泰累西阿斯对归途与命运的预言｜《奥德赛》§11.74-11.144（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἀλλά με κακκῆαι σὺν τεύχεσιν, ἅσσα μοι ἔστιν,

不，请将我和我所拥有的一切武具一同焚化，

σῆμά τέ μοι χεῦαι πολιῆς ἐπὶ θινὶ θαλάσσης,

并在灰白色的海滩上为我筑起一座坟冢，

ἀνδρὸς δυστήνοιο¹ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι.

作为一不幸之人的留念，好让后世之人得以传闻。

ταῦτά τέ μοι τελέσαι πῆξαί τʼ ἐπὶ τύμβῳ ἐρετμόν,

为我完成这些事吧，并把我的桨插在坟墓上，

τῷ καὶ ζωὸς ἔρεσσον ἐὼν μετʼ ἐμοῖς ἑτάροισιν.

那是我活着时，同伴们在一起用来划水的桨。」

ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον·

他这样说，而我则回答并对他说：

ταῦτά τοι, ὦ δύστηνε, τελευτήσω τε καὶ ἔρξω.

「可怜的人啊，我必会为你完成并履行这些事。」

νῶι μὲν ὣς ἐπέεσσιν ἀμειβομένω στυγεροῖσιν

我们两人就这样交谈着凄凉的言语，

ἥμεθʼ, ἐγὼ μὲν ἄνευθεν ἐφʼ αἵματι φάσγανον ἴσχων,

相对而坐，我坐在一旁，把剑横在血口上方，

εἴδωλον δʼ ἑτέρωθεν ἑταίρου πόλλʼ ἀγόρευεν·

另一旁则是同伴的幻影，滔滔不绝地诉说着。

ἦλθε δʼ ἐπὶ ψυχὴ μητρὸς κατατεθνηυίης,

随后走来的是我那亡母的灵魂，

Αὐτολύκου θυγάτηρ μεγαλήτορος Ἀντίκλεια,

伟大的奥托吕科斯之女安提克勒娅，

τὴν ζωὴν κατέλειπον ἰὼν εἰς Ἴλιον ἱρήν.

她是我当年出发前往神圣的伊利奥斯时，留在人世间的。

τὴν μὲν ἐγὼ δάκρυσα ἰδὼν ἐλέησά τε θυμῷ·

见到她时我流下泪水，并在心中怜悯她；

ἀλλʼ οὐδʼ ὣς εἴων προτέρην, πυκινόν περ ἀχεύων,

但即便如此，尽管我悲痛万分，也绝不允许她先

αἵματος ἆσσον ἴμεν, πρὶν Τειρεσίαο πυθέσθαι.

靠近鲜血，直到我向泰累西阿斯求问完毕。

ἦλθε δʼ ἐπὶ ψυχὴ Θηβαίου Τειρεσίαο

接着走来的是底比斯人泰累西阿斯的灵魂，

χρύσεον σκῆπτρον ἔχων, ἐμὲ δʼ ἔγνω καὶ προσέειπεν·

手持金质权杖，他认出了我，并开口对我说：

διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,

「宙斯所生的拉厄耳忒斯之子，足智多谋的奥德修斯，

τίπτʼ αὖτʼ, ὦ δύστηνε, λιπὼν φάος ἠελίοιο

可怜的人啊，你为何再次离开太阳的光芒，

ἤλυθες, ὄφρα ἴδῃ νέκυας καὶ ἀτερπέα χῶρον;

来到这无乐之地看望死者？

ἀλλʼ ἀποχάζεο βόθρου, ἄπισχε δὲ φάσγανον ὀξύ,

且退离深坑，收起你那锐利的宝剑，

αἵματος ὄφρα πίω καί τοι νημερτέα εἴπω.

