雅典娜建议特勒马科斯寻父并授行动方略｜《奥德赛》§1.225-1.296（荷马）希腊语原文与中文翻译

τίς δαίς, τίς δὲ ὅμιλος ὅδʼ ἔπλετο; τίπτε δέ σε χρεώ;

“这是何种宴席，这又是何等的人群？你有什么需要呢？

εἰλαπίνη ἠὲ γάμος; ἐπεὶ οὐκ ἔρανος τάδε γʼ ἐστίν·

是祝宴还是婚礼？因为这绝非大家凑份子的宴席。

ὥς τέ μοι ὑβρίζοντες ὑπερφιάλως δοκέουσι

因为在我看来，他们是如此极其傲慢地

δαίνυσθαι κατὰ δῶμα. νεμεσσήσαιτό κεν ἀνὴρ

在殿堂中宴饮。任何正直的男子都会感到愤慨，

αἴσχεα πόλλʼ ὁρόων, ὅς τις πινυτός γε μετέλθοι.

若是亲眼目睹这许多丑行，只要他是个明白事理而来到这里的人。”

τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

贤明的特勒马科斯向她回答道：

ξεῖνʼ, ἐπεὶ ἂρ δὴ ταῦτά μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς,

“客人，既然您向我盘问并追究这些事情，

μέλλεν¹ μέν ποτε οἶκος ὅδʼ ἀφνειὸς καὶ ἀμύμων

这栋房屋曾经注定是富庶而完美的，

ἔμμεναι, ὄφρʼ ἔτι κεῖνος ἀνὴρ ἐπιδήμιος ἦεν·

只要那个人还留在家邦之中。

νῦν δʼ ἑτέρως ἐβόλοντο θεοὶ κακὰ μητιόωντες,

但如今策划着祸害的神明改变了心意，

οἳ κεῖνον μὲν ἄιστον ἐποίησαν περὶ πάντων

他们使他消逝得无影无踪，超过了世上所有的

ἀνθρώπων, ἐπεὶ οὔ κε θανόντι περ ὧδʼ ἀκαχοίμην,

人们；即使他真的死了，我也不会这般悲伤，

εἰ μετὰ οἷς ἑτάροισι δάμη Τρώων ἐνὶ δήμῳ,

如果他是在特洛伊人的土地上，在自己的战友中倒下，

ἠὲ φίλων ἐν χερσίν, ἐπεὶ πόλεμον τολύπευσεν.

或者在完成了战争之后，死在亲友的怀抱之中。

τῷ κέν οἱ τύμβον μὲν ἐποίησαν Παναχαιοί,

那样的话，全阿开亚人会为他修筑起坟塚，

ἠδέ κε καὶ ᾧ παιδὶ μέγα κλέος ἤρατʼ ὀπίσσω.

而他日后也会给自己的儿子赢得巨大的名望。

νῦν δέ μιν ἀκλειῶς ἅρπυιαι ἀνηρείψαντο·

但如今，哈耳庇厄们已极其无情地将他劫走，

οἴχετʼ ἄιστος ἄπυστος, ἐμοὶ δʼ ὀδύνας τε γόους τε

他去得无影无踪、音讯皆无，只给我留下了痛苦和哭泣。

κάλλιπεν. οὐδέ τι κεῖνον ὀδυρόμενος στεναχίζω

而且我并不只是为了哀悼他而叹息，

οἶον, ἐπεί νύ μοι ἄλλα θεοὶ κακὰ κήδεʼ ἔτευξαν.

单单他一人；因为神明如今已给我制造了其他邪恶的痛苦。

ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,

因为凡是在群岛中称雄的豪杰，

Δουλιχίῳ τε Σάμῃ τε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,

无论是在杜利基翁、萨墨还是在郁郁葱葱的扎昆索斯，

ἠδʼ ὅσσοι κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσιν,

以及在多石的伊萨卡称霸的所有头领，

τόσσοι μητέρʼ ἐμὴν μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.

这么多人都在向我的母亲求婚，并耗尽我的家产。

ἡ δʼ οὔτʼ ἀρνεῖται στυγερὸν γάμον οