死者的法则与冥界显现的高贵妇人之魂｜《奥德赛》§11.213-11.285（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἦ τί μοι εἴδωλον τόδʼ ἀγαυὴ Περσεφόνεια

“或者，尊贵的珀耳塞福涅为何向我送来这幻影，

ὤτρυνʼ, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον ὀδυρόμενος στεναχίζω;

好让我更加悲叹和呻吟？”

ὣς ἐφάμην, ἡ δʼ αὐτίκʼ ἀμείβετο πότνια μήτηρ·

我这样说，而我那尊贵的母亲立时回答：

ὤ μοι, τέκνον ἐμόν, περὶ πάντων κάμμορε φωτῶν,

“唉，我的孩子，万民之中最不幸的人啊，

οὔ τί σε Περσεφόνεια Διὸς θυγάτηρ ἀπαφίσκει,

宙斯的女儿珀耳塞福涅绝非在欺骗你，

ἀλλʼ αὕτη δίκη¹ ἐστὶ βροτῶν, ὅτε τίς κε θάνῃσιν·

但这正是凡人的本然状态，在有人死去之时；

οὐ γὰρ ἔτι σάρκας τε καὶ ὀστέα ἶνες ἔχουσιν,

因为肌腱不再将肌肉与骨骼维系在一起，

ἀλλὰ τὰ μέν τε πυρὸς κρατερὸν μένος αἰθομένοιο

而是那燃烧着熊熊烈火的强暴力量

δαμνᾷ, ἐπεί κε πρῶτα λίπῃ λεύκʼ ὀστέα θυμός,

将其摧毁，一旦生命首先离开了白骨，

ψυχὴ δʼ ἠύτʼ ὄνειρος ἀποπταμένη πεπότηται.

而灵魂则像梦境般飞逝，四处飘荡。

ἀλλὰ φόωσδε τάχιστα λιλαίεο· ταῦτα δὲ πάντα

但请尽快向往光明吧；这一切你都要

ἴσθʼ, ἵνα καὶ μετόπισθε τεῇ εἴπῃσθα γυναικί.

牢记在心，以便日后向你的妻子述说。”

νῶι μὲν ὣς ἐπέεσσιν ἀμειβόμεθʼ, αἱ δὲ γυναῖκες

我们二人如是言语相交，而那些妇人们

ἤλυθον, ὤτρυνεν γὰρ ἀγαυὴ Περσεφόνεια,

走了过来，因为尊贵的珀耳塞福涅促她们前来，

ὅσσαι ἀριστήων ἄλοχοι ἔσαν ἠδὲ θύγατρες.

她们全是豪杰的妻子与女儿。

αἱ δʼ ἀμφʼ αἷμα κελαινὸν ἀολλέες ἠγερέθοντο,

她们成群结队地聚集在乌黑的鲜血周围，

αὐτὰρ ἐγὼ βούλευον ὅπως ἐρέοιμι ἑκάστην.

而我则盘算着如何向她们一一询问。

ἥδε δέ μοι κατὰ θυμὸν ἀρίστη φαίνετο βουλή·

而在我心中，这个办法似乎最妙：

σπασσάμενος τανύηκες ἄορ παχέος παρὰ μηροῦ

我从壮硕的大腿旁拔出长刃宝剑，

οὐκ εἴων πίνειν ἅμα πάσας αἷμα κελαινόν.

不容她们所有人同时吸饮乌黑的鲜血。

αἱ δὲ προμνηστῖναι ἐπήισαν, ἠδὲ ἑκάστη

于是她们依次上前，每个人

ὃν γόνον ἐξαγόρευεν· ἐγὼ δʼ ἐρέεινον ἁπάσας.

表明自己的出身；而我向她们一一探询。

ἔνθʼ ἦ τοι πρώτην Τυρὼ ἴδον εὐπατέρειαν,

在那里，我首先见到了出身名门的堤洛，

ἣ φάτο Σαλμωνῆος ἀμύμονος ἔκγονος εἶναι,

她自言是完美无瑕的萨尔莫纽斯的后代，

φῆ δὲ Κρηθῆος γυνὴ ἔμμεναι Αἰολίδαο·

并声称自己是埃奥洛斯之子克雷修斯的妻子；

ἣ ποταμοῦ ἠράσσατʼ Ἐνιπῆος θείοιο,

她曾爱上了神圣的埃尼培乌斯河，

ὃς πολὺ κάλλιστος ποταμῶν ἐπὶ γαῖαν ἵησι,

那是大地上奔流的最美丽的河流，

καί ῥʼ ἐπʼ Ἐνιπῆος πωλέσκετο καλὰ ῥέεθρα.

