夜袭设伏的谎言与尤迈奥斯借斗篷｜《奥德赛》§14.468-14.533（荷马）希腊语原文与中文翻译

εἴθʼ ὣς ἡβώοιμι¹ βίη τέ μοι ἔμπεδος εἴη,

“但愿我那时像那样年轻，我的力量也同样饱满，

ὡς ὅθʼ ὑπὸ Τροίην λόχον ἤγομεν ἀρτύναντες.

就像我们当初在特洛伊城下设下埋伏、率兵前往时那样。

ἡγείσθην δʼ Ὀδυσεύς τε καὶ Ἀτρεΐδης Μενέλαος,

当时率领我们的是奥德修斯和阿特柔斯之子梅内劳斯，

τοῖσι δʼ ἅμα τρίτος ἄρχον ἐγών· αὐτοὶ γὰρ ἄνωγον.

我与他们同行，作为第三位指挥者；因为是他们亲自命令我的。

ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἱκόμεσθα ποτὶ πτόλιν αἰπύ τε τεῖχος,

但是当我们终于抵达城池和高耸的城墙时，

ἡμεῖς μὲν περὶ ἄστυ κατὰ ῥωπήϊα πυκνά,

我们便在城市周围茂密的灌木丛中，

ἂν δόνακας καὶ ἕλος, ὑπὸ τεύχεσι πεπτηῶτες

在芦苇丛和沼泽里，在盔甲的遮蔽下蜷缩着

κείμεθα. νὺξ δʼ ἄρʼ ἐπῆλθε κακὴ Βορέαο πεσόντος,

躺着。夜幕降临，北风刮起，天气变得极其恶劣，

πηγυλίς· αὐτὰρ ὕπερθε χιὼν γένετʼ ἠΰτε πάχνη,

寒冷刺骨；从上方飘落的雪花如同白霜一般，

ψυχρή, καὶ σακέεσσι περιτρέφετο κρύσταλλος.

寒冷无比，我们的盾牌边缘结满了冰霜。

ἔνθʼ ἄλλοι πάντες χλαίνας ἔχον ἠδὲ χιτῶνας,

那时其他所有人都穿着斗篷和短袖内衣，

εὗδον δʼ εὔκηλοι, σάκεσιν εἰλυμένοι ὤμους·

用盾牌包裹着肩膀，安然入睡；

αὐτὰρ ἐγὼ χλαῖναν μὲν ἰὼν ἑτάροισιν ἔλειπον

而我，在出发的时候，却糊里糊涂地把斗篷留在了伙伴们那里，

ἀφραδίῃς, ἐπεὶ οὐκ ἐφάμην ῥιγωσέμεν ἔμπης²,

因为我总觉得无论如何自己都不会挨冻，

ἀλλʼ ἑπόμην σάκος οἶον ἔχων καὶ ζῶμα φαεινόν.

只带着一块盾牌和一条闪亮的腰带跟随着。

ἀλλʼ ὅτε δὴ τρίχα νυκτὸς ἔην, μετὰ δʼ ἄστρα βεβήκει,

但是当夜色已过三分之一、群星西斜时，

καὶ τότʼ ἐγὼν Ὀδυσῆα προσηύδων ἐγγὺς ἐόντα

我用肘部戳了戳身边的奥德修斯，

ἀγκῶνι νύξας· ὁ δʼ ἄρʼ ἐμμαπέως ὑπάκουσε·

向他说话；他立刻倾听我的诉说：

διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,

‘宙斯所生的莱尔特斯之子、足智多谋的奥德修斯啊，

οὔ τοι ἔτι ζωοῖσι μετέσσομαι, ἀλλά με χεῖμα

我恐怕不能再活在人世了，这寒气

δάμναται· οὐ γὰρ ἔχω χλαῖναν· παρά μʼ ἤπαφε δαίμων

正在将我摧垮；因为我没有斗篷，神明欺骗了我，

οἰοχίτωνʼ³ ἔμεναι· νῦν δʼ οὐκέτι φυκτὰ πέλονται.

