与母亲安提克勒娅亡魂的交谈｜《奥德赛》§11.145-11.212（荷马）希腊语原文与中文翻译

ὣς ἐφάμην, ὁ δέ μʼ αὐτίκʼ ἀμειβόμενος προσέειπεν·

我这样说，而他立时回答并对我说：

ῥηΐδιόν τοι ἔπος ἐρέω καὶ ἐπὶ φρεσὶ θήσω.

「我会告诉你一个容易的话，并让你记在心上。

ὅν τινα μέν κεν ἐᾷς¹ νεκύων κατατεθνηώτων

在逝去的死者中，凡是你允许

αἵματος ἆσσον ἴμεν, ὁ δέ τοι νημερτὲς ἐνίψει·

靠近鲜血的人，他必会向你吐露真言；

ᾧ δέ κʼ ἐπιφθονέῃς, ὁ δέ τοι πάλιν εἶσιν ὀπίσσω.

凡是你拒绝的人，他必会转身退去。」

ὣς φαμένη ψυχὴ μὲν ἔβη δόμον Ἄϊδος εἴσω

王者泰累西阿斯的灵魂在宣示完神谕后，

Τειρεσίαο ἄνακτος, ἐπεὶ κατὰ θέσφατʼ ἔλεξεν·

这样说着便走进了哈得斯的府邸。

αὐτὰρ ἐγὼν αὐτοῦ μένον ἔμπεδον, ὄφρʼ ἐπὶ μήτηρ

而我则在原地坚定地留守，直到我的母亲

ἤλυθε καὶ πίεν αἷμα κελαινεφές· αὐτίκα δʼ ἔγνω,

走上前来，吸饮了乌黑的鲜血；她立时认出了我，

καί μʼ ὀλοφυρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

并悲泣着用羽翼般的言语对我说：

τέκνον ἐμόν, πῶς ἦλθες ὑπὸ ζόφον ἠερόεντα

「我的孩子，你活着怎么来到了这阴暗幽冥之地？

ζωὸς ἐών; χαλεπὸν δὲ τάδε ζωοῖσιν ὁρᾶσθαι.

活着的人极难看见这番景象。

μέσσῳ γὰρ μεγάλοι ποταμοὶ καὶ δεινὰ ῥέεθρα,

因为在我们中间有巨大的河流和可怕的水流，

Ὠκεανὸς μὲν πρῶτα, τὸν οὔ πως ἔστι περῆσαι

首先便是俄刻阿诺斯，徒步之人

πεζὸν ἐόντʼ, ἢν μή τις ἔχῃ ἐυεργέα νῆα.

是绝无法渡过的，除非拥有造得坚固的船只。

ἦ νῦν δὴ Τροίηθεν ἀλώμενος ἐνθάδʼ ἱκάνεις

你是在从特洛伊长期流浪之后，

νηί τε καὶ ἑτάροισι πολὺν χρόνον; οὐδέ πω ἦλθες

带着船只和同伴在此时才来到这里吗？你还没有回到

εἰς Ἰθάκην, οὐδʼ εἶδες ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκα;

伊萨卡，也没有在府邸中见到你的妻子吗？」

ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον·

她这样说，而我则回答并对我说：

μῆτερ ἐμή, χρειώ με κατήγαγεν εἰς Ἀίδαο

「我的母亲，是因为有求于底比斯人泰累西阿斯的灵魂，

ψυχῇ χρησόμενον Θηβαίου Τειρεσίαο·

需要向他请教神谕，必然的运势才将我带到哈得斯的府邸。

οὐ γάρ πω σχεδὸν ἦλθον Ἀχαιΐδος, οὐδέ πω ἁμῆς

因为我还未曾走近阿开亚之地，也还未曾

γῆς ἐπέβην, ἀλλʼ αἰὲν ἔχων ἀλάλημαι ὀιζύν,

踏上我自己的国土，而是始终怀着痛苦四处流浪，

ἐξ οὗ τὰ πρώτισθʼ ἑπόμην Ἀγαμέμνονι δίῳ

自从我起初跟随高贵的阿伽门农

Ἴλιον εἰς ἐύπωλον, ἵνα Τρώεσσι μαχοίμην.

