奥德修斯的归来誓言与伪造的身世｜《奥德赛》§14.135-14.199（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἢ τόν γʼ ἐν πόντῳ φάγον ἰχθύες, ὀστέα δʼ αὐτοῦ

或者鱼群已在海中将他吞食，而他的骨头

κεῖται ἐπʼ ἠπείρου ψαμάθῳ εἰλυμένα πολλῇ.

正裹着厚厚的沙土，躺在大陆的岸边。

ὣς ὁ μὲν ἔνθʼ ἀπόλωλε, φίλοισι δὲ κήδεʼ ὀπίσσω

就这样，他在那里消逝了，给留下的所有

πᾶσιν, ἐμοὶ δὲ μάλιστα, τετεύχαται· οὐ γὰρ ἔτʼ ἄλλον

亲友们留下了痛苦，尤其是给我；因为我再也

ἤπιον ὧδε ἄνακτα κιχήσομαι, ὁππόσʼ ἐπέλθω¹,

找不到如此温良的主人了，无论我去往何方，

οὐδʼ εἴ κεν πατρὸς καὶ μητέρος αὖτις ἵκωμαι

即便我能再次回到父亲和母亲的家，

οἶκον, ὅθι πρῶτον γενόμην καί μʼ ἔτρεφον αὐτοί.

那里是我最初出生、也是他们亲手抚养我的地方。

οὐδέ νυ τῶν ἔτι τόσσον ὀδύρομαι², ἱέμενός περ

如今我也不再为他们如此哀伤，尽管我仍渴望

ὀφθαλμοῖσιν ἰδέσθαι ἐὼν ἐν πατρίδι γαίῃ·

用双眼在祖国的土地上看见他们；

ἀλλά μʼ Ὀδυσσῆος πόθος αἴνυται οἰχομένοιο.

而是对逝去的奥德修斯的思念攫住了我的心。

τὸν μὲν ἐγών, ὦ ξεῖνε, καὶ οὐ παρεόντʼ ὀνομάζειν

异乡人啊，即使他不在身边，我也羞于直呼其名；

αἰδέομαι· πέρι γάρ μʼ ἐφίλει καὶ κήδετο θυμῷ·

因为他曾极度疼爱我，在心中关怀着我；

ἀλλά μιν ἠθεῖον καλέω καὶ νόσφιν ἐόντα.

所以，即使他远在他方，我也尊称他为亲爱的兄长。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·

历尽坎坷的伟大的奥德修斯回答他说：

ὦ φίλʼ, ἐπειδὴ πάμπαν ἀναίνεαι, οὐδʼ ἔτι φῇσθα

“朋友啊，既然你完全予以否认，坚称那个人

κεῖνον ἐλεύσεσθαι, θυμὸς δέ τοι αἰὲν ἄπιστος·

再也不会回来，且你的心总是充满怀疑；

ἀλλʼ ἐγὼ οὐκ αὔτως μυθήσομαι, ἀλλὰ σὺν ὅρκῳ,

但我不愿空口无凭地诉说，而要起誓表明，

ὡς νεῖται Ὀδυσεύς· εὐαγγέλιον δέ μοι ἔστω³

奥德修斯必定会归来；至于给我的捷报赏赐，

αὐτίκʼ, ἐπεί κεν κεῖνος ἰὼν τὰ ἃ δώμαθʼ ἵκηται·

就在他归来并抵达自己家园的那一刻兑现吧；

ἕσσαι με χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά·

请赐给我一件外套和长衫，作为体面的衣服；

πρὶν δέ κε, καὶ μάλα περ κεχρημένος, οὔ τι δεχοίμην.

但在那之前，纵然我极其匮乏，我也绝不接受任何东西。

ἐχθρὸς γάρ μοι κεῖνος ὁμῶς Ἀΐδαο πύλῃσι

因为那因贫困妥协而编造谎言欺骗他人的人，

γίγνεται, ὃς πενίῃ εἴκων ἀπατήλια βάζει.

