宰杀赫利奥斯的圣牛与众神的愤怒｜《奥德赛》§12.324-12.389（荷马）希腊语原文与中文翻译

ὣς ἐφάμην, τοῖσιν δʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.

我这样说，他们那高傲的心便顺从了。

μῆνα¹ δὲ πάντʼ ἄλληκτος ἄη Νότος, οὐδέ τις ἄλλος

整整一个月，南风一刻不停地吹着，此外再无其他

γίγνετʼ ἔπειτʼ ἀνέμων εἰ μὴ Εὖρός τε Νότος τε.

风吹起，除了东风和南风。

οἱ δʼ ἧος μὲν σῖτον ἔχον καὶ οἶνον ἐρυθρόν,

当他们还有粮食和红酒时，

τόφρα βοῶν⁴ ἀπέχοντο λιλαιόμενοι βιότοιο².

珍视生命，不肯去碰那些牛群。

ἀλλʼ ὅτε δὴ νηὸς ἐξέφθιτο ἤια πάντα,

但当船上的口粮全部吃光，

καὶ δὴ ἄγρην ἐφέπεσκον ἀλητεύοντες ἀνάγκῃ,

迫于无奈，他们开始四处游荡寻找猎物，

ἰχθῦς ὄρνιθάς τε, φίλας ὅ τι χεῖρας ἵκοιτο,

或是鱼，或是鸟，凡能落入其手中的，

γναμπτοῖς ἀγκίστροισιν, ἔτειρε δὲ γαστέρα λιμός·

用弯曲的鱼钩捕猎，因饥饿折磨着他们的肚子。

δὴ τότʼ ἐγὼν ἀνὰ νῆσον ἀπέστιχον, ὄφρα θεοῖσιν

就在那时，我走向岛屿深处，为了向神明祈祷，

εὐξαίμην, εἴ τίς μοι ὁδὸν φήνειε³ νέεσθαι.

企盼哪位神明能为我指明归途。

ἀλλʼ ὅτε δὴ διὰ νήσου ἰὼν ἤλυξα ἑταίρους,

可是，当我穿过岛屿、避开伙伴们之后，

χεῖρας νιψάμενος, ὅθʼ ἐπὶ σκέπας ἦν ἀνέμοιο,

在一处避风的地方洗净双手，

ἠρώμην πάντεσσι θεοῖς οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν·

向所有拥有奥林波斯的神明祈祷；

οἱ δʼ ἄρα μοι γλυκὺν ὕπνον ἐπὶ βλεφάροισιν ἔχευαν.

而他们，却将甘甜的睡眠倾注在我的睫毛之上。

Εὐρύλοχος δʼ ἑτάροισι κακῆς ἐξήρχετο βουλῆς·

与此同时，欧律洛科斯向同伴们提出了邪恶的计策：

κέκλυτέ μευ μύθων κακά περ πάσχοντες ἑταῖροι.

“伙伴们啊，尽管我们正遭受灾难，但请听听我的话。

πάντες μὲν στυγεροὶ θάνατοι δειλοῖσι βροτοῖσι,

对于可怜的凡人来说，所有的死亡都是可憎的，

λιμῷ δʼ οἴκτιστον θανέειν καὶ πότμον ἐπισπεῖν.

但因饥饿而死并迎来命运的终结，则是最可悲的。

ἀλλʼ ἄγετʼ, Ἠελίοιο βοῶν ἐλάσαντες ἀρίστας

来吧，让我们把赫利奥斯最优秀的牛只赶来，

ῥέξομεν ἀθανάτοισι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν.

祭祀那主宰广阔天空的永生神明。

εἰ δέ κεν εἰς Ἰθάκην ἀφικοίμεθα, πατρίδα γαῖαν,

若我们能回到祖国土地伊萨卡，

αἶψά κεν Ἠελίῳ Ὑπερίονι πίονα νηὸν

我们定会立即为许珀里翁之子赫利奥斯建造一座富丽的庙宇，

τεύξομεν, ἐν δέ κε θεῖμεν ἀγάλματα πολλὰ καὶ ἐσθλά.