她常去到埃尼培乌斯那美丽的溪流旁。

τῷ δʼ ἄρα εἰσάμενος² γαιήοχος ἐννοσίγαιος

于是，抱持大地、震动大地的神化身为这河水，

ἐν προχοῇς ποταμοῦ παρελέξατο δινήεντος·

在漩涡激荡的河口处，与她并肩同寝；

πορφύρεον δʼ ἄρα κῦμα περιστάθη, οὔρεϊ ἶσον,

一波暗紫色的巨浪如山一般耸立在他们周围，弯曲起来，

κυρτωθέν, κρύψεν δὲ θεὸν θνητήν τε γυναῖκα.

遮蔽了神明和那凡尘的妇人。

λῦσε δὲ παρθενίην ζώνην, κατὰ δʼ ὕπνον ἔχευεν.

他解开了她的处女贞带，并将睡眠倾注于她身上。

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἐτέλεσσε θεὸς φιλοτήσια ἔργα,

然而当神明完成了欢爱之事，

ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρί, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·

他便紧握住她的手，吐露真言，呼唤她的名字说：

χαῖρε, γύναι, φιλότητι· περιπλομένου δʼ ἐνιαυτοῦ

“欢欣吧，妇人，因这爱；在岁月的流转中

τέξεις ἀγλαὰ τέκνα, ἐπεὶ οὐκ ἀποφώλιοι εὐναὶ

你必生下光彩夺目的子嗣，因为不死神明同榻

ἀθανάτων· σὺ δὲ τοὺς κομέειν ἀτιταλλέμεναί τε³.

绝非徒劳无果；你要看顾并抚育他们。

νῦν δʼ ἔρχευ πρὸς δῶμα, καὶ ἴσχεο μηδʼ ὀνομήνῃς·

现在你且回家去，克制自己，切莫说出名字；

αὐτὰρ ἐγώ τοί εἰμι Ποσειδάων ἐνοσίχθων.

但我告诉你，我便是震地之神波塞冬。”

ὣς εἰπὼν ὑπὸ πόντον ἐδύσετο κυμαίνοντα.

他这样说着，便潜入波涛汹涌的大海之下。

ἡ δʼ ὑποκυσαμένη Πελίην τέκε καὶ Νηλῆα,

而她怀孕并生下了佩里阿斯和内琉斯，

τὼ κρατερὼ θεράποντε Διὸς μεγάλοιο γενέσθην

这两人双双成为了伟大宙斯的强悍仆人；

ἀμφοτέρω· Πελίης μὲν ἐν εὐρυχόρῳ Ἰαωλκῷ

其中，佩里阿斯居住在辽阔的约尔科斯，

ναῖε πολύρρηνος, ὁ δʼ ἄρʼ ἐν Πύλῳ ἠμαθόεντι.

拥有无数羊群，而另一人则住在多沙的皮洛斯。

τοὺς δʼ ἑτέρους Κρηθῆι τέκεν βασίλεια γυναικῶν,

那妇人中的王后，又给克雷修斯生了其他的孩子，

Αἴσονά τʼ ἠδὲ Φέρητʼ Ἀμυθάονά θʼ ἱππιοχάρμην.

即埃松、斐瑞斯以及好战车的阿密塔翁。

τὴν δὲ μετʼ Ἀντιόπην ἴδον, Ἀσωποῖο θύγατρα,

在其后，我见到了安提俄佩，阿索波斯的女儿，

ἣ δὴ καὶ Διὸς εὔχετʼ ἐν ἀγκοίνῃσιν ἰαῦσαι,

她声称自己曾在宙斯的怀抱中安睡，

καί ῥʼ ἔτεκεν δύο παῖδʼ, Ἀμφίονά τε Ζῆθόν τε,

并生下了两个儿子，安菲翁与仄托斯，

οἳ πρῶτοι Θήβης ἕδος ἔκτισαν ἑπταπύλοιο,

他们最先创建了七门底比斯的基业，

πύργωσάν τʼ, ἐπεὶ οὐ μὲν ἀπύργωτόν γʼ ἐδύναντο

并筑起城墙，因为若无城墙，他们就无法

ναιέμεν εὐρύχορον Θήβην, κρατερώ περ ἐόντε.

