尤迈奥斯设宴款待与借故事索求斗篷｜《奥德赛》§14.402-14.467（荷马）希腊语原文与中文翻译

ξεῖνʼ, οὕτω γάρ κέν μοι ἐϋκλείη τʼ ἀρετή τε

“外邦人啊，如此一来，在人们中间我的名望和美德

εἴη ἐπʼ ἀνθρώπους ἅμα τʼ αὐτίκα καὶ μετέπειτα,

在现在和将来都会得以确立，

ὅς σʼ ἐπεὶ ἐς κλισίην ἄγαγον καὶ ξείνια δῶκα,

如果我，在把你迎进我的小屋并赐予你款待之后，

αὖτις δὲ κτείναιμι¹ φίλον τʼ ἀπὸ θυμὸν ἑλοίμην·

却又把你杀死，夺去你宝贵的生命。

πρόφρων κεν δὴ ἔπειτα Δία Κρονίωνα λιτοίμην.

那样的话，此后我怎么可能满心欢喜地向克罗诺斯之子宙斯祈祷呢？

νῦν δʼ ὥρη δόρποιο· τάχιστά μοι ἔνδον ἑταῖροι

但现在是晚餐时间了；希望我的伙伴们尽快进来，

εἶεν, ἵνʼ ἐν κλισίῃ λαρὸν τετυκοίμεθα δόρπον.

好让我们在小屋里准备一顿美味的晚餐。”

ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,

他们彼此这样说着话，

ἀγχίμολον δὲ σύες τε καὶ ἀνέρες ἦλθον ὑφορβοί.

没过多久，猪群和猪倌们就走了过来。

τὰς μὲν ἄρα ἔρξαν κατὰ ἤθεα κοιμηθῆναι,

他们把母猪们关进平时睡觉的地方，

κλαγγὴ δʼ ἄσπετος ὦρτο συῶν αὐλιζομενάων

入栏的猪群发出巨大的喧嚣声。

αὐτὰρ ὁ οἷς ἑτάροισιν ἐκέκλετο δῖος ὑφορβός·

高贵的猪倌向伙伴们高声喊道：

ἄξεθʼ ὑῶν τὸν ἄριστον, ἵνα ξείνῳ ἱερεύσω

“把猪里最好的一头牵来，好让我为远道而来的

τηλεδαπῷ· πρὸς δʼ αὐτοὶ ὀνησόμεθʼ, οἵ περ ὀϊζὺν

客人宰杀它。我们自己也能得益，我们为了这些

δὴν ἔχομεν πάσχοντες ὑῶν ἕνεκʼ ἀργιοδόντων·

白獠牙的猪已经长久地忍受着劳苦，

ἄλλοι δʼ ἡμέτερον κάματον νήποινον ἔδουσιν.

而其他人却白白吃掉我们的劳动成果。”

ὣς ἄρα φωνήσας κέασε ξύλα νηλέϊ χαλκῷ,

他说着，用无情的青铜斧劈开木柴，

οἱ δʼ ὗν εἰσῆγον μάλα πίονα πενταέτηρον.

他们牵来了一头非常肥胖的五岁雄猪。

τὸν μὲν ἔπειτʼ ἔστησαν ἐπʼ ἐσχάρῃ· οὐδὲ συβώτης

他们让它站在炉火旁；而猪倌也没有

λήθετʼ ἄρʼ ἀθανάτων· φρεσὶ γὰρ κέχρητʼ ἀγαθῇσιν·

忘记不朽的神明，因为他拥有一颗正直的心；

ἀλλʼ ὅγʼ ἀπαρχόμενος κεφαλῆς τρίχας ἐν πυρὶ βάλλεν

他开始仪式，将白獠牙雄猪头上的毛

ἀργιόδοντος ὑός, καὶ ἐπεύχετο πᾶσι θεοῖσιν

投入火中，并向所有的神明祈祷，

νοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.

