喀耳刻关于冥府之行的指示与埃尔珀诺尔之死｜《奥德赛》§10.501-10.574（荷马）希腊语原文与中文翻译

ὢ Κίρκη, τίς γὰρ ταύτην ὁδὸν ἡγεμονεύσει;

「噢，喀耳刻，因为谁将为这条旅程指引道路？

εἰς Ἄϊδος δʼ οὔ πώ τις ἀφίκετο νηὶ μελαίνῃ.

乘坐黑船前往哈德斯冥府之人，至今还未曾有过。」

ὣς ἐφάμην, ἡ δʼ αὐτίκʼ ἀμείβετο δῖα θεάων·

我这样说，诸女神中高贵的她立刻回答：

διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,

「宙斯所生的拉厄耳忒斯之子，足智多谋的奥德修斯，

μή τί τοι ἡγεμόνος γε ποθὴ παρὰ νηὶ μελέσθω¹,

请你完全不必为船旁缺少向导而忧虑，

ἱστὸν δὲ στήσας, ἀνά θʼ ἱστία λευκὰ πετάσσας

只要树起桅杆，张开白色的风帆，

ἧσθαι· τὴν δέ κέ τοι πνοιὴ Βορέαο φέρῃσιν.

安然坐着即可；北风的吹拂自会带着它前行。

ἀλλʼ ὁπότʼ ἂν δὴ νηὶ διʼ Ὠκεανοῖο περήσῃς,

然而，当你乘船渡过俄刻阿诺斯，

ἔνθʼ ἀκτή τε λάχεια καὶ ἄλσεα Περσεφονείης,

抵达那片低平的海岸和珀耳塞福涅的林苑，

μακραί τʼ αἴγειροι καὶ ἰτέαι ὠλεσίκαρποι,

那里有高耸的白杨和未熟先落的柳树，

νῆα μὲν αὐτοῦ κέλσαι ἐπʼ Ὠκεανῷ βαθυδίνῃ,

你就将船停靠在那深涡旋流的俄刻阿诺斯畔，

αὐτὸς δʼ εἰς Ἀίδεω ἰέναι δόμον εὐρώεντα.

你自己则走向哈德斯那阴沉昏暗的府邸。

ἔνθα μὲν εἰς Ἀχέροντα Πυριφλεγέθων τε ῥέουσιν

在那里，毕里弗勒格同与科库托斯流入阿刻戎河，

Κώκυτός θʼ, ὃς δὴ Στυγὸς ὕδατός ἐστιν ἀπορρώξ,

科库托斯正是那斯堤克斯之水的分支，

πέτρη τε ξύνεσίς τε δύω ποταμῶν ἐριδούπων·

那儿有一块岩石，是这两条轰鸣河流的交汇之处。

ἔνθα δʼ ἔπειθʼ, ἥρως, χριμφθεὶς πέλας, ὥς σε κελεύω,

英雄啊，在那时，你要依我所命走近它，

βόθρον ὀρύξαι, ὅσον τε πυγούσιον ἔνθα καὶ ἔνθα,

掘一口长宽各一肘左右的深坑，

ἀμφʼ αὐτῷ δὲ χοὴν χεῖσθαι πᾶσιν νεκύεσσιν,

并在坑的周围向所有死者奠祭，

πρῶτα μελικρήτῳ, μετέπειτα δὲ ἡδέι οἴνῳ,

首先是用蜜奶混合物，随后是甜美的酒，

τὸ τρίτον αὖθʼ ὕδατι· ἐπὶ δʼ ἄλφιτα λευκὰ παλύνειν.

第三次则用水；并在其上撒入白大麦粉。

πολλὰ δὲ γουνοῦσθαι² νεκύων ἀμενηνὰ κάρηνα,

你要向死者虚弱的头颅多方乞求，

ἐλθὼν εἰς Ἰθάκην στεῖραν βοῦν, ἥ τις ἀρίστη,

许愿若回到伊萨卡，必将一头最上等的、不孕的母牛

ῥέξειν ἐν μεγάροισι πυρήν τʼ ἐμπλησέμεν ἐσθλῶν,

在府邸里献祭，并将柴堆填满良伴珍玩，

Τειρεσίῃ δʼ ἀπάνευθεν ὄιν ἱερευσέμεν οἴῳ

并许愿单独为泰累西阿斯一人献祭一头

παμμέλανʼ, ὃς μήλοισι μεταπρέπει ὑμετέροισιν.

