述说新普托勒摩斯勇武与埃阿斯的沉默｜《奥德赛》§11.496-11.568（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἦ μιν ἀτιμάζουσιν ἀνʼ Ἑλλάδα τε Φθίην τε,

还是他们在希腊和普提亚轻视他，

οὕνεκά μιν κατὰ γῆρας ἔχει χεῖράς τε πόδας τε.

因为衰老束缚了他的双手和双脚？

οὐ γὰρ ἐγὼν ἐπαρωγὸς ὑπʼ αὐγὰς ἠελίοιο,

若我在阳光之下，能做他的帮手，

τοῖος ἐών, οἷός ποτʼ ἐνὶ Τροίῃ εὐρείῃ

就如昔日我在辽阔的特洛伊，

πέφνον λαὸν ἄριστον, ἀμύνων Ἀργείοισιν·

为保护阿耳戈斯人而斩杀其最优秀的军队那般。

εἰ τοιόσδʼ ἔλθοιμι¹ μίνυνθά περ ἐς πατέρος δῶ·

若我能以那样的姿态，哪怕只是一时回到父亲的府邸！

τῷ κέ τεῳ στύξαιμι μένος καὶ χεῖρας ἀάπτους,

那我必将用我的力量和不可战胜的双手，让任何人胆战心惊，

οἳ κεῖνον βιόωνται ἐέργουσίν τʼ ἀπὸ τιμῆς.

那些虐待他、剥夺他尊荣的人。

ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον·

他这样说，而我回答并对他说：

ἦ τοι μὲν Πηλῆος ἀμύμονος οὔ τι πέπυσμαι,

“关于无瑕的佩琉斯，我确实一无所知，

αὐτάρ τοι παιδός γε Νεοπτολέμοιο φίλοιο

但是关于你亲爱的儿子新普托勒摩斯，

πᾶσαν ἀληθείην μυθήσομαι, ὥς με κελεύεις·

我会按照你的吩咐，把全部真相告诉你。

αὐτὸς γάρ μιν ἐγὼ κοίλης ἐπὶ νηὸς ἐίσης

因为是我亲自用一艘中空、平稳的船，

ἤγαγον ἐκ Σκύρου μετʼ ἐυκνήμιδας Ἀχαιούς.

将他从斯库罗斯带到戴有精美护胫的阿开亚人那里。

ἦ τοι ὅτʼ ἀμφὶ πόλιν Τροίην φραζοίμεθα βουλάς,

确实，当我们围绕特洛伊城商讨计策时，

αἰεὶ πρῶτος ἔβαζε καὶ οὐχ ἡμάρτανε μύθων·

他总是第一个发言，且言无失误；

Νέστωρ ἀντίθεος καὶ ἐγὼ νικάσκομεν οἴω.

唯有神圣的涅斯托尔和我能胜过他。

αὐτὰρ ὅτʼ ἐν πεδίῳ Τρώων μαρναίμεθα χαλκῷ,

而当我们在特洛伊人的平原上用青铜武器交战时，

οὔ ποτʼ ἐνὶ πληθυῖ μένεν ἀνδρῶν οὐδʼ ἐν ὁμίλῳ,

他绝不留在人群或队伍之中，

ἀλλὰ πολὺ προθέεσκε τὸ ὃν μένος οὐδενὶ εἴκων,

而是远远奔在最前面，凭着自己的勇猛不向任何人让步，

πολλοὺς δʼ ἄνδρας ἔπεφνεν ἐν αἰνῇ δηιοτῆτι.

他在残酷的战斗中斩杀了许多人。

πάντας δʼ οὐκ ἂν ἐγὼ μυθήσομαι οὐδʼ ὀνομήνω,

他为保护阿耳戈斯人而斩杀的那么多的军队，

ὅσσον λαὸν ἔπεφνεν ἀμύνων Ἀργείοισιν,

我无法一一述说或点名；

ἀλλʼ οἷον τὸν Τηλεφίδην κατενήρατο χαλκῷ,

但只有他如何用青铜武器杀死了忒勒福斯之子，

ἥρωʼ Εὐρύπυλον, πολλοὶ δʼ ἀμφʼ αὐτὸν ἑταῖροι

英雄欧律皮罗斯，以及在他周围许多克泰奥斯人的同伴，

Κήτειοι κτείνοντο γυναίων εἵνεκα δώρων².

他们因为妇人的礼物而惨遭杀害。

κεῖνον δὴ κάλλιστον ἴδον μετὰ Μέμνονα δῖον.

