冥府入口的招魂仪式与埃尔珀诺尔的亡魂｜《奥德赛》§11.1-11.73（荷马）希腊语原文与中文翻译

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἐπὶ νῆα κατήλθομεν ἠδὲ θάλασσαν,

而当我们来到船旁和海边，

νῆα μὲν ἂρ πάμπρωτον ἐρύσσαμεν εἰς ἅλα δῖαν,

我们首先将船拉入神圣的大海，

ἐν δʼ ἱστὸν τιθέμεσθα καὶ ἱστία νηὶ μελαίνῃ,

在黑船上树起桅杆、张开风帆，

ἐν δὲ τὰ μῆλα λαβόντες ἐβήσαμεν, ἂν δὲ καὶ αὐτοὶ

并带上那些羊群登船，我们自己也

βαίνομεν ἀχνύμενοι θαλερὸν κατὰ δάκρυ χέοντες.

满怀悲伤、挥泪如雨地登上了船。

ἡμῖν δʼ αὖ κατόπισθε νεὸς κυανοπρῴροιο

而在我们那黑舳双桅船的后方，

ἴκμενον οὖρον ἵει πλησίστιον, ἐσθλὸν ἑταῖρον¹,

送来了一股鼓满风帆的顺风，一位善良的伴侣，

Κίρκη εὐπλόκαμος, δεινὴ θεὸς αὐδήεσσα.

那便是秀发美丽、拥有人类语言的可畏女神喀耳刻。

ἡμεῖς δʼ ὅπλα ἕκαστα πονησάμενοι κατὰ νῆα

我们在船上整顿好各样器械，

ἥμεθα· τὴν δʼ ἄνεμός τε κυβερνήτης τʼ ἴθυνε.

安静地坐着；风和舵手引导着船笔直前行。

τῆς δὲ πανημερίης² τέταθʼ ἱστία ποντοπορούσης·

船在海上航行，风帆整日紧绷着；

δύσετό τʼ ἠέλιος σκιόωντό τε πᾶσαι ἀγυιαί.

随后夕阳西下，所有的道路都被阴影笼罩。

ἡ δʼ ἐς πείραθʼ ἵκανε βαθυρρόου Ὠκεανοῖο.

船抵达了深流的俄刻阿诺斯的边界。

ἔνθα δὲ Κιμμερίων ἀνδρῶν δῆμός τε πόλις τε,

那里有基梅里安人的城邦与国土，

ἠέρι καὶ νεφέλῃ κεκαλυμμένοι· οὐδέ ποτʼ αὐτοὺς

终年笼罩在雾霭和浓云之中；闪耀的太阳绝不曾

ἠέλιος φαέθων καταδέρκεται ἀκτίνεσσιν,

用他的光芒俯瞰他们，

οὔθʼ ὁπότʼ ἂν στείχῃσι πρὸς οὐρανὸν ἀστερόεντα,

无论当他升向繁星点点的天穹，

οὔθʼ ὅτʼ ἂν ἂψ ἐπὶ γαῖαν ἀπʼ οὐρανόθεν προτράπηται,

还是当他从天上重新折返大地之时，

ἀλλʼ ἐπὶ νὺξ ὀλοὴ τέταται δειλοῖσι βροτοῖσι.

而是有毁灭性的黑夜笼罩在可怜的凡人之上。

νῆα μὲν ἔνθʼ ἐλθόντες ἐκέλσαμεν, ἐκ δὲ τὰ μῆλα

抵达那里后，我们将船靠岸，牵出羊群；

εἱλόμεθʼ· αὐτοὶ δʼ αὖτε παρὰ ῥόον Ὠκεανοῖο

我们自己则沿着俄刻阿诺斯的水流前行，

ᾔομεν, ὄφρʼ ἐς χῶρον ἀφικόμεθʼ, ὃν φράσε Κίρκη.

直到抵达了喀耳刻所指示的那片地方。

ἔνθʼ ἱερήια μὲν Περιμήδης Εὐρύλοχός τε

在那里，佩里墨得斯和欧律洛科斯按住了

ἔσχον· ἐγὼ δʼ ἄορ ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ

祭牲；而我从大腿旁拔出锐利的宝剑，

βόθρον ὄρυξʼ ὅσσον τε πυγούσιον ἔνθα καὶ ἔνθα,

掘了一口长宽各一肘左右的深坑，

ἀμφʼ αὐτῷ δὲ χοὴν χεόμην πᾶσιν νεκύεσσι,

并在坑的周围向所有死者奠祭，

πρῶτα μελικρήτῳ, μετέπειτα δὲ ἡδέι οἴνῳ,

首先是用蜜奶混合物，随后是甜美的酒，

τὸ τρίτον αὖθʼ ὕδατι· ἐπὶ δʼ ἄλφιτα λευκὰ πάλυνον.

