奥德修斯抵达伊塔卡与波塞冬的愤怒｜《奥德赛》§13.76-13.150（荷马）希腊语原文与中文翻译

σιγῇ· τοὶ δὲ καθῖζον ἐπὶ κληῗσιν ἕκαστοι

静静地。他们各就各位坐在桨座上，

κόσμῳ, πεῖσμα δʼ ἔλυσαν ἀπὸ τρητοῖο λίθοιο.

从凿空的石头上解开缆绳。

εὖθʼ οἱ ἀνακλινθέντες¹ ἀνερρίπτουν ἅλα πηδῷ,

当他们向后倾身、用桨划动海水时，

καὶ τῷ νήδυμος ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτε,

甜美的睡意便落在了他的眼睑上，

νήγρετος, ἥδιστος, θανάτῳ ἄγχιστα ἐοικώς.

那是不醒的、最甘甜的、极像死亡的沉睡。

ἡ δʼ, ὥς τʼ ἐν πεδίῳ τετράοροι ἄρσενες ἵπποι²,

而船——犹如平原上的四匹公马，

πάντες ἅμʼ ὁρμηθέντες ὑπὸ πληγῇσιν ἱμάσθλης,

在皮鞭的抽打下一齐向前奔驰，

ὑψόσʼ ἀειρόμενοι ῥίμφα πρήσσουσι κέλευθον,

昂首腾跃、迅速地在道路上疾驰，

ὣς ἄρα τῆς πρύμνη μὲν ἀείρετο, κῦμα δʼ ὄπισθε

那船尾同样高高扬起，在它的身后，

πορφύρεον μέγα θῦε πολυφλοίσβοιο θαλάσσης.

喧嚣的大海掀起巨大的紫色波涛，汹涌澎湃。

ἡ δὲ μάλʼ ἀσφαλέως θέεν ἔμπεδον· οὐδέ κεν ἴρηξ

它极其平稳地安全疾驰，哪怕是飞鸟中

κίρκος ὁμαρτήσειεν, ἐλαφρότατος πετεηνῶν.

最迅捷的猎鹰，也无法与它并肩齐飞。

ὣς ἡ ῥίμφα θέουσα θαλάσσης κύματʼ ἔταμνεν,

它就这样轻快地飞驰，劈开海浪，

ἄνδρα φέρουσα θεοῖς ἐναλίγκια μήδεʼ ἔχοντα·

载着这位拥有神明般智慧的男子；

ὃς πρὶν μὲν μάλα πολλὰ πάθʼ ἄλγεα ὃν κατὰ θυμὸν

他此前曾在心中遭受了极其沉重的痛苦，

ἀνδρῶν τε πτολέμους ἀλεγεινά τε κύματα πείρων,

穿行于人间的战火与痛苦的波涛之中，

δὴ τότε γʼ ἀτρέμας εὗδε, λελασμένος ὅσσʼ ἐπεπόνθει.

而此时他却安然入睡，忘却了所经历的一切痛苦。

εὖτʼ ἀστὴρ ὑπερέσχε φαάντατος, ὅς τε μάλιστα

当最明亮的星辰升起时——它最常

ἔρχεται ἀγγέλλων φάος Ἠοῦς ἠριγενείης,

前来宣告那早生的、玫瑰色手指的黎明之光——

τῆμος δὴ νήσῳ προσεπίλνατο ποντοπόρος νηῦς.

就在那时，在大海中航行的船只逼近了岛屿。

Φόρκυνος δέ τίς ἐστι λιμήν, ἁλίοιο γέροντος,

在伊塔卡的国度里，有一个港口，

ἐν δήμῳ Ἰθάκης· δύο δὲ προβλῆτες ἐν αὐτῷ

属于海中老人福耳库斯；港内有两处突出的、

ἀκταὶ ἀπορρῶγες, λιμένος ποτιπεπτηυῖαι,

陡峭的悬崖，向港口合拢，

αἵ τʼ ἀνέμων σκεπόωσι δυσαήων μέγα κῦμα

它们能阻挡外侧狂风掀起的巨浪；

ἔκτοθεν· ἔντοσθεν δέ τʼ ἄνευ δεσμοῖο μένουσι

而在内侧，当装备精良的船只进入锚地边界时，

νῆες ἐΰσσελμοι, ὅτʼ ἂν ὅρμου μέτρον ἵκωνται.