在其中陈设许多精美珍贵的奉献之物。

εἰ δὲ χολωσάμενός τι βοῶν ὀρθοκραιράων

但若他因这些直角牛而发怒，

νῆʼ ἐθέλῃ ὀλέσαι, ἐπὶ δʼ ἕσπωνται θεοὶ ἄλλοι,

意图毁灭我们的船只，且其他神明也表示顺从，

βούλομʼ ἅπαξ πρὸς κῦμα χανὼν ἀπὸ θυμὸν ὀλέσσαι,

我宁愿在波涛中张口喝水、一朝丧命，

ἢ δηθὰ στρεύγεσθαι ἐὼν ἐν νήσῳ ἐρήμῃ.

也不愿在这荒凉的岛屿上久久地受尽折磨而死。”

ὣς ἔφατʼ Εὐρύλοχος, ἐπὶ δʼ ᾔνεον ἄλλοι ἑταῖροι.

欧律洛科斯如此说道，其余的同伴也都表示赞同。

αὐτίκα δʼ Ἠελίοιο βοῶν ἐλάσαντες ἀρίστας

他们随即将赫利奥斯最优秀的牛只

ἐγγύθεν, οὐ γὰρ τῆλε νεὸς κυανοπρῴροιο

从近处赶来，因为在离那艘黑漆船首的船只不远处，

βοσκέσκονθʼ ἕλικες καλαὶ βόες εὐρυμέτωποι·

那些步态蹒跚、额头宽阔的漂亮牛群正在那里吃草。

τὰς δὲ περίστησάν τε καὶ εὐχετόωντο θεοῖσιν,

伙伴们将牛群围住，向神明祈祷，

φύλλα δρεψάμενοι τέρενα δρυὸς ὑψικόμοιο·

摘下高耸橡树上的嫩叶作祭；

οὐ γὰρ ἔχον κρῖ λευκὸν ἐυσσέλμου ἐπὶ νηός.

因为在甲板坚固的船上，已没有了白大麦。

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ εὔξαντο καὶ ἔσφαξαν καὶ ἔδειραν,

随后，当他们祈祷完毕、将牛宰杀并剥皮之后，

μηρούς τʼ ἐξέταμον κατά τε κνίσῃ ἐκάλυψαν

他们割下股骨，用肥油包裹，

δίπτυχα ποιήσαντες, ἐπʼ αὐτῶν δʼ ὠμοθέτησαν.

折成双层，并在上面放上生肉片。

οὐδʼ εἶχον μέθυ λεῖψαι ἐπʼ αἰθομένοις ἱεροῖσιν,

他们也没有酒可以浇在燃烧的祭肉上，

ἀλλʼ ὕδατι σπένδοντες ἐπώπτων ἔγκατα πάντα.

只能用水奠酒，将所有的内脏烤熟。

αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μῆρʼ ἐκάη καὶ σπλάγχνα πάσαντο,

待到股骨烧尽、他们尝过内脏之后，

μίστυλλόν τʼ ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειραν.

便把剩余的肉切成碎块，穿在烤肉叉上。

καὶ τότε μοι βλεφάρων ἐξέσσυτο νήδυμος ὕπνος,

就在那时，甜蜜的睡眠从我的睫毛间退去，

βῆν δʼ ἰέναι ἐπὶ νῆα θοὴν καὶ θῖνα θαλάσσης.

我便动身前往那艘轻快的船和大海的沙滩。

ἀλλʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦα κιὼν νεὸς ἀμφιελίσσης,

可是，当我走近那艘双舷弯曲的船时，

καὶ τότε με κνίσης ἀμφήλυθεν ἡδὺς ἀυτμή.

登时一股烤肉油脂的香气向我扑鼻而来。

οἰμώξας δὲ θεοῖσι μέγʼ ἀθανάτοισι γεγώνευν·

我痛哭失声，向着永生的众神大声呼喊：

Ζεῦ πάτερ ἠδʼ ἄλλοι μάκαρες θεοὶ αἰὲν ἐόντες,

“父亲宙斯啊，以及其他永存的福乐众神，

ἦ με μάλʼ εἰς ἄτην κοιμήσατε νηλέι ὕπνῳ.