前往产骏马的伊利奥斯，以便与特洛伊人作战以来。

ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον·

但请告诉我这件事，并如实道来：

τίς νύ σε κὴρ ἐδάμασσε τανηλεγέος θανάτοιο;

究竟是哪种致人死命的命运制服了你？

ἦ δολιχὴ νοῦσος, ἦ Ἄρτεμις ἰοχέαιρα

是长期的疾病，还是喜好放箭的阿耳忒弥斯

οἷς ἀγανοῖς βελέεσσιν ἐποιχομένη κατέπεφνεν;

用她那温和的箭矢袭击并射杀了你？

εἰπὲ δέ μοι πατρός τε καὶ υἱέος, ὃν κατέλειπον,

并且请告诉我关于我留下的父亲和儿子的事，

ἢ ἔτι πὰρ κείνοισιν ἐμὸν γέρας, ἦέ τις ἤδη

我的王权是否仍在他们手中，还是已经有

ἀνδρῶν ἄλλος ἔχει, ἐμὲ δʼ οὐκέτι φασὶ νέεσθαι.

其他人掌握了它，而人们都说我再也无法回来了。

εἰπὲ δέ μοι μνηστῆς ἀλόχου βουλήν τε νόον τε,

并请告诉我关于我的结发妻子的想法与心志，

ἠὲ μένει παρὰ παιδὶ καὶ ἔμπεδα πάντα φυλάσσει

她是留在孩子身边，完好地守护着一切，

ἦ ἤδη μιν ἔγημεν Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος.

还是已经改嫁给了阿开亚人中最优秀的人？」

ὣς ἐφάμην, ἡ δʼ αὐτίκʼ ἀμείβετο πότνια μήτηρ·

我这样说，而我那尊贵的母亲立时回答：

καὶ λίην κείνη γε μένει τετληότι θυμῷ

「她确实怀着坚忍的心留守在

σοῖσιν ἐνὶ μεγάροισιν· ὀιζυραὶ δέ οἱ αἰεὶ

你的府邸中；在泪流满面之中，

φθίνουσιν νύκτες τε καὶ ἤματα δάκρυ χεούσῃ.

痛苦的黑夜与白昼总是无情地折磨着她。

σὸν δʼ οὔ πώ τις ἔχει καλὸν γέρας, ἀλλὰ ἕκηλος

还未有人夺走你那美丽的王权，特勒马科斯

Τηλέμαχος τεμένεα νέμεται καὶ δαῖτας ἐίσας

依然安稳地治理着领地，享用着均等的宴席，

δαίνυται, ἃς ἐπέοικε δικασπόλον ἄνδρʼ ἀλεγύνειν²·

那些适合执掌审判者去操持的宴席；

πάντες γὰρ καλέουσι. πατὴρ δὲ σὸς αὐτόθι μίμνει

因为所有人都邀请他。但你的父亲留在

ἀγρῷ, οὐδὲ πόλινδε κατέρχεται. οὐδέ οἱ εὐναὶ

乡下的田野里，不曾下到城里来。他的床上

δέμνια καὶ χλαῖναι καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα,

既没有床铺、毛毯，也没有光泽的褥垫，

ἀλλʼ ὅ γε χεῖμα μὲν εὕδει ὅθι δμῶες ἐνὶ οἴκῳ,

到了冬天他就睡在屋里奴隶们睡觉的地方，

ἐν κόνι ἄγχι πυρός, κακὰ δὲ χροῒ εἵματα εἷται·

在火炉旁的尘土中，身上裹着破旧的衣服。

αὐτὰρ ἐπὴν ἔλθῃσι θέρος τεθαλυῖά τʼ ὀπώρη,

但当夏天和丰收的秋天到来时，

πάντῃ οἱ κατὰ γουνὸν ἀλωῆς οἰνοπέδοιο

在他那盛产美酒的葡萄园倾斜的山地上，

φύλλων κεκλιμένων χθαμαλαὶ βεβλήαται³ εὐναί.

遍地堆落的树叶便是为他铺设的简陋床铺。

ἔνθʼ ὅ γε κεῖτʼ ἀχέων, μέγα δὲ φρεσὶ πένθος ἀέξει

他在那里悲伤地躺着，心中承受着巨大的哀痛，

σὸν νόστον ποθέων, χαλεπὸν δʼ ἐπὶ γῆρας ἱκάνει.