在神圣的门农之后，我所见过的最英俊之人确实就是他。

αὐτὰρ ὅτʼ εἰς ἵππον κατεβαίνομεν, ὃν κάμʼ Ἐπειός,

而当我们进入埃珀奥斯所制造的木马中时，

Ἀργείων οἱ ἄριστοι, ἐμοὶ δʼ ἐπὶ πάντα τέταλτο,

我们这些阿耳戈斯人的佼佼者，一切都托付给了我，

ἠμὲν ἀνακλῖναι πυκινὸν λόχον ἠδʼ ἐπιθεῖναι,

无论是打开紧密的伏兵处还是关闭它，

ἔνθʼ ἄλλοι Δαναῶν ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες

那时其他达那奥斯人的领袖和统治者们

δάκρυά τʼ ὠμόργνυντο τρέμον θʼ ὑπὸ γυῖα ἑκάστου·

都在擦拭眼泪，每个人的手脚都在颤抖；

κεῖνον δʼ οὔ ποτε πάμπαν ἐγὼν ἴδον ὀφθαλμοῖσιν

但但我从未亲眼看见过他，

οὔτʼ ὠχρήσαντα χρόα κάλλιμον οὔτε παρειῶν

无论是他那俊美的面容因害怕而变苍白，还是从脸颊上

δάκρυ ὀμορξάμενον· ὁ δέ γε μάλα πόλλʼ ἱκέτευεν

擦拭眼泪；他反而极力恳求我

ἱππόθεν ἐξέμεναι, ξίφεος δʼ ἐπεμαίετο κώπην

放他走出木马，他不停地抚摸着剑柄

καὶ δόρυ χαλκοβαρές, κακὰ δὲ Τρώεσσι μενοίνα.

和沉重的青铜枪，心中盘算着给特洛伊人带来灾难。

ἀλλʼ ὅτε δὴ Πριάμοιο πόλιν διεπέρσαμεν αἰπήν,

但是，当我们彻底毁灭了普里阿摩斯险峻的城市后，

μοῖραν καὶ γέρας ἐσθλὸν ἔχων ἐπὶ νηὸς ἔβαινεν

他带着属于他的那份和一份优厚的奖赏登上了船，

ἀσκηθής, οὔτʼ ἂρ βεβλημένος ὀξέι χαλκῷ

安然无恙，既未被锋利的青铜武器所伤，

οὔτʼ αὐτοσχεδίην οὐτασμένος, οἷά τε πολλὰ

也未在近战中被刺伤，而这在战争中

γίγνεται ἐν πολέμῳ· ἐπιμὶξ δέ τε μαίνεται Ἄρης.

是常有发生的事；因为阿瑞斯总是混杂无情地狂暴。”

ὣς ἐφάμην, ψυχὴ δὲ ποδώκεος Αἰακίδαο

我这样说，而捷足的埃阿科斯后裔的亡灵

φοίτα μακρὰ βιβᾶσα κατʼ ἀσφοδελὸν λειμῶνα,

便大步流星地穿过水仙平原走开了，

γηθοσύνη ὅ οἱ υἱὸν ἔφην ἀριδείκετον εἶναι.

因我告诉他他的儿子表现杰出而满心欢喜。

αἱ δʼ ἄλλαι ψυχαὶ νεκύων κατατεθνηώτων

其他死去的亡灵们

ἕστασαν ἀχνύμεναι, εἴροντο δὲ κήδεʼ ἑκάστη.

悲伤地站在那里，各自询问着自己的心碎之事。

οἴη δʼ Αἴαντος ψυχὴ Τελαμωνιάδαο

唯有忒拉蒙之子埃阿斯的亡灵

νόσφιν ἀφεστήκει, κεχολωμένη εἵνεκα νίκης,

远远地站着，仍因那场胜利而愤怒，

τήν μιν ἐγὼ νίκησα δικαζόμενος παρὰ νηυσὶ

那是在船旁争夺阿喀琉斯的武器时，我胜过了他的胜利；

τεύχεσιν ἀμφʼ Ἀχιλῆος· ἔθηκε δὲ πότνια μήτηρ.

那是高贵的母亲设为奖赏，

παῖδες δὲ Τρώων δίκασαν καὶ Παλλὰς Ἀθήνη.

特洛伊人的孩子们和帕拉斯·雅典娜做出了判决。

ὡς δὴ μὴ ὄφελον νικᾶν³ τοιῷδʼ ἐπʼ ἀέθλῳ·

我多么希望我没有在那场争夺中获胜！

τοίην γὰρ κεφαλὴν ἕνεκʼ αὐτῶν γαῖα κατέσχεν,

因为大地为了那些武器而吞噬了这样一位杰出的人物，

Αἴανθʼ, ὃς πέρι μὲν εἶδος, πέρι δʼ ἔργα τέτυκτο

埃阿斯，他在外貌和事迹上都超越了

τῶν ἄλλων Δαναῶν μετʼ ἀμύμονα Πηλεΐωνα.