你们竟用这无情的睡眠将我引入了灭顶之灾。

οἱ δʼ ἕταροι μέγα ἔργον ἐμητίσαντο μένοντες.

而留守的伙伴们，却趁机策划了这桩滔天的罪行。”

ὠκέα δʼ Ἠελίῳ Ὑπερίονι ἄγγελος ἦλθε

与此同时，使者迅速来到了许珀里翁之子赫利奥斯身旁，

Λαμπετίη τανύπεπλος, ὅ οἱ βόας ἔκταμεν ἡμεῖς.

那身着长袍的兰佩蒂亚，向他禀报我们杀害了牛群的消息。

αὐτίκα δʼ ἀθανάτοισι μετηύδα χωόμενος κῆρ·

随即，他满腔怒火地向永生的众神说道：

Ζεῦ πάτερ ἠδʼ ἄλλοι μάκαρες θεοὶ αἰὲν ἐόντες,

“父亲宙斯啊，以及其他永存的福乐众神，

τῖσαι δὴ ἑτάρους Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,

请惩罚拉厄耳忒斯之子奥德修斯的那些同伴吧，

οἵ μευ βοῦς ἔκτειναν ὑπέρβιον, ᾗσιν ἐγώ γε

他们狂妄地杀害我的牛群，而我

χαίρεσκον μὲν ἰὼν εἰς οὐρανὸν ἀστερόεντα,

无论是在走向繁星闪烁的天空时，

ἠδʼ ὁπότʼ ἂψ ἐπὶ γαῖαν ἀπʼ οὐρανόθεν προτραποίμην.

还是从天际返回大地时，都曾满心欢喜。

εἰ δέ μοι οὐ τίσουσι βοῶν ἐπιεικέʼ ἀμοιβήν,

倘若他们不为我的牛群做出应有的赔偿，

δύσομαι εἰς Ἀίδαο καὶ ἐν νεκύεσσι φαείνω⁵.

我将下沉到哈得斯的阴府，在死者之中发出光芒。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·

聚云者宙斯回答他道：

Ἠέλιʼ, ἦ τοι μὲν σὺ μετʼ ἀθανάτοισι φάεινε

“赫利奥斯啊，你且继续在永生神明中，

καὶ θνητοῖσι βροτοῖσιν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν·

以及在大地母亲之上的凡人之中照耀吧；

τῶν δέ κʼ ἐγὼ τάχα νῆα θοὴν ἀργῆτι κεραυνῷ

至于那些人，我很快就会用闪亮的霹雳，

τυτθὰ βαλὼν κεάσαιμι μέσῳ ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ.

在酒红色的海洋中央将其击得粉碎。”

ταῦτα δʼ ἐγὼν ἤκουσα Καλυψοῦς ἠυκόμοιο·

这些事，是我从美丽秀发的卡吕普索那里听来的；

语法注5 条

12.325μῆνα
表示时间持续的宾格，意为“整整一个月”。
12.328βιότοιο
由现在分词 λιλαιόμενοι（意为“热切渴望”，原形 λιλαιομαι）所支配的属格。此处的 βίοτος 指的是“生存”或“生命”，而非单纯的“生活”。
12.334φήνειε
动词 φαίνω 的不定过去时希求法第三人称单数。与不带归结句的 εἴ（εἴ τις...）连用，引导一个表示期待或希望的从属句（意为“期望某人能指明……”）。
12.348βοῶν
表示原因/理由的属格，修饰表示情感的分词 χολωσάμενος（“愤怒的”）。
12.383φαείνω
第一人称单数现在时虚拟语气（具决意/意志力）或将来时直陈语气。与将来时 δύσομαι 并列，表达了赫利奥斯要在冥界“发出光芒”的强烈决心或威胁。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:12.324-12.389