使我只穿了一件内衣前来；如今我已无路可逃。’

ὣς ἐφάμην, ὁ δʼ ἔπειτα νόον σχέθε τόνδʼ ἐνὶ θυμῷ,

我这样说着，他随即在心中想出了这个计谋，

οἷος κεῖνος ἔην βουλευέμεν ἠδὲ μάχεσθαι·

正如他一向在谋划和战斗中表现得那样非凡；

φθεγξάμενος δʼ ὀλίγῃ ὀπί με πρὸς μῦθον ἔειπε·

他低声对我说道：

σίγα νῦν, μή τίς σευ Ἀχαιῶν ἄλλος ἀκούσῃ.

‘现在别出声，免得其他阿开亚人听见你的声音。’

ἦ καὶ ἐπʼ ἀγκῶνος κεφαλὴν σχέθεν εἶπέ τε μῦθον·

他说完，把头靠在肘部，向大家高声说：

κλῦτε, φίλοι· θεῖός μοι ἐνύπνιον ἦλθεν ὄνειρος.

‘听着，朋友们，我在梦中得到了一个神圣的神示。

λίην γὰρ νηῶν ἑκὰς ἤλθομεν· ἀλλά τις εἴη

因为我们离船只太远了；能不能有一个人

εἰπεῖν Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι, ποιμένι λαῶν,

去告诉阿特柔斯之子阿伽门农，这位人民的牧者，

εἰ πλέονας παρὰ ναῦφιν ἐποτρύνειε νέεσθαι.

好让他派更多的士兵从船那边赶来这里支援。’

ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δʼ ἔπειτα Θόας, Ἀνδραίμονος υἱός,

他一说完，安德莱蒙之子托阿斯立刻站起身来，

καρπαλίμως, ἀπὸ δὲ χλαῖναν θέτο φοινικόεσσαν,

迅速脱下他那件红紫色的斗篷，

βῆ δὲ θέειν ἐπὶ νῆας· ἐγὼ δʼ ἐνὶ εἵματι κείνου

朝着船只的方向奔跑而去；而我穿着他的这件衣服，

κείμην ἀσπασίως, φάε δὲ χρυσόθρονος Ἠώς.

十分惬意地躺着，直到金宝座的黎明女神破晓升起。

ὣς νῦν ἡβώοιμι βίη τέ μοι ἔμπεδος εἴη·

但愿我现在也像那时一样年轻，力量同样饱满！

δοίη κέν τις χλαῖναν ἐνὶ σταθμοῖσι συφορβῶν,

那样的话，在这猪圈小屋里总会有人借给我一件斗篷，

ἀμφότερον, φιλότητι καὶ αἰδοῖ φωτὸς ἑῆος·

无论是出于友情，还是出于对体面之人的敬意；

νῦν δέ μʼ ἀτιμάζουσι κακὰ χροῒ εἵματʼ ἔχοντα.

可如今，因为我身上穿得如此破烂，他们便轻视我。’”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·

猪倌尤迈奥斯，你回答他并说道：

ὦ γέρον, αἶνος μέν τοι ἀμύμων, ὃν κατέλεξας,

“老人啊，你刚才讲的故事确实无可挑剔，

οὐδέ τί πω παρὰ μοῖραν ἔπος νηκερδὲς ἔειπες·

你还没有说出一句不合时宜或毫无益处的话；

τῷ οὔτʼ ἐσθῆτος δευήσεαι οὔτε τευ ἄλλου,

因此，你现在既不会缺少衣服，也不会缺少任何

ὧν ἐπέοιχʼ ἱκέτην ταλαπείριον ἀντιάσαντα,

一个饱经风霜的恳求者理应得到的其他东西；

νῦν· ἀτὰρ ἠῶθέν γε τὰ σὰ ῥάκεα δνοπαλίξεις.

不过到了明天早晨，你还得穿回你自己的那件破衣烂衫。

οὐ γὰρ πολλαὶ χλαῖναι ἐπημοιβοί τε χιτῶνες

因为在这里，并没有备用的许多斗篷和可以换穿的短衣，

ἐνθάδε ἕννυσθαι, μία δʼ οἴη φωτὶ ἑκάστῳ.

每个人都只有仅仅一件衣服。

αὐτὰρ ἐπὴν ἔλθῃσιν Ὀδυσσῆος φίλος υἱός,

但是，等奥德修斯心爱的儿子归来，

αὐτός τοι χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματα δώσει,

他本人会给你斗篷和短衣等衣物，

πέμψει δʼ ὅππῃ σε κραδίη θυμός τε κελεύει.

