斐阿基亚船只化石与奥德修斯醒来｜《奥德赛》§13.151-13.223（荷马）希腊语原文与中文翻译

ῥαῖσαι¹, ἵνʼ ἤδη σχῶνται, ἀπολλήξωσι δὲ πομπῆς

（我想要）击碎它，好让他们从此收敛，不再护送

ἀνθρώπων, μέγα δέ σφιν ὄρος πόλει ἀμφικαλύψαι².

凡人，并用一座大山将他们的城市遮蔽。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·

聚云者宙斯回答他说道：

ὢ πέπον, ὡς μὲν ἐμῷ θυμῷ δοκεῖ εἶναι ἄριστα,

“朋友，在我看来最好的办法是：

ὁππότε κεν δὴ πάντες ἐλαυνομένην προΐδωνται

当所有的民众从城市里望见

λαοὶ ἀπὸ πτόλιος, θεῖναι λίθον ἐγγύθι γαίης

船只驶来时，在靠近陆地的地方将那艘飞快的船

νηῒ θοῇ ἴκελον, ἵνα θαυμάζωσιν ἅπαντες

化为一尊外形像船的石头，让所有人

ἄνθρωποι, μέγα δέ σφιν ὄρος πόλει ἀμφικαλύψαι.

大为惊异，并用一座大山将他们的城市遮蔽。”

αὐτὰρ ἐπεὶ τό γʼ ἄκουσε Ποσειδάων ἐνοσίχθων,

撼地之神波塞冬听了这话，

βῆ ῥʼ ἴμεν ἐς Σχερίην, ὅθι Φαίηκες γεγάασιν.

便动身前往斯克里亚，那是斐阿基亚人居住的地方。

ἔνθʼ ἔμενʼ· ἡ δὲ μάλα σχεδὸν ἤλυθε ποντοπόρος νηῦς

他在那里等候；那艘航海的船只已经非常临近，

ῥίμφα διωκομένη· τῆς δὲ σχεδὸν ἦλθʼ ἐνοσίχθων,

飞快地行驶着。撼地之神向它走去，

ὅς μιν λᾶαν ἔθηκε καὶ ἐρρίζωσεν ἔνερθε

用手掌向下用力一击，

χειρὶ καταπρηνεῖ ἐλάσας· ὁ δὲ νόσφι βεβήκει.

将它化为一块石头，并在海底扎下根来，随后他便离去了。

οἱ δὲ πρὸς ἀλλήλους ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευον

那些手持长桨、以航海闻名的斐阿基亚男子，

Φαίηκες δολιχήρετμοι, ναυσίκλυτοι ἄνδρες.

彼此诉说着长了羽翼的话语。

ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·

有人看着身边的人这样说道：

ὤ μοι, τίς δὴ νῆα θοὴν ἐπέδησʼ ἐνὶ πόντῳ

“哎呀！是谁在大海中绊住了我们这艘飞快的、

οἴκαδʼ ἐλαυνομένην; καὶ δὴ προὐφαίνετο πᾶσα.

正在归途中的船只？方才明明整艘船都清晰可见。”

ὣς ἄρα τις εἴπεσκε· τὰ δʼ οὐκ ἴσαν ὡς ἐτέτυκτο.

人们纷纷这样议论，但他们并不知道事情是如何发生的。

τοῖσιν δʼ Ἀλκίνοος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·

阿尔基诺奥斯对他们开口说道：

ὢ πόποι, ἦ μάλα δή με παλαίφατα θέσφαθʼ ἱκάνει

“啊，我父亲往昔所说的预言，如今真的降临在我身上了。

πατρὸς ἐμοῦ, ὃς ἔφασκε Ποσειδάωνʼ ἀγάσασθαι

他曾说波塞冬对我们怀有怒意，

ἡμῖν, οὕνεκα πομποὶ ἀπήμονές εἰμεν ἁπάντων.

因为我们安全无恙地护送所有的人。

φῆ ποτὲ Φαιήκων ἀνδρῶν περικαλλέα, νῆα,

他说有朝一日，斐阿基亚人极其美丽的船只，

ἐκ πομπῆς ἀνιοῦσαν, ἐν ἠεροειδέϊ πόντῳ

在护送归来的途中，会在薄雾笼罩的海洋上

ῥαισέμεναι, μέγα δʼ ἧμιν ὄρος πόλει ἀμφικαλύψειν.

