欧迈奥斯痛陈求婚者的挥霍与哀悼主人｜《奥德赛》§14.70-14.134（荷马）希腊语原文与中文翻译

καὶ γὰρ κεῖνος ἔβη Ἀγαμέμνονος εἵνεκα τιμῆς

因为那个人也是为了阿伽门农的名誉，

Ἴλιον εἰς εὔπωλον, ἵνα Τρώεσσι μάχοιτο.

前往盛产骏马的伊利奥斯，以便与特洛伊人交战。

ὣς εἰπὼν ζωστῆρι θοῶς συνέεργε χιτῶνα,

他这样说着，迅速用腰带束紧外套，

βῆ δʼ ἴμεν ἐς συφεούς, ὅθι ἔθνεα ἔρχατο χοίρων.

便走朝那些关着一栏栏猪只的猪圈。

ἔνθεν ἑλὼν δύʼ ἔνεικε καὶ ἀμφοτέρους ἱέρευσεν,

他从那里挑了两头抓出来，将两头都宰杀了，

εὗσέ τε μίστυλλέν τε καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειρεν.

退了毛，切成块，穿在铁叉上。

ὀπτήσας δʼ ἄρα πάντα φέρων παρέθηκʼ Ὀδυσῆϊ

烤好后，他将全部热腾腾的肉连同铁叉一起，

θέρμʼ αὐτοῖς ὀβελοῖσιν· ὁ δʼ ἄλφιτα λευκὰ πάλυνεν·

送到奥德修斯面前；他又撒上白大麦粉。

ἐν δʼ ἄρα κισσυβίῳ κίρνη μελιηδέα οἶνον,

接着在常春藤木碗中，调和了甜如蜜的葡萄酒，

αὐτὸς δʼ ἀντίον ἷζεν, ἐποτρύνων δὲ προσηύδα·

自己坐在对面，劝客人吃，并开口说道：

ἔσθιε νῦν, ὦ ξεῖνε, τά τε δμώεσσι πάρεστι,

“请吃吧，外乡人，这是仆人们现有的东西，

χοίρεʼ· ἀτὰρ σιάλους γε σύας μνηστῆρες ἔδουσιν,

子猪的肉；至于那些肥硕的猪，求婚者们正吃着，

οὐκ ὄπιδα φρονέοντες ἐνὶ φρεσὶν οὐδʼ ἐλεητύν.

他们心中既不敬畏神明的报应，也毫无怜悯。

οὐ μὲν σχέτλια ἔργα θεοὶ μάκαρες φιλέουσιν,

然而，幸福的神明并不喜爱邪恶的行径，

ἀλλὰ δίκην τίουσι καὶ αἴσιμα ἔργʼ ἀνθρώπων.

而是尊重正义和人们的正直行径。

καὶ μὲν δυσμενέες καὶ ἀνάρσιοι¹, οἵ τʼ ἐπὶ γαίης

即使是那些敌对而无道的恶人，当他们

ἀλλοτρίης βῶσιν καί σφι Ζεὺς ληΐδα δώῃ,

侵入他人的土地，且宙斯赐予他们战利品，

πλησάμενοι δέ τε νῆας ἔβαν οἶκόνδε νέεσθαι,

他们在装满船只后，起航返回家园时，

καὶ μὲν τοῖς ὄπιδος κρατερὸν δέος ἐν φρεσὶ πίπτει.

他们的心中也会落下对神明报应的强烈恐惧。

οἵδε δὲ καί τι ἴσασι, θεοῦ δέ τινʼ ἔκλυον αὐδήν,

可这些人却好似知道些什么，或是听到了神明的什么声音，

κείνου λυγρὸν ὄλεθρον, ὅτʼ οὐκ ἐθέλουσι δικαίως

得知了那个人惨痛的死讯，因此他们不愿正当地

μνᾶσθαι οὐδὲ νέεσθαι ἐπὶ σφέτερʼ, ἀλλὰ ἕκηλοι

求婚，也不愿返回各自的家园，而是安然地、

κτήματα δαρδάπτουσιν ὑπέρβιον, οὐδʼ ἔπι φειδώ.