并会将你送到你的心和灵魂想要去的任何地方。”

ὣς εἰπὼν ἀνόρουσε, τίθει δʼ ἄρα οἱ πυρὸς ἐγγὺς

他这样说着站起身来，在火堆旁为客人铺好了

εὐνήν, ἐν δʼ ὀΐων τε καὶ αἰγῶν δέρματʼ ἔβαλλεν.

床铺，并在上面铺上了绵羊和山羊的毛皮。

ἔνθʼ Ὀδυσεὺς κατέλεκτʼ· ἐπὶ δὲ χλαῖναν βάλεν αὐτῷ

奥德修斯在那里躺下；尤迈奥斯在他身上盖了一件

πυκνὴν καὶ μεγάλην, ἥ οἱ παρεκέσκετʼ ἀμοιβάς,

厚实而宽大的斗篷，这件衣服一直放在他的身旁作为换穿之物，

ἕννυσθαι ὅτε τις χειμὼν ἔκπαγλος ὄροιτο.

以便在刮起狂风暴雨的时候可以穿上。

ὣς ὁ μὲν ἔνθʼ Ὀδυσεὺς κοιμήσατο, τοὶ δὲ παρʼ αὐτὸν

就这样，奥德修斯在那里入睡了，而在他的身旁

ἄνδρες κοιμήσαντο νεηνίαι· οὐδὲ συβώτῃ

那些年轻的男人们也睡下了；然而，对于猪倌来说，

ἥνδανεν αὐτόθι κοῖτος, ὑῶν ἄπο κοιμηθῆναι,

睡在这里是不合心意的，因为他不想离开自己的猪群，

ἀλλʼ ὅ γʼ ἄρʼ ἔξω ἰὼν ὡπλίζετο· χαῖρε δʼ Ὀδυσσεύς,

于是他走到外面，整理好自己的装备；奥德修斯心中暗喜，

ὅττι ῥά οἱ βιότου περικήδετο νόσφιν ἐόντος.

因为即便自己不在身边，这个忠仆也如此细心地看护着他的财产。

πρῶτον μὲν ξίφος ὀξὺ περὶ στιβαροῖς βάλετʼ ὤμοις,

首先他将锋利的剑挂在宽阔结实的肩膀上，

ἀμφὶ δὲ χλαῖναν ἑέσσατʼ ἀλεξάνεμον, μάλα πυκνήν,

披上一件防风且极其厚实的斗篷，

ἂν δὲ νάκην ἕλετʼ αἰγὸς ἐϋτρεφέος μεγάλοιο,

接着拿了一张肥壮大山羊的皮，

εἵλετο δʼ ὀξὺν ἄκοντα, κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν.

又拿了一支锋利的投枪，用来防御恶犬和盗贼。

βῆ δʼ ἴμεναι κείων ὅθι περ σύες ἀργιόδοντες

然后，他朝着那些白獠牙的猪群睡觉的地方走去，

πέτρῃ ὕπο γλαφυρῇ εὗδον, Βορέω ὑπʼ ἰωγῇ.

它们正躺在可以避开北风的空心岩石底下安眠。

语法注3 条

14.468εἴθʼ ὣς ἡβώοιμι
连词 εἴθε 后接希求语气（ἡβώοιμι），表示无法实现的愿望（对过去年轻时光的怀念）。随后的分句 βίη τέ μοι ἔμπεδος εἴη 同样使用希求语气 εἴη，延续了这一愿望的表达。
14.481ἐπει οὐκ ἐφάμην ῥιγωσέμεν ἔμπης
否定词 οὐ 修饰主动词 φημί，构成典型的 οὔ φημι + 不定式结构，意为“认为……不”。未来不定式 ῥιγωσέμεν 是荷马方言特有的形式（词尾为 -έμεν），整句意为“因为我怎么也没想到自己会挨冻”。
14.489οἰοχίτωνʼ
形容词 οἰοχίτων（仅穿一件内衣的、单衣的）作为不定式句法中逻辑主语（即叙述者自己 με）的谓语性形容词，以宾格 οἰοχίτωνα 的形式出现。与动词 ἤπαφε（源自 ἀπαφίσκω，“欺骗”的历史过去时）连用，表示欺骗带来的结果：“欺骗我，使我只穿一件内衣”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:14.468-14.533