好让我吸饮鲜血，向你吐露真言。」

ὣς φάτʼ, ἐγὼ δʼ ἀναχασσάμενος ξίφος ἀργυρόηλον

他这样说，而我退后一步，将那柄银钉宝剑

κουλεῷ ἐγκατέπηξʼ. ὁ δʼ ἐπεὶ πίεν αἷμα κελαινόν,

插入了鞘中。在他吸饮了黑红的鲜血之后，

καὶ τότε δή μʼ ἐπέεσσι προσηύδα μάντις ἀμύμων·

那时，这位完美的先知便用言语向我开口：

νόστον δίζηαι μελιηδέα, φαίδιμʼ Ὀδυσσεῦ·

「光荣的奥德修斯，你寻求甜蜜的归途；

τὸν δέ τοι ἀργαλέον θήσει θεός· οὐ γὰρ ὀίω

但神明会让它充满艰辛；因为我不认为

λήσειν ἐννοσίγαιον, ὅ τοι κότον ἔνθετο θυμῷ

你能避开震撼大地者的耳目，他已对你心怀愤怒，

χωόμενος ὅτι οἱ υἱὸν φίλον ἐξαλάωσας.

因你刺瞎了他心爱的儿子而怨恨你。

ἀλλʼ ἔτι μέν κε καὶ ὣς κακά περ πάσχοντες ἵκοισθε,

但即便如此，在遭受万般磨难之后，你们或许仍能抵达，

αἴ κʼ ἐθέλῃς σὸν θυμὸν ἐρυκακέειν καὶ ἑταίρων²,

只要你愿意克制你自己的心志以及同伴们的心志，

ὁππότε κε πρῶτον πελάσῃς ἐυεργέα νῆα

当你最初将那艘造得坚固的船靠向

Θρινακίῃ νήσῳ, προφυγὼν ἰοειδέα πόντον,

斯里纳基亚岛时，在逃离那紫红的大海之后，

βοσκομένας δʼ εὕρητε βόας καὶ ἴφια μῆλα

并在那里发现正在吃草的牛群和肥美的羊群，

Ἠελίου, ὃς πάντʼ ἐφορᾷ καὶ πάντʼ ἐπακούει.

它们属于那洞察一切、倾听一切的太阳神。

τὰς³ εἰ μέν κʼ ἀσινέας ἐάᾳς νόστου τε μέδηαι,

如果你让它们免受伤害，一心只想着归途，

καί κεν ἔτʼ εἰς Ἰθάκην κακά περ πάσχοντες ἵκοισθε·

尽管遭受磨难，你们或许仍能回到伊萨卡；

εἰ δέ κε σίνηαι, τότε τοι τεκμαίρομʼ ὄλεθρον,

但如果你伤害了它们，那我便预言你的毁灭，

νηί τε καὶ ἑτάροις. αὐτὸς δʼ εἴ πέρ κεν ἀλύξῃς,

不仅是你的船只，还有你的同伴。即便你自己得以幸免，

ὀψὲ κακῶς νεῖαι, ὀλέσας ἄπο πάντας ἑταίρους,

失去了所有的同伴，在搭乘异乡之船后，

νηὸς ἐπʼ ἀλλοτρίης· δήεις δʼ ἐν πήματα οἴκῳ,

迟缓且凄惨地归去；并且你会在家中发现灾难，

ἄνδρας ὑπερφιάλους, οἵ τοι βίοτον κατέδουσι

那些傲慢无礼的人，他们吞食着你的家产，

μνώμενοι ἀντιθέην ἄλοχον καὶ ἕδνα διδόντες.

向你那如神般的妻子求婚，并献上聘礼。

ἀλλʼ ἦ τοι κείνων γε βίας ἀποτίσεαι ἐλθών·

但你回去后，必会惩罚他们的暴行；

αὐτὰρ ἐπὴν μνηστῆρας ἐνὶ μεγάροισι τεοῖσι

而当你在自己的府邸里，

κτείνῃς ἠὲ δόλῳ ἢ ἀμφαδὸν ὀξέι χαλκῷ,

无论是用计谋，还是用锐利的青铜公开杀死他们之后，

ἔρχεσθαι δὴ ἔπειτα λαβὼν ἐυῆρες ἐρετμόν,

那就带上一只轻便的桨启程前行，

εἰς ὅ κε τοὺς ἀφίκηαι οἳ οὐκ ἴσασι θάλασσαν

直到你来到那些不知大海为何物的人们中间。

ἀνέρες, οὐδέ θʼ ἅλεσσι μεμιγμένον εἶδαρ ἔδουσιν·

他们不吃掺了盐的食物，

οὐδʼ ἄρα τοί γʼ ἴσασι νέας φοινικοπαρῄους

也不晓得红颊的船只，

οὐδʼ ἐυήρεʼ ἐρετμά, τά τε πτερὰ νηυσὶ πέλονται.