肆无忌惮地吞食着财产，毫不吝惜。

ὅσσαι γὰρ νύκτες τε καὶ ἡμέραι ἐκ Διός εἰσιν,

因为每逢宙斯所赐予的黑夜与白昼交替，

οὔ ποθʼ ἓν ἱρεύουσʼ ἱερήϊον, οὐδὲ δύʼ οἴω·

他们从不只宰杀一头牺牲，甚至也不只两头；

οἶνον δὲ φθινύθουσιν ὑπέρβιον ἐξαφύοντες.

而且他们大肆汲取并挥霍着他的葡萄酒。

ἦ γάρ οἱ ζωή γʼ ἦν ἄσπετος· οὔ τινι τόσση

确实，他拥有的家产是极其庞大的；在英雄豪杰中，

ἀνδρῶν ἡρώων, οὔτʼ ἠπείροιο μελαίνης

谁也没有这么多，无论是在黑色的黑土大陆，

οὔτʼ αὐτῆς Ἰθάκης· οὐδὲ ξυνεείκοσι φωτῶν

还是在伊萨卡本身；即便是二十个男子合起来，

ἔστʼ ἄφενος τοσσοῦτον· ἐγὼ δέ κέ τοι καταλέξω.

也没有这么多的财富；我可以为你数一数。

δώδεκʼ ἐν ἠπείρῳ ἀγέλαι· τόσα πώεα οἰῶν,

在大陆上有十二群牛，同样多的羊群，

τόσσα συῶν συβόσια, τόσʼ αἰπόλια πλατέʼ αἰγῶν

同样多的猪群，以及同样多放牧在宽阔处的山羊群，

βόσκουσι ξεῖνοί τε καὶ αὐτοῦ βώτορες ἄνδρες.

由外邦人以及他自己的牧人们在那里放牧。

ἐνθάδε δʼ αἰπόλια πλατέʼ αἰγῶν ἕνδεκα πάντα

而在这里，一共有十一群放牧在宽阔处的山羊群

ἐσχατιῇ βόσκοντʼ, ἐπὶ δʼ ἀνέρες ἐσθλοὶ ὄρονται.

在边境牧放，并由忠诚的男子们看管着。

τῶν αἰεί σφιν ἕκαστος ἐπʼ ἤματι μῆλον ἀγινεῖ,

这些男子中的每一个人，每天都会为他们送去一头山羊，

ζατρεφέων αἰγῶν ὅς τις φαίνηται ἄριστος.

那是在肥育的山羊中，显得最优秀的一头。

αὐτὰρ ἐγὼ σῦς τάσδε φυλάσσω τε ῥύομαί τε,

至于我，我则看管并守护着这些猪，

καί σφι συῶν τὸν ἄριστον ἐῢ κρίνας ἀποπέμπω.

并且精挑细选，把其中最好的一头猪送去给他们。”

ὣς φάθʼ, ὁ δʼ ἐνδυκέως κρέα τʼ ἤσθιε πῖνέ τε οἶνον

他这样说着，而奥德修斯则默不作声、狼吞虎咽地吃着肉、喝着葡萄酒，

ἁρπαλέως ἀκέων, κακὰ δὲ μνηστῆρσι φύτευεν.

在心中为求婚者们谋划着灾祸。

αὐτὰρ ἐπεὶ δείπνησε καὶ ἤραρε θυμὸν ἐδωδῇ,

在他吃完晚饭、用食物填饱肚子后，

καί οἱ πλησάμενος δῶκε σκύφον, ᾧ περ ἔπινεν²,

猪倌倒满了他自己平时喝酒的杯子，

οἴνου ἐνίπλειον· ὁ δʼ ἐδέξατο, χαῖρε δὲ θυμῷ,

注满了酒，递给奥德修斯；他接了过来，心中很是高兴，

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

便开口对他说道，吐出了羽翼之言：

ὦ φίλε, τίς γάρ σε πρίατο³ κτεάτεσσιν ἑοῖσιν,

“朋友啊，是谁用他自己的财产买下了你，

ὧδε μάλʼ ἀφνειὸς καὶ καρτερὸς ὡς ἀγορεύεις;

正如你所说的，他竟是如此极其富有、如此强大？

φῆς δʼ αὐτὸν φθίσθαι Ἀγαμέμνονος εἵνεκα τιμῆς.