无需系缆便可安然停泊。

αὐτὰρ ἐπὶ κρατὸς λιμένος τανύφυλλος ἐλαίη,

在港湾的尽头，有一棵枝繁叶茂的奥利弗树，

ἀγχόθι δʼ αὐτῆς ἄντρον ἐπήρατον ἠεροειδές,

在它附近，有一个可爱而幽暗的洞穴，

ἱρὸν νυμφάων αἱ νηϊάδες καλέονται.

供奉着被称为水仙的宁芙女神们。

ἐν δὲ κρητῆρές τε καὶ ἀμφιφορῆες ἔασιν

洞里有石制的混酒器和双耳罐，

λάϊνοι· ἔνθα δʼ ἔπειτα τιθαιβώσσουσι μέλισσαι.

蜜蜂就在那里酿造花蜜。

ἐν δʼ ἱστοὶ λίθεοι περιμήκεες, ἔνθα τε νύμφαι

洞中还有极长的石制织机，宁芙们在上面

φάρεʼ ὑφαίνουσιν ἁλιπόρφυρα, θαῦμα ἰδέσθαι·

织造海紫色的衣袍，令人叹为观止；

ἐν δʼ ὕδατʼ ἀενάοντα. δύω δέ τέ οἱ θύραι εἰσίν,

洞中还有源源不断的泉水。它有两个入口，

αἱ μὲν πρὸς Βορέαο καταιβαταὶ ἀνθρώποισιν,

朝北的一个供凡人下行，

αἱ δʼ αὖ πρὸς Νότου εἰσὶ θεώτεραι· οὐδέ τι κείνῃ

朝南的一个则更为神圣，凡人绝不能

ἄνδρες ἐσέρχονται, ἀλλʼ ἀθανάτων ὁδός ἐστιν.

从此进入，那是永生诸神的通道。

ἔνθʼ οἵ γʼ εἰσέλασαν, πρὶν εἰδότες· ἡ μὲν ἔπειτα

他们驶入了早已熟悉的这处港湾；接着，船只

ἠπείρῳ ἐπέκελσεν, ὅσον τʼ ἐπὶ ἥμισυ πάσης,

借着疾驶的势头，在沙滩上搁浅了

σπερχομένη· τοῖον γὰρ ἐπείγετο χέρσʼ ἐρετάων·

足有半个船身：因为划桨者的双臂使出了极大的力量。

οἱ δʼ ἐκ νηὸς βάντες ἐϋζύγου ἤπειρόνδε

他们从排好座位的船上登上陆地，

πρῶτον Ὀδυσσῆα γλαφυρῆς ἐκ νηὸς ἄειραν

首先将奥德修斯从中空的船里抬了出来，

αὐτῷ σύν τε λίνῳ καὶ ῥήγεϊ σιγαλόεντι,

连同他那细麻的床单和精美的毯子，

κὰδ δʼ ἄρʼ ἐπὶ ψαμάθῳ ἔθεσαν δεδμημένον ὕπνῳ,

将他安放在沙滩上，他依然在沉睡中沉醉；

ἐκ δὲ κτήματʼ ἄειραν, ἅ οἱ Φαίηκες ἀγαυοὶ

接着，他们搬出了高贵的斐阿基亚人们

ὤπασαν οἴκαδʼ ἰόντι διὰ μεγάθυμον Ἀθήνην.

因心怀宽广的雅典娜而赐予他归途的财宝。

καὶ τὰ μὲν οὖν παρὰ πυθμένʼ ἐλαίης ἀθρόα θῆκαν

他们把这些财宝堆放在奥利弗树的根部，

ἐκτὸς ὁδοῦ, μή πώς τις ὁδιτάων ἀνθρώπων,

避开道路，以免某个过路人

πρίν γʼ Ὀδυσῆʼ ἔγρεσθαι, ἐπελθὼν δηλήσαιτο·

在奥德修斯醒来之前走来将其窃取；

αὐτοὶ δʼ αὖτʼ οἶκόνδε πάλιν κίον. οὐδʼ ἐνοσίχθων

然后他们自己便启程返回家园。然而，撼地之神

λήθετʼ ἀπειλάων, τὰς ἀντιθέῳ Ὀδυσῆϊ

并没有忘记他最初对神一样的奥德修斯

πρῶτον ἐπηπείλησε, Διὸς δʼ ἐξείρετο βουλήν·

所发出的威胁，于是向宙斯询问其意旨：

Ζεῦ πάτερ, οὐκέτʼ ἐγώ γε μετʼ ἀθανάτοισι θεοῖσι

“父神宙斯啊，如果凡人都不敬重我，那么我

τιμήεις ἔσομαι, ὅτε με βροτοὶ οὔ τι τίουσιν,

在不死的神明中将不再享有尊荣，

Φαίηκες, τοί πέρ τοι ἐμῆς ἔξ εἰσι γενέθλης.

