特勒马科斯对求婚者的警告与就寝｜《奥德赛》§1.370-1.444（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἔστω¹, ἐπεὶ τόδε καλὸν ἀκουέμεν ἐστὶν ἀοιδοῦ

那就这样吧。听这样一位

τοιοῦδʼ οἷος ὅδʼ ἐστί, θεοῖς ἐναλίγκιος αὐδήν.

歌声宛如天神一般的歌手唱歌，确实是一件美妙的事。

ἠῶθεν δʼ ἀγορήνδε καθεζώμεσθα κιόντες

明天清晨，让我们一同前往广场集会，

πάντες, ἵνʼ ὕμιν μῦθον ἀπηλεγέως ἀποείπω,

好让我向你们公开发表声明，

ἐξιέναι μεγάρων· ἄλλας δʼ ἀλεγύνετε δαῖτας,

命你们离开我的大殿；你们去另设宴席，

ὑμὰ κτήματʼ ἔδοντες, ἀμειβόμενοι κατὰ οἴκους.

吃你们自己的家产，在各自的家里轮流开宴。

εἰ δʼ ὕμιν δοκέει τόδε λωίτερον καὶ ἄμεινον

但如果你们认为，毁灭一个人的生计而无需偿还，

ἔμμεναι, ἀνδρὸς ἑνὸς βίοτον νήποινον ὀλέσθαι,

这样更好、更有利，

κείρετʼ· ἐγὼ δὲ θεοὺς ἐπιβώσομαι αἰὲν ἐόντας,

那就尽情侵占吧；而我将向永恒的神明呼求，

αἴ κέ ποθι Ζεὺς δῷσι παλίντιτα ἔργα γενέσθαι·

或许宙斯会恩准，让惩罚的报应降临；

νήποινοί κεν ἔπειτα δόμων ἔντοσθεν ὄλοισθε.

届时你们也将在这个大殿之内，毫无补偿地灭亡。

ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες

他这样说，所有人便都咬着嘴唇，

Τηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευεν.

对特勒马科斯感到惊异，因为他竟然如此大胆地发言。

τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός·

随后，欧培特斯的儿子安提诺奥斯向他回答道：

Τηλέμαχʼ, ἦ μάλα δή σε διδάσκουσιν θεοὶ αὐτοὶ

特勒马科斯，看来确实是神明亲自在教导你

ὑψαγόρην τʼ ἔμεναι καὶ θαρσαλέως ἀγορεύειν·

成为大言不惭的人，并且如此大胆地发言；

μὴ σέ γʼ ἐν ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ βασιλῆα Κρονίων

愿克罗诺斯之子永远不要在这海环抱的伊萨卡

ποιήσειεν², ὅ τοι γενεῇ πατρώιόν ἐστιν.

立你为王，虽然这按世系本是你的父祖之权。

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

贤明的特勒马科斯向他回答道：

Ἀντίνοʼ, ἦ καί μοι νεμεσήσεαι ὅττι κεν εἴπω;

安提诺奥斯，难道你真的会因为我要说的话而对我发怒吗？

καί κεν τοῦτʼ ἐθέλοιμι Διός γε διδόντος ἀρέσθαι.

即使是这王位，若宙斯赐予，我也乐意接受。

ἦ φῂς τοῦτο κάκιστον ἐν ἀνθρώποισι τετύχθαι;

难道你认为这是人间最糟糕的事吗？

οὐ μὲν γάρ τι κακὸν βασιλευέμεν· αἶψά τέ οἱ δῶ

统治为王绝非坏事；他的家室会立刻

ἀφνειὸν πέλεται καὶ τιμηέστερος αὐτός.

变得富足，而他本人也会获得更高的荣誉。

ἀλλʼ ἦ τοι βασιλῆες Ἀχαιῶν εἰσὶ καὶ ἄλλοι

不过，在这海环抱的伊萨卡，还有许多其他

πολλοὶ ἐν ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ, νέοι ἠδὲ παλαιοί,

阿开亚人的国王，年轻的或是年迈的，

τῶν κέν τις τόδʼ ἔχῃσιν, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς·

既然高贵的奥德修斯已死，他们中总有人会得到这个地位；

αὐτὰρ ἐγὼν οἴκοιο ἄναξ ἔσομʼ ἡμετέροιο

但我一定要成为我自己家室的主人，

καὶ δμώων, οὕς μοι ληίσσατο δῖος Ὀδυσσεύς.