保佑足智多谋的奥德修斯能回到自己的家园。

κόψε δʼ ἀνασχόμενος σχίζῃ δρυός, ἣν λίπε κείων·

他直起身子，用一根在劈柴时留下的橡木棒猛击雄猪；

τὸν δʼ ἔλιπε ψυχή. τοὶ δʼ ἔσφαξάν τε καὶ εὗσαν·

雄猪的生命便离开了它。他们将其宰杀、烧毛，

αἶψα δέ μιν διέχευαν· ὁ δʼ ὠμοθετεῖτο συβώτης,

并迅速切开；猪倌将生肉作为初献之物，

πάντων ἀρχόμενος μελέων, ἐς πίονα δημόν,

从各肢体开始，放在厚厚的脂肪上，

καὶ τὰ μὲν ἐν πυρὶ βάλλε, παλύνας ἀλφίτου ἀκτῇ,

撒上大麦粉，投入火中烧掉，

μίστυλλόν τʼ ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειραν,

接着把其余的肉切碎插在烤肉叉上，

ὤπτησάν τε περιφραδέως ἐρύσαντό τε πάντα,

小心地烤熟，然后全部从叉上取下，

βάλλον δʼ εἰν ἐλεοῖσιν ἀολλέα· ἂν δὲ συβώτης

堆放在肉案上；猪倌

ἵστατο δαιτρεύσων· περὶ γὰρ φρεσὶν αἴσιμα ᾔδη.

站起来进行切分，因为他的心懂得合理的分配。

καὶ τὰ μὲν ἕπταχα πάντα διεμοιρᾶτο δαΐζων·

他把所有的肉均分成了七份；

τὴν μὲν ἴαν νύμφῃσι καὶ Ἑρμῇ, Μαιάδος υἱεῖ²,

他祈祷着，把其中一份献给宁芙和迈亚之子赫尔墨斯，

θῆκεν ἐπευξάμενος, τὰς δʼ ἄλλας νεῖμεν ἑκάστῳ·

将其余的份子分给每一个人；

νώτοισιν δʼ Ὀδυσῆα διηνεκέεσσι γέραιρεν

他把白獠牙雄猪那整条的

ἀργιόδοντος ὑός, κύδαινε δὲ θυμὸν ἄνακτος·

脊肉献给奥德修斯以表示敬意，从而使他的主人的心大为喜悦。

καί μιν φωνήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯向他搭话说道：

αἴθʼ οὕτως, Εὔμαιε, φίλος Διὶ πατρὶ γένοιο

“尤迈奥斯啊，愿你像得到我的喜爱一样，

ὡς ἐμοί³, ὅττι τε τοῖον ἐόντʼ ἀγαθοῖσι γεραίρεις.

也同样得到父神宙斯的喜爱，因为你竟然这样用上等的肉款待我这样一个沦落的人。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·

猪倌尤迈奥斯，你回答他并说道：

ἔσθιε, δαιμόνιε ξείνων, καὶ τέρπεο τοῖσδε,

“吃吧，神奇的客人，请享用这些

οἷα πάρεστι· θεὸς δὲ τὸ μὲν δώσει, τὸ δʼ ἐάσει,

现有的食物；神明会赏赐一些，也会保留一些，

ὅττι κεν ᾧ θυμῷ ἐθέλῃ· δύναται γὰρ ἅπαντα.

全凭他自己心中的意愿；因为神明无所不能。”

ἦ ῥα καὶ ἄργματα θῦσε θεοῖς αἰειγενέτῃσι,

他说完，向永生的神明们献祭了初献之物，

σπείσας δʼ αἴθοπα οἶνον Ὀδυσσῆϊ πτολιπόρθῳ

并奠了闪光的红葡萄酒，交到了毁城者奥德修斯的

ἐν χείρεσσιν ἔθηκεν· ὁ δʼ ἕζετο ᾗ παρὰ μοίρῃ.

手中；奥德修斯坐在属于他自己的那一席上。

σῖτον δέ σφιν ἔνειμε Μεσαύλιος, ὅν ῥα συβώτης

给他们分派面包的是梅萨乌里奥斯，这个奴隶是

αὐτὸς κτήσατο οἶος ἀποιχομένοιο ἄνακτος⁴,

在主人离去期间，猪倌自己独自一人

νόσφιν δεσποίνης καὶ Λαέρταο γέροντος·

在没有女主人和老莱尔特斯帮助的情况下买下的；

πὰρ δʼ ἄρα μιν Ταφίων πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν.