被击碎，并会有一座大山将我们的城市遮蔽。

ὣς ἀγόρευʼ ὁ γέρων· τὰ δὲ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.

那位老人曾这样说过，而如今这一切都在应验。

ἀλλʼ ἄγεθʼ, ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω, πειθώμεθα πάντες·

来吧，大家按照我说的去做，我们都要听从：

πομπῆς μὲν παύσασθε βροτῶν, ὅτε κέν τις ἵκηται

此后凡是来到我们城市的人，我们都不要再予护送；

ἡμέτερον προτὶ ἄστυ· Ποσειδάωνι δὲ ταύρους

我们还要向波塞冬献祭十二头

δώδεκα κεκριμένους ἱερεύσομεν, αἴ κʼ ἐλεήσῃ,

精选的公牛，也许他会心生怜悯，

μηδʼ ἡμῖν περίμηκες ὄρος πόλει ἀμφικαλύψῃ.

而不用巍峨的大山将我们的城市遮蔽。”

ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἔδεισαν, ἑτοιμάσσαντο δὲ ταύρους.

他这样说，众人便感到害怕，准备好了公牛。

ὣς οἱ μέν ῥʼ εὔχοντο Ποσειδάωνι ἄνακτι

就这样，斐阿基亚人民的领袖和首领们，

δήμου Φαιήκων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες,

站在祭坛周围，向主宰波塞冬祈祷。

ἑσταότες περὶ βωμόν. ὁ δʼ ἔγρετο δῖος Ὀδυσσεὺς

与此同时，高贵的奥德修斯醒了过来，

εὕδων ἐν γαίῃ πατρωΐῃ, οὐδέ μιν ἔγνω,

他正躺在祖国的土地上，但他却认不出这里，

ἤδη δὴν ἀπεών· περὶ γὰρ θεὸς ἠέρα χεῦε³

因为他已经离开得太久了；而且女神帕拉斯·雅典娜——

Παλλὰς Ἀθηναίη, κούρη Διός, ὄφρα μιν αὐτὸν

宙斯的女儿——在他周围洒下了迷雾，为的是让他本人

ἄγνωστον τεύξειεν ἕκαστά τε μυθήσαιτο,

不被认出，并向他说明一切，

μή μιν πρὶν ἄλοχος γνοίη ἀστοί τε φίλοι τε,

免得在他的妻子、市民和朋友认出他来，

πρὶν πᾶσαν μνηστῆρας ὑπερβασίην ἀποτῖσαι.

直到他让那些求婚者为所有的不轨行为付出代价。

τοὔνεκʼ ἄρʼ ἀλλοειδέα φαινέσκετο πάντα ἄνακτι,

因此，在主人看来，眼前的一切都变了模样：

ἀτραπιτοί τε διηνεκέες λιμένες τε πάνορμοι

延绵不断的小路、避风的港湾、

πέτραι τʼ ἠλίβατοι καὶ δένδρεα τηλεθόωντα.

陡峭的悬崖，以及繁茂的树木。

στῆ δʼ ἄρʼ ἀναΐξας καί ῥʼ εἴσιδε πατρίδα γαῖαν·

他一跃而起，站立着，望着祖国的土地，

ᾤμωξέν τʼ ἄρ ἔπειτα καὶ ὣ πεπλήγετο μηρὼ

叹息着，然后用手掌拍打着

χερσὶ καταπρηνέσσʼ, ὀλοφυρόμενος δʼ ἔπος ηὔδα·

自己的大腿，悲伤地吐露心声：

ὤ μοι ἐγώ, τέων αὖτε βροτῶν ἐς γαῖαν ἱκάνω;

“天哪，我这又是到了什么凡人的土地上？

ἦ ῥʼ οἵ γʼ ὑβρισταί τε καὶ ἄγριοι οὐδὲ δίκαιοι,

他们是强横暴虐、野蛮不公之徒，

ἦε φιλόξεινοι, καί σφιν νόος ἐστὶ θεουδής;

还是好客且怀有敬神之心的人？

πῇ δὴ χρήματα πολλὰ φέρω τάδε; πῇ τε καὶ αὐτὸς

我该把这许多财宝搬到哪里去？我自己又该往哪里

πλάζομαι; αἴθʼ ὄφελον⁴ μεῖναι παρὰ Φαιήκεσσιν

漂泊？要是这些财宝当时就留在斐阿基亚人那里

αὐτοῦ· ἐγὼ δέ κεν ἄλλον ὑπερμενέων βασιλήων

就好了；那样我就可以去投奔其他强大的国王，

ἐξικόμην, ὅς κέν μʼ ἐφίλει καὶ ἔπεμπε νέεσθαι.