对我而言就像哈得斯的大门一样可憎。

ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν, ξενίη τε τράπεζα,

如今，让众神中至高的宙斯、好客的餐桌，

ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω·

以及我所抵达的无瑕的奥德修斯的家灶作证：

ἦ μέν τοι τάδε πάντα τελείεται ὡς ἀγορεύω.

的确，这一切都将如我所说的那样得以实现。

τοῦδʼ αὐτοῦ λυκάβαντος ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς.

就在这同一个年头里，奥德修斯将会回到这里。

τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δʼ ἱσταμένοιο⁴,

就在旧月将尽、新月伊始的时刻，

οἴκαδε νοστήσει, καὶ τίσεται ὅς τις ἐκείνου

他将归返家园，并惩罚那些在此地

ἐνθάδʼ ἀτιμάζει ἄλοχον καὶ φαίδιμον υἱόν.

侮辱他的妻子和光荣之子的人。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·

猪倌欧迈奥斯啊，你回答他说道：

ὦ γέρον, οὔτʼ ἄρʼ ἐγὼν εὐαγγέλιον τόδε τίσω,

“老人家，我既不会为此捷报支付赏赐，

οὔτʼ Ὀδυσεὺς ἔτι οἶκον ἐλεύσεται· ἀλλὰ ἕκηλος

奥德修斯也再不会回到家园；你还是安心地

πῖνε, καὶ ἄλλα παρὲξ μεμνώμεθα, μηδέ με τούτων

喝酒吧，让我们谈论些别的事情，不要再让我提起

μίμνησκʼ· ἦ γὰρ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσιν

这些事；因为每当有人提及我那可敬的

ἄχνυται, ὁππότε τις μνήσῃ κεδνοῖο ἄνακτος.

主人，我的内心便会痛苦万分。

ἀλλʼ ἦ τοι ὅρκον μὲν ἐάσομεν, αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

不过，誓言的事我们就搁在一旁吧，但愿奥德修斯

ἔλθοι ὅπως μιν ἐγώ γʼ ἐθέλω καὶ Πηνελόπεια

能如我所愿般归来，还有佩涅洛佩、

Λαέρτης θʼ ὁ γέρων καὶ Τηλέμαχος θεοειδής.

老人莱尔特斯，以及神一样的特勒马科斯。

νῦν αὖ παιδὸς ἄλαστον ὀδύρομαι, ὃν τέκʼ Ὀδυσσεύς,

如今我又在为奥德修斯所生的那不凡的孩子——

Τηλεμάχου· τὸν ἐπεὶ θρέψαν θεοὶ ἔρνεϊ ἶσον,

特勒马科斯而哀伤。神明将他抚养长大，宛如一株幼苗，

καί μιν ἔφην ἔσσεσθαι ἐν ἀνδράσιν οὔ τι χέρηα

我曾以为他在众人之中绝不逊于

πατρὸς ἑοῖο φίλοιο, δέμας καὶ εἶδος ἀγητόν,

他那亲爱的父亲，身形与相貌都令人赞叹，

τὸν δέ τις ἀθανάτων βλάψε φρένας⁵ ἔνδον ἐΐσας

但不知是不朽神明中的哪一位，抑或是凡人，损害了他体贴的心思；

ἠέ τις ἀνθρώπων· ὁ δʼ ἔβη μετὰ πατρὸς ἀκουὴν

于是他动身前往神圣的皮洛斯，

ἐς Πύλον ἠγαθέην· τὸν δὲ μνηστῆρες ἀγαυοὶ

探打父亲的下落。而那些傲慢的求婚者们

οἴκαδʼ ἰόντα λοχῶσιν, ὅπως ἀπὸ φῦλον ὄληται

正埋伏在他归家的途中，企图让神一样的

νώνυμον ἐξ Ἰθάκης Ἀρκεισίου ἀντιθέοιο.

阿尔克伊西奥斯的族脉在伊萨卡就此绝嗣，不留名声。

ἀλλʼ ἦ τοι κεῖνον μὲν ἐάσομεν, ἤ κεν ἁλώῃ

不过，关于他，我们还是暂且置之不理吧，看他是被捕获，

ἦ κε φύγῃ καί κέν οἱ ὑπέρσχῃ χεῖρα Κρονίων.