你还说他是为了阿伽门农的名誉而丧命。

εἰπέ μοι, αἴ κέ ποθι γνώω τοιοῦτον ἐόντα.

告诉我，也许我会在什么地方认出这样一个人。

Ζεὺς γάρ που τό γε οἶδε καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι,

因为宙斯以及其他不朽的神明想必知道这一点，

εἴ κέ μιν ἀγγείλαιμι ἰδών⁴· ἐπὶ πολλὰ δʼ ἀλήθην.

我若见过他，是否可以带去消息。毕竟我曾四处漂泊。”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·

猪倌，人类的领袖，随后回答他说：

ὦ γέρον, οὔ τις κεῖνον ἀνὴρ ἀλαλήμενος ἐλθὼν

“老人家，任何流浪到此的人，

ἀγγέλλων πείσειε γυναῖκά τε καὶ φίλον υἱόν,

无论他带来什么消息，都无法说服他的妻子和亲爱的儿子，

ἀλλʼ ἄλλως κομιδῆς κεχρημένοι ἄνδρες ἀλῆται

相反，那些需要得到照料的流浪汉

ψεύδοντʼ, οὐδʼ ἐθέλουσιν ἀληθέα μυθήσασθαι.

总是说谎，不愿讲真话。

ὃς δέ κʼ ἀλητεύων Ἰθάκης ἐς δῆμον ἵκηται,

凡是四处漂泊而来到伊萨卡国度的人，

ἐλθὼν ἐς δέσποιναν ἐμὴν ἀπατήλια βάζει·

都会去到我的女主人那里，说些欺骗人的话。

ἡ δʼ εὖ δεξαμένη φιλέει καὶ ἕκαστα μεταλλᾷ,

而她则会热情接待，友好款待，并细细询问每一件事，

καί οἱ ὀδυρομένῃ βλεφάρων ἄπο δάκρυα πίπτει,

她哀悼时，眼泪便会从眼睑上落下来，

ἣ θέμις ἐστὶ γυναικός, ἐπὴν πόσις ἄλλοθʼ ὄληται.

这正是当丈夫死在异乡时妻子的常情。

αἶψά κε καὶ σύ, γεραιέ, ἔπος παρατεκτήναιο.

老人家，如果你有人赐予你一件外套和一件长衫作衣服，

εἴ τίς τοι χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματα δοίη.

你也会很快编造出一套说辞。

τοῦ δʼ ἤδη μέλλουσι κύνες ταχέες τʼ οἰωνοὶ

至于他，想必迅疾的狗和猛禽早就已经

ῥινὸν ἀπʼ ὀστεόφιν ἐρύσαι, ψυχὴ δὲ λέλοιπεν·

从骨头上撕扯掉了他的皮肉，他的生命早已离去。

语法注4 条

14.85καὶ μὲν δυσμενέες καὶ ἀνάρσιοι...
主格名词 δυσμενέες καὶ ἀνάρσιοι（第85行）构成一个悬垂主格（破格句法），由第88行中的与格代词 τοῖς 重新承接。其结构可理解为“即使是敌对和无道的人……在他们的心中”。
14.112ᾧ περ ἔπινεν
关系代名词 ᾧ（ᾧ περ）指代先行词 σκύφον（第112行），在句中充当工具与格，意为“他（欧迈奥斯）自己平时用以饮酒的那个杯子”。
14.115τίς γάρ σε πρίατο
这里的小词 γάρ 用于在听完对方（欧迈奥斯）的发言后，引入一个表示强烈关注或惊讶的新问题，相当于“那么究竟是谁……”。
14.120εἴ κέ μιν ἀγγείλαιμι ἰδών
连词 εἴ κε (εἰ ἄν) 搭配希求法动词 ἀγγείλαιμι 构成一个表示潜在可能性的条件从句，其主句被省略，带有“如果我碰巧见过他，或许就能带回消息”的语气。分词 ἰδών 具有时间或条件含义（“如果看见的话”）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:14.70-14.134