除去无瑕的佩琉斯之子以外的所有达那奥斯人。

τὸν μὲν ἐγὼν ἐπέεσσι προσηύδων μειλιχίοισιν·

我用温和的话语对他说：

Αἶαν, παῖ Τελαμῶνος ἀμύμονος, οὐκ ἄρʼ ἔμελλες

“埃阿斯，无瑕的忒拉蒙之子，难道你

οὐδὲ θανὼν λήσεσθαι ἐμοὶ χόλου εἵνεκα τευχέων

在死后也无法忘记因那致命的武器而对我的愤怒吗？

οὐλομένων; τὰ δὲ πῆμα θεοὶ θέσαν Ἀργείοισι,

神明们将它们变成了阿耳戈斯人的灾难，

τοῖος γάρ σφιν πύργος ἀπώλεο· σεῖο δʼ Ἀχαιοὶ

因为像你这样的防壁毁灭了；阿开亚人

ἶσον Ἀχιλλῆος κεφαλῇ Πηληϊάδαο

为你死去的悲伤，等同于我们对佩琉斯之子阿喀琉斯之死的悲伤，

ἀχνύμεθα φθιμένοιο διαμπερές· οὐδέ τις ἄλλος

直到永远；而这绝不怪罪于其他任何人，

αἴτιος, ἀλλὰ Ζεὺς Δαναῶν στρατὸν αἰχμητάων

而是宙斯对持枪的达那奥斯人军队

ἐκπάγλως ἤχθηρε, τεῒν δʼ ἐπὶ μοῖραν ἔθηκεν.

极其痛恨，并将你的命运降在了你的身上。

ἀλλʼ ἄγε δεῦρο, ἄναξ, ἵνʼ ἔπος καὶ μῦθον ἀκούσῃς

但请到这里来，首领啊，好让你听听我们的言语和谈话；

ἡμέτερον· δάμασον δὲ μένος καὶ ἀγήνορα θυμόν.

请平息你的愤怒和高傲的心灵。”

ὣς ἐφάμην, ὁ δέ μʼ οὐδὲν ἀμείβετο, βῆ δὲ μετʼ ἄλλας

我这样说，但他一言不发，走向了

ψυχὰς εἰς Ἔρεβος νεκύων κατατεθνηώτων.

死去的亡灵们之中的厄瑞玻斯。

ἔνθα χʼ ὅμως προσέφη κεχολωμένος, ἤ κεν ἐγὼ τόν⁴·

在那里，尽管他满怀愤怒，他或许仍会对我说话，或者我对他说，

ἀλλά μοι ἤθελε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι

我那亲爱胸怀中的心灵，却渴望着

τῶν ἄλλων ψυχὰς ἰδέειν κατατεθνηώτων.

去看其他逝去者的亡灵。

ἔνθʼ ἦ τοι Μίνωα ἴδον, Διὸς ἀγλαὸν υἱόν,

在那里，我确实看到了米诺斯，宙斯显赫的儿子，

语法注4 条

11.501εἰ τοιόσδʼ ἔλθοιμι
连词 εἰ 与希求语气 ἔλθοιμι 结合。在此表示目前无法实现的愿望（“要是我能以那样的姿态回去该有多好！”）。亦可将其视为条件句的条件从句，以下一行的 τῷ κέ ... στύξαιμι 作为主句。
11.521γυναίων εἵνεκα δώρων
“因为妇人的礼物”。神话中指欧律皮罗斯的母亲阿斯蒂奥刻接受了普里阿摩斯所赠的金葡萄树，作为回报而将儿子送往特洛伊战场的故事。
11.548ὡς δὴ μὴ ὄφελον νικᾶν
表示强烈愿望的 ὡς 与表示对过去未实现事实之遗憾与愿望的 ὄφελον（ὀφείλω 的不定过去时）连用，后接不定式 νικᾶν。意为“我多么希望我没有获胜”。
11.565ἔνθα χʼ ὅμως προσέφη ... ἤ κεν ἐγὼ τόν
小词 κε（即 ἄν）与直陈式过去时（προσέφη，以及后半句中省略的动词）结合，构成与过去事实相反的虚拟语气（“在那里他本来仍会对我说话，或者我会对他说话[尽管实际上都没有发生]”）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:11.496-11.568