聪慧的佩涅罗佩传达消息，

καί κε μνηστήρεσσιν ὑπερφιάλοισι μιγείην,

并挤进那些傲慢的求婚者之中，

εἴ μοι δεῖπνον δοῖεν ὀνείατα μυρίʼ ἔχοντες.

看他们是否会给我一顿饭吃，因为他们有数不尽的好东西。

αἶψά κεν εὖ δρώοιμι μετὰ σφίσιν ἅσσʼ ἐθέλοιεν.

我会很快在他们中间，按照他们的意愿把各种活计干好。

ἐκ γάρ τοι ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·

因为我要告诉你，你且记下并听我说；

Ἑρμείαο ἕκητι διακτόρου, ὅς ῥά τε πάντων

凭着传令使赫尔墨斯的恩宠，他向所有

ἀνθρώπων ἔργοισι χάριν καὶ κῦδος ὀπάζει,

凡人的劳作赐予体面和荣耀，

δρηστοσύνῃ οὐκ ἄν μοι ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος,

在仆事和劳作上，没有其他凡人能与我竞争，

πῦρ τʼ εὖ νηῆσαι διά τε ξύλα δανὰ κεάσσαι,

无论是把火生得旺旺的，还是劈开干燥的柴火，

δαιτρεῦσαί τε καὶ ὀπτῆσαι καὶ οἰνοχοῆσαι,

或是切肉、烤肉以及斟酒，

οἷά τε τοῖς ἀγαθοῖσι παραδρώωσι χέρηες³.

这一切正是下人伺候显贵们所做的事情。”

τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·

猪倌尤迈俄斯啊，你听后深感痛心地回答他说：

ὤ μοι, ξεῖνε, τίη τοι ἐνὶ φρεσὶ τοῦτο νόημα

“哀哉，客人，你的心中怎会产生

ἔπλετο; ἦ σύ γε πάγχυ λιλαίεαι αὐτόθʼ ὀλέσθαι.

这样的念头？你这分明是极想在那里自寻死路。

εἰ δὴ μνηστήρων ἐθέλεις καταδῦναι ὅμιλον,

如果你真的执意要闯入那群求婚者中间，

τῶν ὕβρις τε βίη τε σιδήρεον οὐρανὸν ἵκει.

他们的傲慢与暴行已经直冲铁铸的苍穹。

οὔ τοι τοιοίδʼ εἰσὶν ὑποδρηστῆρες ἐκείνων,

他们的仆人绝非你这般模样，

ἀλλὰ νέοι, χλαίνας εὖ εἱμένοι ἠδὲ χιτῶνας,

而是那些身穿华美斗篷和衣衫的年轻人，

αἰεὶ δὲ λιπαροὶ κεφαλὰς καὶ καλὰ πρόσωπα,

他们的头发和俊美的脸庞总是抹着香油——

οἵ σφιν ὑποδρώωσιν· ἐΰξεστοι δὲ τράπεζαι

正是他们在伺候着他们；那擦拭得光滑的桌子上

σίτου καὶ κρειῶν ἠδʼ οἴνου βεβρίθασιν.

总是摆满了面包、肉食和美酒。

ἀλλὰ μένʼ· οὐ γάρ τίς τοι ἀνιᾶται παρεόντι,

不，留在这里吧；因为你的存在并不会让任何人感到厌烦，

οὔτʼ ἐγὼ οὔτε τις ἄλλος ἑταίρων, οἵ μοι ἔασιν.

既不是我，也不是和我在一起的其他同伴。

αὐτὰρ ἐπὴν ἔλθῃσιν Ὀδυσσῆος φίλος υἱός,

而等奥德修斯亲爱的儿子来到时，

κεῖνός σε χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματα ἕσσει,

他会送给你斗篷和衬衣穿戴，

πέμψει δʼ ὅππη σε κραδίη θυμός τε κελεύει.

并送你去你心中所向往的任何地方。”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·

饱经沧桑、神一般的奥德修斯随后回答他说：

αἴθʼ οὕτως, Εὔμαιε, φίλος Διὶ πατρὶ γένοιο

“尤迈俄斯啊，但愿你得到父神宙斯的喜爱，

ὡς ἐμοί, ὅττι μʼ ἔπαυσας ἄλης καὶ ὀϊζύος αἰνῆς.

如同得到我的喜爱一样，因为你让我停止了流浪和痛苦的磨难。

πλαγκτοσύνης δʼ οὐκ ἔστι κακώτερον ἄλλο βροτοῖσιν·

因为对凡人而言，没有比流浪更糟糕的灾难了；

ἀλλʼ ἕνεκʼ οὐλομένης γαστρὸς κακὰ κήδεʼ ἔχουσιν

然而，为了那该死的肚子，人们不得不承受沉重的哀伤，

ἀνέρες, ὅν τινʼ ἵκηται ἄλη καὶ πῆμα καὶ ἄλγος.

只要流浪、困厄与痛苦降临到他的头上。

νῦν δʼ ἐπεὶ ἰσχανάᾳς μεῖναι τέ με κεῖνον ἄνωγας,

但既然现在你挽留我并嘱咐我等候他，

εἴπʼ ἄγε μοι περὶ μητρὸς Ὀδυσσῆος θείοιο

且来向我讲讲神一般的奥德修斯的母亲，

πατρός θʼ, ὃν κατέλειπεν ἰὼν ἐπὶ γήραος οὐδῷ,

以及他的父亲吧，那是他在离去时留在衰老门槛上的老人——

ἤ που ἔτι ζώουσιν ὑπʼ αὐγὰς ἠελίοιο,

他们是否还活在太阳的光芒之下，

ἦ ἤδη τεθνᾶσι καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισι.

还是已经死去，进入了哈得斯的居所。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·

猪倌、众人的首领，随后对他说：

τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.

“那么，客人，我就非常真实地告诉你吧。

Λαέρτης μὲν ἔτι ζώει, Διὶ δʼ εὔχεται αἰεὶ

拉埃尔特斯确实还活着，但他总是向宙斯祈祷，

θυμὸν ἀπὸ μελέων φθίσθαι οἷς ἐν μεγάροισιν·

愿他在自己的宅第里，灵魂能脱离四肢而逝去；

语法注3 条

§15.299νήσοισιν ... θοῇσιν
形容词 θοῇσιν（θοός“快速的、尖锐的”的与格复数）修饰岛屿，既可解作“流速快的”（被急流环绕），也可解作“尖峭的”。通常认为这是指特勒马科斯航线上的埃奇纳德斯群岛。
§15.300ἤ κεν θάνατον φύγοι ἦ κεν ἁλώῃ
在此间接疑问句中，带有 καλλιρέεθρον.（ἤ κεν ... ἦ κεν ...）与祈愿式连用，表达可能性或担忧的心态：“他是能逃脱死亡，还是会被捕获”。
§15.324οἷά τε τοῖς ἀγαθοῖσι παραδρώωσι χέρηες
在此比较从句中，οἷα（关系代名词中性复数宾格，作副词性使用）指代前述一系列服侍的动作。主语为 χέρηες（“身份低微者”），与格 τοῖς ἀγαθοῖσι（“高贵者”）作动词 παραδρώωσι（“伺候”）的间接宾语。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:15.285-15.354