第三次则用水；并在其上撒入白大麦粉。

πολλὰ δὲ γουνούμην νεκύων ἀμενηνὰ κάρηνα,

我向死者虚弱的头颅多方乞求，

ἐλθὼν εἰς Ἰθάκην στεῖραν βοῦν, ἥ τις ἀρίστη,

许愿若回到伊萨卡，必将一头最上等的、不孕的母牛

ῥέξειν ἐν μεγάροισι πυρήν τʼ ἐμπλησέμεν ἐσθλῶν,

在府邸里献祭，并将柴堆填满良伴珍玩，

Τειρεσίῃ δʼ ἀπάνευθεν ὄιν ἱερευσέμεν οἴῳ

并单独为泰累西阿斯一人献祭一头

παμμέλανʼ, ὃς μήλοισι μεταπρέπει ἡμετέροισι.

在我们的羊群中最为杰出的、浑身漆黑的公羊。

τοὺς³ δʼ ἐπεὶ εὐχωλῇσι λιτῇσί τε, ἔθνεα νεκρῶν,

当我用祈祷和许愿安抚了死者显赫的群灵之后，

ἐλλισάμην, τὰ δὲ μῆλα λαβὼν ἀπεδειροτόμησα

我牵来那些羊只，在深坑上方割断其喉，

ἐς βόθρον, ῥέε δʼ αἷμα κελαινεφές· αἱ δʼ ἀγέροντο

黑红的鲜血涌流而出；那些死者的灵魂

ψυχαὶ ὑπὲξ Ἐρέβευς νεκύων κατατεθνηώτων.

纷纷从厄瑞玻斯中聚集而来。

νύμφαι τʼ ἠίθεοί τε πολύτλητοί τε γέροντες

新娘、青年，以及历尽沧桑的老人，

παρθενικαί τʼ ἀταλαὶ νεοπενθέα θυμὸν ἔχουσαι,

还有心怀新添哀痛、娇嫩纯洁的少女，

πολλοὶ δʼ οὐτάμενοι χαλκήρεσιν ἐγχείῃσιν,

以及许多被配有青铜矛头的长枪刺伤、

ἄνδρες ἀρηίφατοι βεβροτωμένα τεύχεʼ ἔχοντες·

战死沙场、身披血染铠甲的男子。

οἳ πολλοὶ περὶ βόθρον ἐφοίτων ἄλλοθεν ἄλλος

他们成群结队地从四面八方聚集在深坑周围，发出可怕的号叫；

θεσπεσίῃ ἰαχῇ· ἐμὲ δὲ χλωρὸν δέος ᾕρει.

苍白的恐惧将我攫住。

δὴ τότʼ ἔπειθʼ ἑτάροισιν ἐποτρύνας ἐκέλευσα

那时我立刻催促并命令同伴们，

μῆλα, τὰ δὴ κατέκειτʼ ἐσφαγμένα νηλέι χαλκῷ,

将那些已被无情青铜宰杀、横躺在地的羊只

δείραντας κατακῆαι, ἐπεύξασθαι δὲ θεοῖσιν,

剥皮焚化，并向神明祈祷，

ἰφθίμῳ τʼ Ἀΐδῃ καὶ ἐπαινῇ Περσεφονείῃ·

向强有力的哈德斯和可怕的珀耳塞福涅祈祷；

αὐτὸς δὲ ξίφος ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ

我自己则从大腿旁拔出锐利的宝剑，

ἥμην, οὐδʼ εἴων νεκύων ἀμενηνὰ κάρηνα

坐在那里，不允许死者虚弱的头颅

αἵματος ἆσσον ἴμεν, πρὶν Τειρεσίαο πυθέσθαι.