渴望着你的归来；而严酷的老迈正向他逼近。

οὕτω γὰρ καὶ ἐγὼν ὀλόμην καὶ πότμον ἐπέσπον·

因为我也是这样死去并走向命运的。

οὔτʼ ἐμέ γʼ ἐν μεγάροισιν ἐύσκοπος ἰοχέαιρα

既不是在府邸中，那善射的阿耳忒弥斯

οἷς ἀγανοῖς βελέεσσιν ἐποιχομένη κατέπεφνεν,

用她温和的箭矢袭击并射杀了我，

οὔτε τις οὖν μοι νοῦσος ἐπήλυθεν, ἥ τε μάλιστα

也不是什么疾病侵袭了我，那种特别会

τηκεδόνι στυγερῇ μελέων ἐξείλετο θυμόν·

用可恨的消瘦夺走肢体中生命的疾病；

ἀλλά με σός τε πόθος σά τε μήδεα, φαίδιμʼ Ὀδυσσεῦ,

而是对你的思念、你的智慧，光荣的奥德修斯，

σή τʼ ἀγανοφροσύνη μελιηδέα θυμὸν ἀπηύρα⁴.

以及你的温情，夺走了我甘美的生命。」

ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐγώ γʼ ἔθελον φρεσὶ μερμηρίξας

她这样说，而我则在心中渴望着、思量着，

μητρὸς ἐμῆς ψυχὴν ἑλέειν κατατεθνηυίης.

想要拥抱我那亡母的灵魂。

τρὶς μὲν ἐφωρμήθην, ἑλέειν τέ με θυμὸς ἀνώγει,

我曾三次向前扑去，我的心催促我抱住她，

τρὶς δέ μοι ἐκ χειρῶν σκιῇ εἴκελον ἢ καὶ ὀνείρῳ

但三次她都像影子或梦境一样，从我的双手中

ἔπτατʼ. ἐμοὶ δʼ ἄχος ὀξὺ γενέσκετο κηρόθι μᾶλλον,

飞逝而去。而在我的心中，更泛起一阵剧烈的痛楚，

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδων·

我呼喊着，用羽翼般的言语对她说：

μῆτερ ἐμή, τί νύ μʼ οὐ μίμνεις ἑλέειν μεμαῶτα,

「我的母亲，你为何不等待渴望着拥抱你的我，

ὄφρα καὶ εἰν Ἀίδαο φίλας περὶ χεῖρε βαλόντε

好让我们即便在哈得斯的府邸中也能相拥，

ἀμφοτέρω κρυεροῖο τεταρπώμεσθα γόοιο;

两人一起在冰冷的悲叹中得到满足？」

语法注4 条

11.147ὅν τινα μέν κεν ἐᾷς
使用 κ源（ἄν 的史诗形式）加现在时直陈语气（或史诗/爱奥尼亚形式虚拟语气）引导的关系从句，表示一般性条件，意为“凡是你允许……的人”。随后的 ὁ δέ（§11.148）用作指示代词，充当主句的主语。
11.186ἃς ἐπέοικε δικασπόλον ἄνδρʼ ἀλεγύνειν
由无人称动词 ἐπέοικε（意为“……是适宜的”）引导的带宾格的不定式结构。δικασπόλον ἄνδρα（执掌审判的人）是不定式 ἀλεγύνειν（准备、操持）的逻辑主语，而关系代词 ἃς（先行词为 δαῖτας）作其宾语。
11.194βεβλήαται
动词 βάλλω 的史诗及爱奥尼亚方言第三人称复数完了被动式，相当于雅典方言的 βέβληνται。其主语是复数主格的 χθαμαλαὶ εὐναί（低矮的床铺）。
11.203μελιηδέα θυμὸν ἀπηύρα
动词 ἀπαυράω（意为“夺去”）支配双宾格（表示人和物的宾格）。在此，人称代词 με（从我，§11.202）与被夺走之物 μελιηδέα θυμόν（甘美的生命）皆作宾格。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:11.145-11.212