在你们的羊群中最为杰出的、浑身漆黑的公羊。

αὐτὰρ ἐπὴν εὐχῇσι λίσῃ κλυτὰ ἔθνεα νεκρῶν,

然而，当你用祈求安抚了死者显赫的群灵之后，

ἔνθʼ ὄιν ἀρνειὸν ῥέζειν θῆλύν τε μέλαιναν

便要在那里献祭一头公羊和一头黑色母羊，

εἰς Ἔρεβος στρέψας, αὐτὸς δʼ ἀπονόσφι τραπέσθαι

将它们的头朝向厄瑞玻斯，而你自己则要转过身去，朝着

ἱέμενος³ ποταμοῖο ῥοάων· ἔνθα δὲ πολλαὶ

河流的水流；那时便会有许多

ψυχαὶ ἐλεύσονται νεκύων κατατεθνηώτων.

已故死者的灵魂纷纷前来。

δὴ τότʼ ἔπειθʼ ἑτάροισιν ἐποτρῦναι καὶ ἀνῶξαι

那时你要立刻催促并命令同伴们，

μῆλα, τὰ δὴ κατάκειτʼ ἐσφαγμένα νηλέι χαλκῷ,

将那些已被无情青铜宰杀、横躺在地的羊只

δείραντας κατακῆαι, ἐπεύξασθαι δὲ θεοῖσιν,

剥皮焚化，并向神明祈祷，

ἰφθίμῳ τʼ Ἀίδῃ καὶ ἐπαινῇ Περσεφονείῃ·

向强有力的哈德斯和可怕的珀耳塞福涅祈祷；

αὐτὸς δὲ ξίφος ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ

你自己则要从大腿旁拔出锐利的宝剑，

ἧσθαι, μηδὲ ἐᾶν νεκύων ἀμενηνὰ κάρηνα

坐在那里，不允许死者虚弱的头颅

αἵματος ἆσσον ἴμεν, πρὶν Τειρεσίαο πυθέσθαι.

靠近鲜血，直到你向泰累西阿斯求问完毕。

ἔνθα τοι αὐτίκα μάντις ἐλεύσεται, ὄρχαμε λαῶν,

人民的领袖啊，先知立刻就会来到你面前，

ὅς κέν τοι εἴπῃσιν ὁδὸν καὶ μέτρα κελεύθου

他会告诉你旅途、路程的距离

νόστον θʼ, ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσεαι ἰχθυόεντα.

以及归途，即你如何跨越那多鱼的海洋返回。」

ὣς ἔφατʼ, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς.

她这样说，金座的黎明女神立刻降临。

ἀμφὶ δέ με χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματα ἕσσεν·

她为我穿上斗篷和外衣作为衣装；

αὐτὴ δʼ ἀργύφεον φᾶρος μέγα ἕννυτο νύμφη,

而仙女自己也披上一件巨大的银白纱袍，

λεπτὸν καὶ χαρίεν, περὶ δὲ ζώνην βάλετʼ ἰξυῖ

轻盈而优雅，在腰间系上一条

καλὴν χρυσείην, κεφαλῇ δʼ ἐπέθηκε καλύπτρην.

美丽的金色腰带，并在头上蒙上面纱。

αὐτὰρ ἐγὼ διὰ δώματʼ ἰὼν ὤτρυνον ἑταίρους

而我走过府邸，鼓舞着同伴们，

μειλιχίοις ἐπέεσσι παρασταδὸν ἄνδρα ἕκαστον·

走到每一个人身边，用温和的话语相劝：

μηκέτι νῦν εὕδοντες ἀωτεῖτε γλυκὺν ὕπνον,

「现在不要再沉睡，不要再贪恋甘美的梦乡，

ἀλλʼ ἴομεν· δὴ γάρ μοι ἐπέφραδε πότνια Κίρκη.

我们要出发了；因为尊贵的喀耳刻已向我作了指示。」

ὣς ἐφάμην, τοῖσιν δʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.

我这样说，他们那高傲的心便顺从了。

οὐδὲ μὲν οὐδʼ ἔνθεν περ ἀπήμονας ἦγον ἑταίρους.

然而，即便从那里出发，我也未能让同伴们安然无恙。

Ἐλπήνωρ δέ τις ἔσκε νεώτατος, οὔτε τι λίην

有一个名叫埃尔珀诺尔的人，年纪最轻，既不怎么

ἄλκιμος ἐν πολέμῳ οὔτε φρεσὶν ᾗσιν ἀρηρώς·

在战争中勇敢，在心智上也不够沉稳；

ὅς μοι ἄνευθʼ ἑτάρων ἱεροῖς ἐν δώμασι Κίρκης,

他远离了同伴，在喀耳刻的神圣府邸里，

ψύχεος ἱμείρων, κατελέξατο οἰνοβαρείων.