还是得以逃脱，让克罗诺斯之子在上方对他伸出庇护之手。

ἀλλʼ ἄγε μοι σύ, γεραιέ, τὰ σʼ αὐτοῦ κήδεʼ ἐνίσπες

那么，老人家，请告诉我你自己的苦难，

καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ·

并向我如实相告，好让我能调查清楚：

τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;

你是何许人也，来自何方？你的城邦和父母又在何处？

ὁπποίης τʼ ἐπὶ νηὸς ἀφίκεο· πῶς δέ σε ναῦται

你又是乘着怎样的船来到这里的？水手们又是如何

ἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;

把你带到伊萨卡的？他们自称是什么人？

οὐ μὲν γάρ τί σε πεζὸν ὀΐομαι ἐνθάδʼ ἱκέσθαι.

因为我绝不相信你是徒步来到此地的。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς

足智多谋的奥德修斯回答他说道：

τοιγὰρ ἐγώ τοι ταῦτα μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.

“既然如此，我必定会极为准确地向你说明这些事。

εἴη μὲν νῦν νῶϊν⁶ ἐπὶ χρόνον ἠμὲν ἐδωδὴ

倘若如今我们两人能有一段时间，既有食物

ἠδὲ μέθυ γλυκερὸν κλισίης ἔντοσθεν ἐοῦσι,

又有甜酒，安逸地待在这小屋之内，

δαίνυσθαι ἀκέοντʼ, ἄλλοι δʼ ἐπὶ ἔργον ἕποιεν·

默默地享用盛宴，而让其他人去劳作；

ῥηϊδίως κεν ἔπειτα καὶ εἰς ἐνιαυτὸν ἅπαντα

那么即便整整花上一年的时间，

οὔ τι διαπρήξαιμι λέγων ἐμὰ κήδεα θυμοῦ,

我也无法说尽我心中遭受的全部磨难，

ὅσσα γε δὴ ξύμπαντα θεῶν ἰότητι μόγησα.

那些我因众神的意旨而经历过的种种苦痛。

ἐκ μὲν Κρητάων γένος εὔχομαι εὐρειάων,

我自认出生于宽广的克里特，

语法注6 条

14.139ὁππόσʼ ἐπέλθω
`ὁππόσʼ` 是关系形容词 `ὁπόσος` 的中性复数宾格，作状语用，意为“无论多么远、多么广”；`ἐπέλθω` 是 `ἐπέρχομαι` 的不定过去时虚拟语气。此处无 `ἄν` 的虚拟语气表示让步（“无论我走到哪里”）。
14.142τῶν ἔτι τόσσον ὀδύρομαι
`τῶν` 是指示代词（指代前文提到的父母）的属格，作为表示情感的动词 `ὀδύρομαι`（悲伤、哀悼）的支配对象（原因或对象属格），意为“我不为他们如此哀伤”。
14.152εὐαγγέλιον δέ μοι ἔστω
`εὐαγγέλιον` 在此指“对带来好消息的赏赐”；`ἔστω` 是 `εἰμί` 的第三人称单数命令式。整句意为“让我的捷报赏赐（在他归来的那一刻）兑现吧”。
14.162τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δʼ ἱσταμένοιο
时间属格。`φθίνοντος`（将逝的、将尽的）与 `ἱσταμένοιο`（开始的、新起的）指代月相周期的交替，是表示“旧月将尽、新月伊始之际”（即新月之时）的固定表达。
14.178βλάψε φρένας
动词 `βλάπτω`（损害、使迷误）的无加音不定过去时 `βλάψε` 与对格 `φρένας`（心思、理智）相结合的惯用语。意为“损害或迷惑了他的理智”，指某位神明或凡人蒙蔽了他原本清明的头脑。
14.193εἴη μὲν νῦν νῶϊν
`εἴη` 是 `εἰμί` 的现在选择语气单数第三人称，在此表示非现实的愿望（“但愿我们两人现在有……”）；`νῶϊν` 是第二人称双数与格，意为“对于我们两人”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:14.135-14.199