靠近鲜血，直到我向泰累西阿斯求问完毕。

πρώτη δὲ ψυχὴ Ἐλπήνορος ἦλθεν ἑταίρου·

首先，同伴埃尔珀诺尔的灵魂走上前来；

οὐ γάρ πω ἐτέθαπτο ὑπὸ χθονὸς εὐρυοδείης·

因为他尚未被埋葬在道路宽广的大地之下；

σῶμα γὰρ ἐν Κίρκης μεγάρῳ κατελείπομεν ἡμεῖς

我们将他的尸骨留在了喀耳刻的府邸中，

ἄκλαυτον καὶ ἄθαπτον, ἐπεὶ πόνος ἄλλος ἔπειγε.

未及哭吊也未及安葬，因为另有紧迫的任务催促着我们。

τὸν μὲν ἐγὼ δάκρυσα ἰδὼν ἐλέησά τε θυμῷ,

见到他时我流下泪水，并在心中怜悯他，

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδων·

于是我开口向他吐出有翼的的语言：

Ἐλπῆνορ, πῶς ἦλθες ὑπὸ ζόφον ἠερόεντα;

「埃尔珀诺尔，你是如何来到这雾霭重重的幽暗之下的？

ἔφθης πεζὸς ἰὼν ἢ ἐγὼ σὺν νηὶ μελαίνῃ.

你徒步而来，竟然比我乘坐黑船还要快。」

ὣς ἐφάμην, ὁ δέ μʼ οἰμώξας ἠμείβετο μύθῳ·

我这样说，他哀号着，用言辞回答我：

διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,

「宙斯所生的拉厄耳忒斯之子，足智多谋的奥德修斯，

ἆσέ με δαίμονος αἶσα κακὴ καὶ ἀθέσφατος οἶνος.

某位神明的厄运和过量的烈酒害了我。

Κίρκης δʼ ἐν μεγάρῳ καταλέγμενος οὐκ ἐνόησα

在喀耳刻的府邸中躺下歇息时，我没有想到

ἄψορρον καταβῆναι ἰὼν ἐς κλίμακα μακρήν,

顺着那高长的梯子倒退着走下去，

ἀλλὰ καταντικρὺ τέγεος πέσον· ἐκ δέ μοι αὐχὴν

而是直接从屋顶跌落；我的颈椎

ἀστραγάλων ἐάγη, ψυχὴ δʼ Ἄϊδόσδε κατῆλθε.

在脊椎处折断，灵魂坠入了哈德斯的冥府。

νῦν δέ σε τῶν ὄπιθεν⁴ γουνάζομαι, οὐ παρεόντων,

然而现在，我恳求您，看在那些留在后面、不在场的人的分上，

πρός τʼ ἀλόχου καὶ πατρός, ὅ σʼ ἔτρεφε τυτθὸν ἐόντα,

看在您的妻子，和在您幼时抚育您的父亲，

Τηλεμάχου θʼ, ὃν μοῦνον ἐνὶ μεγάροισιν ἔλειπες·

以及您独自留守在府邸中的特勒马科斯的分上；

οἶδα γὰρ ὡς ἐνθένδε κιὼν δόμου ἐξ Ἀίδαο

因为我知道，当您离开这里、离开哈德斯的府邸，

νῆσον ἐς Αἰαίην σχήσεις ἐυεργέα νῆα·

您的好船必将停靠在艾哀雅岛上；

ἔνθα σʼ ἔπειτα, ἄναξ, κέλομαι μνήσασθαι ἐμεῖο.

主帅啊，到那时我请求您记起我。

μή μʼ ἄκλαυτον ἄθαπτον ἰὼν ὄπιθεν καταλείπειν

请不要离去时将我弃置在后，不予哭吊也不予安葬，

νοσφισθείς, μή τοί τι θεῶν μήνιμα γένωμαι,

以免我成为神明对您降怒的因由，」

语法注4 条

11.7ἐσθλὸν ἑταῖρον
指代 οὖρον（顺风）的同格语。喀耳刻送来的顺风被比喻为协助航海的“良伴”。
11.11πανημερίης
表示时间持续的属格，意为“整天”。作为副词性用法，说明船（由女性单数代词 τῆς 代指）在一整天里的持续航行。
11.34τοὺς
在由接续词 ἐπεὶ 引导的从句中，作为前瞻性代词（宾格），指代其后的名词短语 ἔθνεα νεκρῶν（死者的群灵），两者呈同格关系。
11.66τῶν ὄπιθεν
由冠词（起指示/关系代词作用）构成的属格短语，意为“那些留在后面的人（当前不在场的人）”。它前瞻并概括了随后由介词 πρός 引导的具体人物（妻子、父亲、特勒马科斯）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:11.1-11.73