为了寻得凉爽，在醉酒后躺下歇息。

κινυμένων δʼ ἑτάρων ὅμαδον καὶ δοῦπον ἀκούσας

当听到同伴们走动时的喧闹与脚步声时，

ἐξαπίνης ἀνόρουσε καὶ ἐκλάθετο φρεσὶν ᾗσιν

他猛然惊醒，却在心慌意乱中忘记了

ἄψορρον καταβῆναι ἰὼν ἐς κλίμακα μακρήν,

顺着那高长的梯子倒退着走下去，

ἀλλὰ καταντικρὺ τέγεος πέσεν· ἐκ δέ οἱ αὐχὴν

而是直接从屋顶跌落；他的颈椎

ἀστραγάλων ἐάγη, ψυχὴ δʼ Ἄϊδόσδε κατῆλθεν.

在脊椎处折断，灵魂坠入了哈德斯的冥府。

ἐρχομένοισι δὲ τοῖσιν ἐγὼ μετὰ μῦθον ἔειπον·

当他们走来时，我向他们说出了这番话：

φάσθε νύ που οἶκόνδε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν

「你们或许以为，现在正要启程回家，去往亲爱的祖国；

ἔρχεσθʼ· ἄλλην δʼ ἧμιν ὁδὸν τεκμήρατο Κίρκη,

然而喀耳刻已为我们指示了另一条道路，

εἰς Ἀίδαο δόμους καὶ ἐπαινῆς Περσεφονείης

要前往哈德斯的冥府和可怕的珀耳塞福涅之所，

ψυχῇ χρησομένους Θηβαίου Τειρεσίαο.

去向底比斯人泰累西阿斯的灵魂求问神谕。」

ὣς ἐφάμην, τοῖσιν δὲ κατεκλάσθη φίλον ἦτορ,

我这样说，他们的亲爱之心便破碎了，

ἑζόμενοι δὲ κατʼ αὖθι γόων τίλλοντό τε χαίτας·

他们当场坐下痛哭，并揪扯着自己的头发。

ἀλλʼ οὐ γάρ τις πρῆξις ἐγίγνετο μυρομένοισιν.

然而，痛哭对他们来说并无济于事。

ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἐπὶ νῆα θοὴν καὶ θῖνα θαλάσσης

然而，当我们满怀悲伤、挥泪如雨，

ᾔομεν ἀχνύμενοι θαλερὸν κατὰ δάκρυ χέοντες,

走向那艘轻捷的船和海滩时，

τόφρα δʼ ἄρʼ οἰχομένη Κίρκη παρὰ νηὶ μελαίνῃ

与此同时，喀耳刻已抢先一步来到那艘黑船旁，

ἀρνειὸν κατέδησεν ὄιν θῆλύν τε μέλαιναν,

拴好了一头公羊和一头黑色母羊，

ῥεῖα παρεξελθοῦσα· τίς ἂν θεὸν οὐκ ἐθέλοντα

悄无声息地从我们身边走过；若神明自己不愿，

ὀφθαλμοῖσιν ἴδοιτʼ ἢ ἔνθʼ ἢ ἔνθα κιόντα;

又有谁能用双眼看见神明在这里或在那里走动呢？」

语法注4 条

10.505μή τί τοι ἡγεμόνος γε ποθὴ παρὰ νηὶ μελέσθω
`μελέσθω` 是动词 `μέλω`（“使……挂虑、成为……的关切之事”）的第三人称单数现在时命令式。主语是 `ποθή`（“缺乏、渴望”），而 `τοι` 是表示关切的与格（“对你而言”）。直译为“对你而言，在船旁对向导的缺乏绝不要成为挂虑之事”，即“你完全不必为船旁缺少向导而忧虑”。
10.521πολλὰ δὲ γουνοῦσθαι
从此处开始的连续数行中的不定式（521行的 `γουνοῦσθαι`、523行的 `ῥέξειν` 与 `ἐμπλησέμεν`、524行的 `ἱερευσέμεν` 等）均用作“命令性不定式”（infinitivus pro imperio），承接主句的命令语气。这是喀耳刻在指示奥德修斯在冥府进行仪式的具体步骤。
10.528αὐτὸς δʼ ἀπονόσφι τραπέσθαι ἱέμενος
`τραπέσθαι` 同样是命令性不定式（“你自己要转过身去”）。现在分词 `ἱέμενος` 意为“急切渴望、趋向”，支配属格 `ποταμοῖο ῥοάων`（“河流的水流”）。在仪式中，祭祀羊只的头朝向冥界（厄瑞玻斯），而奥德修斯自己则必须转过身去，身体朝向俄刻阿诺斯河水流的方向。
10.562φάσθε νύ που οἶκόνδε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν ἔρχεσθαι
`φάσθε` 是动词 `φημί` 的第二人称复数介动词直陈式现在时（此处作“你们以为”）。它与表示方向的宾格 `οἶκόνδε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν`（“向着亲爱祖国土地的家”）和不定式 `ἔρχεσθαι`（“正在前去”）一同构成了宾格加不定式（AcI）结构。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:10.501-10.574