何况那些斐阿基亚人，他们本是我的后代。

καὶ γὰρ νῦν Ὀδυσῆʼ ἐφάμην κακὰ πολλὰ παθόντα

因为我曾以为奥德修斯会在历经许多苦难后

οἴκαδʼ ἐλεύσεσθαι· νόστον δέ οἱ οὔ ποτʼ ἀπηύρων

回到家园；我从未彻底剥夺他的归途，

πάγχυ, ἐπεὶ σὺ πρῶτον ὑπέσχεο καὶ κατένευσας.

因为您最初已经允诺并点头同意。

οἱ δʼ εὕδοντʼ ἐν νηῒ θοῇ ἐπὶ πόντον ἄγοντες

但他们却趁他睡在飞快的船上时，渡海将他运送，

κάτθεσαν εἰν Ἰθάκῃ, ἔδοσαν δέ οἱ ἄσπετα δῶρα,

安放在伊塔卡，还赠予他无数的礼物，

χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά θʼ ὑφαντήν,

足够的青铜、黄金以及织造的衣物，

πόλλʼ, ὅσʼ ἂν οὐδέ ποτε Τροίης ἐξήρατʼ Ὀδυσσεύς,

这些礼物的丰厚程度，哪怕奥德修斯无恙归来、

εἴ περ ἀπήμων ἦλθε, λαχὼν ἀπὸ ληΐδος αἶσαν.

分得特洛伊战利品，也绝不可能带回这么多。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεὺς·

聚云者宙斯回答他说道：

ὢ πόποι, ἐννοσίγαιʼ εὐρυσθενές, οἷον ἔειπες.

“唉，神力无边的撼地之神啊，你这是说哪里话！

οὔ τί σʼ ἀτιμάζουσι θεοί· χαλεπὸν δέ κεν εἴη

神明们决不会不敬重你；要以侮辱的方式

πρεσβύτατον καὶ ἄριστον ἀτιμίῃσιν ἰάλλειν.

来伤害最年长、最优秀的神，那将是件难事。

ἀνδρῶν δʼ εἴ πέρ τίς σε βίῃ καὶ κάρτεϊ εἴκων

但如果人类中有谁凭恃着力量和强权

οὔ τι τίει. σοὶ δʼ ἐστὶ καὶ ἐξοπίσω τίσις αἰεί.

而不敬重你，你以后随时都可以进行报复。

ἔρξον ὅπως ἐθέλεις καί τοι φίλον ἔπλετο θυμῷ.

按照你的意愿行事吧，只要能让你的心感到快意。”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Ποσειδάων ἐνοσίχθων·

接着，撼地之神波塞冬回答他：

αἶψά κʼ ἐγὼν ἔρξαιμι, κελαινεφές, ὡς ἀγορεύεις·

“黑云笼罩的主宰啊，我本想立刻按照你所说的去做，

ἀλλὰ σὸν αἰεὶ θυμὸν ὀπίζομαι ἠδʼ ἀλεείνω.

但我总是敬畏并避开你的愤怒。

νῦν αὖ Φαιήκων ἐθέλω περικαλλέα νῆα,

现在，我想要把斐阿基亚人那艘极其美丽的、

ἐκ πομπῆς ἀνιοῦσαν, ἐν ἠεροειδέϊ πόντῳ

在护送后返回的船只，在幽暗的海洋上（击碎）”

语法注2 条

13.78ἀνακλινθέντες
该分词形式上虽然是动词的被动分词，但在此处表示主动的动作，即桨手们为了用力拉桨而“将上体向后倾斜”的动作细节。
13.81ἡ δʼ, ὥς τʼ ἐν πεδίῳ τετράοροι ἄρσενες ἵπποι
指代船的阴性单数主格代词 `ἡ`（§13.81）引出句子后，中间插入了长达三行的四马战车比喻，主句直至第84行以 `ὣς ἄρα τῆς...` 重新开始，具有典型的荷马式超前搁置与远距离修饰结构。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:13.76-13.150