他们会款待我，并送我归家。

νῦν δʼ οὔτʼ ἄρ πῃ θέσθαι ἐπίσταμαι, οὐδὲ μὲν αὐτοῦ

可现在我不知道该把它们安置在何处，我也绝不能

καλλείψω, μή πώς μοι ἕλωρ ἄλλοισι γένηται.

把它们留在这里，免得成了别人的猎物。

ὢ πόποι, οὐκ ἄρα πάντα νοήμονες οὐδὲ δίκαιοι

唉！看来斐阿基亚人的领袖和首领们，

ἦσαν Φαιήκων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες,

也并非全然通达情理和公正无私，

οἵ μʼ εἰς ἄλλην γαῖαν ἀπήγαγον, ἦ τέ μʼ ἔφαντο

他们把我带到了异乡；他们明明说过要带我

ἄξειν εἰς Ἰθάκην εὐδείελον, οὐδʼ ἐτέλεσσαν.

回到明丽的伊塔卡，却没有履行诺言。

Ζεὺς σφέας τίσαιτο ἱκετήσιος, ὅς τε καὶ ἄλλους

愿庇佑恳求者的宙斯惩罚他们，他监察着

ἀνθρώπους ἐφορᾷ καὶ τίνυται ὅς τις ἁμάρτῃ.

所有的人类，惩治每一个犯下过错的人。

ἀλλʼ ἄγε δὴ τὰ χρήματʼ ἀριθμήσω καὶ ἴδωμαι,

不过，且让我来清点一下财宝，看看

μή τί μοι οἴχωνται κοίλης ἐπὶ νηὸς ἄγοντες.

他们用那艘中空的船带走我的时候，有没有少掉什么东西。”

ὣς εἰπὼν τρίποδας περικαλλέας ἠδὲ λέβητας

他这样说着，便开始清点那些精美的三脚架、大盆、

ἠρίθμει καὶ χρυσὸν ὑφαντά τε εἵματα καλά.

黄金以及华美的织物衣服。

τῶν μὲν ἄρʼ ὀύ τι πόθει· ὁ δʼ ὀδύρετο πατρίδα γαῖαν

这些东西一件也没有少；但他却因怀念祖国的土地而哭泣，

ἑρπύζων παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης,

在喧嚣的海滩上徘徊，

πόλλʼ ὀλοφυρόμενος. σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνη,

极度伤心。这时雅典娜向他走来，

ἀνδρὶ δέμας εἰκυῖα νέῳ, ἐπιβώτορι μήλων,

化身为一个年轻男子的模样，像一个牧羊人，

παναπάλῳ, οἷοί τε ἀνάκτων παῖδες ἔασι,

极其文雅，宛如国王们的子嗣，

语法注4 条

13.151ῥαῖσαι
依赖于前一个分块（第149行）中动词 ἐθέλω（想要）的不定式，延续了波塞冬想要粉碎船只的意愿。
13.158ἀμφικαλύψαι
依赖于第154行主句 ὡς ... δοκεῖ εἶναι ἄριστα（在我看来最好的是）的不定式，与第156行的 θεῖναι（使之成为石头）并列，表明宙斯也同意（或建议）波塞冬用大山遮蔽城市的愿望。
13.189περὶ γὰρ θεὸς ἠέρα χεῦε
解释第188行 οὐδέ μιν ἔγνω（他没有认出它）原因的因果句。连词 γάρ 引入了超自然原因：除了长期离开（ἤδη δὴν ἀπεών）之外，雅典娜还在他周围洒下了迷雾（ἠέρα χεῦε）。
13.204αἴθʼ ὄφελον
愿望小词 αἴθε 与动词 ὄφελον（ὀφείλω 的过去时）结合，后接不定式（μεῖναι），表示过去未能实现的愿望（“要是……就好了”）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:13.151-13.223