他是他用自己的财物从塔菲奥斯人那里买来的。

οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.

他们伸手拿取面前准备好的丰盛食物。

αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,

当他们满足了吃喝的欲望之后，

σῖτον μέν σφιν ἀφεῖλε Μεσαύλιος, οἱ δʼ ἐπὶ κοῖτον

梅萨乌里奥斯撤去了面包，他们便急忙去睡觉，

σίτου καὶ κρειῶν κεκορημένοι ἐσσεύοντο.

因饱食了面包和肉而感到满足。

νὺξ δʼ ἄρʼ ἐπῆλθε κακὴ σκοτομήνιος, ὗε δʼ ἄρα Ζεὺς

夜幕降临，那是一个无月的漆黑恶劣之夜，宙斯整夜

πάννυχος, αὐτὰρ ἄη Ζέφυρος μέγας αἰὲν ἔφυδρος.

下着雨，总是带着水分的强劲西风不停地刮着。

τοῖς δʼ Ὀδυσεὺς μετέειπε, συβώτεω πειρητίζων,

奥德修斯在他们中间说话，试探着猪倌，

εἴ πώς οἱ ἐκδὺς χλαῖναν πόροι, ἤ τινʼ ἑταίρων

看他是否会脱下自己的斗篷给他，或者催促伙伴中

ἄλλον ἐποτρύνειεν, ἐπεί ἑο κήδετο λίην·

其他某个人这样做，因为猪倌极其关照他：

κέκλυθι νῦν, Εὔμαιε καὶ ἄλλοι πάντες ἑταῖροι,

“现在请听我说，尤迈奥斯以及所有其他的伙伴们，

εὐξάμενός τι ἔπος ἐρέω· οἶνος γὰρ ἀνώγει

我要带着期盼说一句话；因为狂乱的酒在催促我，

ἠλεός, ὅς τʼ ἐφέηκε πολύφρονά περ μάλʼ ἀεῖσαι

它甚至会促使极聪明的人大声歌唱，

καί θʼ ἁπαλὸν γελάσαι, καί τʼ ὀρχήσασθαι ἀνῆκε,

使人温柔地发笑，催促人起舞，

καί τι ἔπος προέηκεν ὅ περ τʼ ἄρρητον ἄμεινον.

甚至使人说出那些原本不该说的话。

ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν τὸ πρῶτον ἀνέκραγον, οὐκ ἐπικεύσω.

但是既然我已经开了口，我就不再隐瞒。”

语法注4 条

14.404ὅς σʼ ἐπεὶ ἐς κλισίην ἄγαγον καὶ ξείνια δῶκα, αὖτις δὲ κτείναιμι
关系代词 ὅς 在此带有条件语气（“如果我……”），与主句中表示愿望或可能性的祈愿语气动词 κτείναιμι（以及 ἑλοίμην）紧密呼应并发挥作用。
14.435νύμφῃσι καὶ Ἑρμῇ, Μαιάδος υἱεῖ
尤迈奥斯将分好的七份肉中的一份献给当地的宁芙和赫尔墨斯。这一细节生动地展示了他虔诚的性格（θεοσεβής）以及对自然神灵的朴素信仰。
14.440αἴθʼ οὕτως, Εὔμαιε, φίλος Διὶ πατρὶ γένοιο ὡς ἐμοί
祈愿语气动词 γένοιο 与表示愿望的虚词 αἴθε 连用，并接有相对应的比较从句 ὡς ἐμοί。构成了奥德修斯的祝愿：“但愿你像受到我的喜爱一样，也同样受到父神宙斯的喜爱。”
14.450αὐτός κτήσατο οἶος ἀποιχομένοιο ἄνακτος
虽然看似属格绝对结构，但 ἀποιχομένοιο ἄνακτος 在此作时间或环境属格（“在主人不在期间”）。它表现了尤迈奥斯在不依赖女主人的情况下，用自己的财产独立买下仆人的自主行为与对主人的忠诚。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:14.402-14.467