统治那些高贵的奥德修斯为我掠获的奴仆。

τὸν δʼ αὖτʼ Εὐρύμαχος Πολύβου πάϊς ἀντίον ηὔδα·

接着，波吕博斯的儿子欧律马科斯向他回答道：

Τηλέμαχʼ, ἦ τοι ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται,

特勒马科斯，究竟谁能在这海环抱的伊萨卡

ὅς τις ἐν ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ βασιλεύσει Ἀχαιῶν·

统治阿开亚人做国王，这事确实掌握在众神的膝上；

κτήματα δʼ αὐτὸς ἔχοις καὶ δώμασιν οἷσιν ἀνάσσοις.

但愿你能保住自己的财产，统治你自己的家园。

μὴ γὰρ ὅ γʼ ἔλθοι ἀνὴρ ὅς τίς σʼ ἀέκοντα βίηφιν

只要伊萨卡还有人居住，就绝不要让任何人

κτήματʼ ἀπορραίσει, Ἰθάκης ἔτι ναιετοώσης.

违背你的意愿、用强力夺走你的财产。

ἀλλʼ ἐθέλω σε, φέριστε, περὶ ξείνοιο ἐρέσθαι,

但是，高贵的朋友，我想向你打听那位客人，

ὁππόθεν οὗτος ἀνήρ, ποίης δʼ ἐξ εὔχεται εἶναι

这个人来自何方？他自称出自哪个

γαίης, ποῦ δέ νύ οἱ γενεὴ καὶ πατρὶς ἄρουρα.

国度？他的家系和祖国热土又在何方？

ἠέ τινʼ ἀγγελίην πατρὸς φέρει ἐρχομένοιο,

他是带来了你那正在归来的父亲的消息，

ἦ ἑὸν αὐτοῦ χρεῖος ἐελδόμενος τόδʼ ἱκάνει;

还是为了求取他自己的事情才来到这里？

οἷον ἀναΐξας ἄφαρ οἴχεται, οὐδʼ ὑπέμεινε

他竟如此突然跃起并径自离去，也不肯停留片刻

γνώμεναι· οὐ μὲν γάρ τι κακῷ εἰς ὦπα ἐῴκει.

让人相识；不过看他的面貌，确实不像是个卑贱之人。

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

贤明的特勒马科斯向他回答道：

Εὐρύμαχʼ, ἦ τοι νόστος ἀπώλετο πατρὸς ἐμοῖο·

欧律马科斯，我父亲的归返确实已经无望；

οὔτʼ οὖν ἀγγελίῃ ἔτι πείθομαι, εἴ ποθεν ἔλθοι,

所以，即便有消息从何处传来，我也不再相信，

οὔτε θεοπροπίης ἐμπάζομαι, ἥν τινα μήτηρ

也不再介意任何神谕，哪怕我的母亲

ἐς μέγαρον καλέσασα θεοπρόπον ἐξερέηται.

召见占卜者到大殿来询问。

ξεῖνος δʼ οὗτος ἐμὸς πατρώιος ἐκ Τάφου ἐστίν,

这位客人是我父亲源自塔福斯的世交，

Μέντης δʼ Ἀγχιάλοιο δαΐφρονος εὔχεται εἶναι

他自称是贤明的安喀阿洛斯之子门特斯，

υἱός, ἀτὰρ Ταφίοισι φιληρέτμοισιν ἀνάσσει.

统治着热爱划桨的塔福斯人。

ὣς φάτο Τηλέμαχος, φρεσὶ δʼ ἀθανάτην θεὸν ἔγνω.

特勒马科斯这样说，但在心中他已认出那是不朽的女神。

οἱ δʼ εἰς ὀρχηστύν τε καὶ ἱμερόεσσαν ἀοιδὴν

求婚者们则转向舞蹈和迷人的歌声，

τρεψάμενοι τέρποντο, μένον δʼ ἐπὶ ἕσπερον ἐλθεῖν.

尽情娱乐，等待着暮色降临。

τοῖσι δὲ τερπομένοισι μέλας ἐπὶ ἕσπερος ἦλθε·

正当他们娱乐之时，黑夜沉沉降临；

δὴ τότε κακκείοντες ἔβαν οἶκόνδε ἕκαστος.