在这广阔的底比斯安居，尽管他们无比强悍。

τὴν δὲ μετʼ Ἀλκμήνην ἴδον, Ἀμφιτρύωνος ἄκοιτιν,

在其后，我见到了阿尔克墨涅，安菲特律翁的妻子，

ἥ ῥʼ Ἡρακλῆα θρασυμέμνονα θυμολέοντα

她与伟大宙斯的怀抱交合，

γείνατʼ ἐν ἀγκοίνῃσι Διὸς μεγάλοιο μιγεῖσα·

生下了心志坚毅、勇如猛狮的赫拉克勒斯；

καὶ Μεγάρην, Κρείοντος ὑπερθύμοιο θύγατρα,

还有梅佳拉，高傲的克瑞翁的女儿，

τὴν ἔχεν Ἀμφιτρύωνος υἱὸς μένος αἰὲν ἀτειρής.

安菲特律翁之子——那力量永不衰竭的人娶了她为妻。

μητέρα τʼ Οἰδιπόδαο ἴδον, καλὴν Ἐπικάστην,

我又见到了俄狄浦斯的母亲，美丽的埃庇卡斯忒，

ἣ μέγα ἔργον ἔρεξεν ἀιδρείῃσι νόοιο

她因心灵的愚昧而做下滔天大罪，

γημαμένη ᾧ υἷι· ὁ δʼ ὃν πατέρʼ ἐξεναρίξας

嫁给了自己的儿子；而他在杀害了自己的父亲后

γῆμεν· ἄφαρ δʼ ἀνάπυστα θεοὶ θέσαν ἀνθρώποισιν.

娶了她；但神明立时将这些事在人间昭雪。

ἀλλʼ ὁ μὲν ἐν Θήβῃ πολυηράτῳ ἄλγεα πάσχων

然而，他仍在可爱的底比斯承受着痛苦，

Καδμείων ἤνασσε θεῶν ὀλοὰς διὰ βουλάς·

因神明毁灭性的旨意而统治着卡德摩斯人；

ἡ δʼ ἔβη εἰς Ἀίδαο πυλάρταο κρατεροῖο,

而她则走向了门禁森严、强悍的哈得斯的府邸，

ἁψαμένη βρόχον αἰπὺν ἀφʼ ὑψηλοῖο μελάθρου,

在居高临下的梁柱上系起了一根致命的绞索，

ᾧ ἄχεϊ σχομένη· τῷ δʼ ἄλγεα κάλλιπʼ ὀπίσσω

因其痛苦而不得自拔；她只给那人留下了

πολλὰ μάλʼ, ὅσσα τε μητρὸς Ἐρινύες⁴ ἐκτελέουσιν.

极其深重的灾祸，尽显母亲之复仇女神所能降下的一切惩罚。

καὶ Χλῶριν εἶδον περικαλλέα, τήν ποτε Νηλεὺς

我又见到了绝美的克罗里斯，昔日内琉斯

γῆμεν ἑὸν διὰ κάλλος, ἐπεὶ πόρε μυρία ἕδνα,

因其美色而娶她为妻，为此他曾赠予无数的聘礼，

ὁπλοτάτην κούρην Ἀμφίονος Ἰασίδαο,

她是伊阿索斯之子安菲翁最年轻的女儿，

ὅς ποτʼ ἐν Ὀρχομενῷ Μινυείῳ ἶφι ἄνασσεν·

此人昔日曾凭武力统治着弥倪阿斯的奥尔霍墨诺斯；

ἡ δὲ Πύλου βασίλευε, τέκεν δέ οἱ ἀγλαὰ τέκνα,

而她是皮洛斯的王后，并为他生下了光彩夺目的儿女，

语法注4 条

11.218δίκη
名词 δίκη 在此并非指“正义”或“审判”，而是指凡人不可避免的“规矩”或“本然状态”。接下来的 ὅτε κε θάνῃσιν（ὅτε κ源于 ὅτε κεν + 虚拟语气）表示一般条件句：“每当有人死去时”。
11.241τῷ δʼ ἄρα εἰσάμενος
与格指示代词 τῷ 指代前一行的埃尼培乌斯河。εἰσάμενος 是动词 εἴδομαι（相似、化身）的不定过去时中动分词，支配与格，意为“化身为那条河（与其相似）”。主语是下一行的“震地之神（波塞冬）”。
11.250κομέειν ἀτιταλλέμεναί τε
两个不定式——现在时主动的 κομέειν 和史诗型现在时主动的 ἀτιταλλέμεναί，皆用作命令语气的“命令性不定式”（infinitivus pro imperativo），指示第二人称主语（堤洛）去看顾并抚育孩子们。
11.280μητρὸς Ἐρινύες
属格 μητρὸς 是“主格性属格”（subjective genitive），意为“由母亲（埃庇卡斯忒）所唤起（或因母亲而起）的复仇女神们”，指因母亲的惨死或愤怒而降临在俄狄浦斯身上的惩罚执行者。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:11.213-11.285