同样不晓得轻便的桨——那是船只的双翼。

σῆμα δέ τοι ἐρέω μάλʼ ἀριφραδές, οὐδέ σε λήσει·

我会告诉你一个极其明显的标志，你绝不会错过它：

ὁππότε κεν δή τοι συμβλήμενος ἄλλος ὁδίτης

当另一位行路人迎面遇到你，

φήῃ ἀθηρηλοιγὸν⁴ ἔχειν ἀνὰ φαιδίμῳ ὤμῳ,

说你那光彩的肩膀上正扛着一把打麦的箕子时，

καὶ τότε δὴ γαίῃ πήξας ἐυῆρες ἐρετμόν,

那时你便将这轻便的桨插在泥土里，

ῥέξας ἱερὰ καλὰ Ποσειδάωνι ἄνακτι,

向主宰波塞冬献上美好的祭品：

ἀρνειὸν ταῦρόν τε συῶν τʼ ἐπιβήτορα κάπρον,

一头公羊、一头公牛，和一头跨骑母猪的公猪，

οἴκαδʼ ἀποστείχειν ἔρδειν θʼ ἱερᾶς ἑκατόμβας

然后返回家园，向居住在辽阔天空的

ἀθανάτοισι θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι,

不朽的神明献上神圣的百牛大祭，

πᾶσι μάλʼ ἑξείης. θάνατος δέ τοι ἐξ ἁλὸς αὐτῷ

依次向所有的神明奠祭。而你自己的死亡将会从远离海洋的地方，

ἀβληχρὸς μάλα τοῖος ἐλεύσεται, ὅς κέ σε πέφνῃ

以极尽安详的方式降临，带走你的生命，

γήραι ὕπο λιπαρῷ ἀρημένον· ἀμφὶ δὲ λαοὶ

那时你已在富足的晚年中安享天年；而你的子民

ὄλβιοι ἔσσονται. τὰ δέ τοι νημερτέα εἴρω.

亦会幸福安康。我向你吐露的皆是真言。」

ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον·

他这样说，而我则回答并对他说：

Τειρεσίη, τὰ μὲν ἄρ που ἐπέκλωσαν θεοὶ αὐτοί.

「泰累西阿斯，这些想必都是神明亲自纺出的命运。

ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον·

但请告诉我这件事，并如实道来：

μητρὸς τήνδʼ ὁρόω ψυχὴν κατατεθνηυίης·

我看见我那亡母的灵魂就在这里；

ἡ δʼ ἀκέουσʼ ἧσται σχεδὸν αἵματος, οὐδʼ ἑὸν υἱὸν

她默默地坐在鲜血近旁，既不敢直视

ἔτλη ἐσάντα ἰδεῖν οὐδὲ προτιμυθήσασθαι.

她自己的儿子，也不敢与他交谈。

εἰπέ, ἄναξ, πῶς κέν με ἀναγνοίη τὸν ἐόντα;

主帅啊，请告诉我，她该如何认出我就是她的儿子呢？」

语法注4 条

11.76ἀνδρὸς δυστήνοιο
属格，修饰前一行的 σῆμα（坟墓、冢），作所有格或说明性属格。直译为“一个不幸之人的坟墓”，在文境中意为“作为（我这个）不幸之人的纪念碑”。
11.105καὶ ἑταίρων
接在连词 καὶ 之后的属格 ἑταίρων，在这里理解为修饰前文 σὸν θυμόν（你自己的心志）中被省略的名词 θυμόν（“你自己的心志和同伴们的心志”）。
11.110τὰς
阴性复数宾格的指示代词，指代前文提到的牛群（βόας）和羊群（μῆλα）。在荷马史诗中，它作为句首的指示代词（“这些……”）起作用，而不是关系代词。
11.128ἀθηρηλοιγὸν
意为“扬谷用的箕子”（一种分离谷物和糠皮的农具）。它描绘了一个不认识大海的人，将奥德修斯肩上的“桨”（ἐρετμόν）误认为是农具“箕子”的情景，这成为了奥德修斯已经抵达一个完全远离海洋的内陆之地的明确标志。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:11.74-11.144