于是，他们这才各自回家上床就寝。

Τηλέμαχος δʼ, ὅθι οἱ θάλαμος περικαλλέος αὐλῆς

特勒马科斯则走向他在那极其精美的庭院中

ὑψηλὸς δέδμητο περισκέπτῳ ἐνὶ χώρῳ,

地势开阔处高高筑起的卧室，

ἔνθʼ ἔβη εἰς εὐνὴν πολλὰ φρεσὶ μερμηρίζων.

他在那里走上床榻，心中思绪万千。

τῷ δʼ ἄρʼ ἅμʼ αἰθομένας δαΐδας φέρε κεδνὰ ἰδυῖα³

为他举着燃烧的火把伴随而行的，是忠心耿耿、

Εὐρύκλειʼ, Ὦπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο,

见识广博的欧律克勒娅，她是培塞诺尔之子奥普斯的女儿。

τήν ποτε Λαέρτης πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν

昔日拉厄耳忒斯用自己的家产买下了她，

πρωθήβην ἔτʼ ἐοῦσαν, ἐεικοσάβοια δʼ ἔδωκεν,

那时她还正值青春，他为此付出了二十头牛的代价，

ἶσα δέ μιν κεδνῇ ἀλόχῳ τίεν ἐν μεγάροισιν,

在大殿中，他像对待自己贞洁的妻子一样尊重她，

εὐνῇ δʼ οὔ ποτʼ ἔμικτο, χόλον δʼ ἀλέεινε γυναικός⁴·

但他从未与她同床共枕，以避开妻子的嫉恨。

ἥ οἱ ἅμʼ αἰθομένας δαΐδας φέρε, καί ἑ μάλιστα

就是她为他举着燃烧的火把，在众多的

δμῳάων φιλέεσκε, καὶ ἔτρεφε τυτθὸν ἐόντα.

女仆中她最疼爱他，在他还年幼时就抚育他。

ὤιξεν δὲ θύρας θαλάμου πύκα ποιητοῖο,

她打开了这间建造得十分坚固的卧室的房门，

ἕζετο δʼ ἐν λέκτρῳ, μαλακὸν δʼ ἔκδυνε χιτῶνα·

特勒马科斯坐在床榻上，脱下那件柔软的内衣，

καὶ τὸν μὲν γραίης πυκιμηδέος ἔμβαλε χερσίν.

并把它交到了这位心思缜密的养母手中。

ἡ μὲν τὸν πτύξασα καὶ ἀσκήσασα χιτῶνα,

老妇人将内衣折叠整理好，

πασσάλῳ ἀγκρεμάσασα παρὰ τρητοῖσι λέχεσσι

挂在雕花床榻旁的木钉上，

βῆ ῥʼ ἴμεν ἐκ θαλάμοιο, θύρην δʼ ἐπέρυσσε κορώνῃ

随后走出了卧室，用银制的门把将门拉上，

ἀργυρέῃ, ἐπὶ δὲ κληῖδʼ ἐτάνυσσεν ἱμάντι.

并通过皮带拉动门闩锁好。

ἔνθʼ ὅ γε παννύχιος, κεκαλυμμένος οἰὸς ἀώτῳ,

在那里，他整夜裹在最精美的羊毛毯里，

βούλευε φρεσὶν ᾗσιν ὁδὸν τὴν πέφραδʼ Ἀθήνη.

脑海中不停地思索着雅典娜向他指明的那条路程。

语法注4 条

1.370ἔστω
第三人称单数命令式，此处表示一种让步或默许（“就这样吧”、“随你们怎么说”），以便特勒马科斯随后坚持自己的决定。
1.386μὴ σέ γʼ ... ποιήσειεν
否定小词 μή 与希求法动词 ποιήσειεν 在独立句中的结合，表示强烈的否定愿望或担忧（“愿他绝不要立你为……”）。
1.428κεδνὰ ἰδυῖα
分词 ἰδυῖα（εἰδώς 的阴性单数）带中性复数宾格形容词 κεδνά 作为宾语，字面意为“知晓贤明/忠诚之事”，以此形容“忠心耿耿的”或“明理的”性格特征。
1.433χόλον ... γυναικός
属格 γυναικός（妻子的）是限定动词性名词 χόλος 的主格性属格，意指“（正妻）所会产生的怒火”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:1.370-1.444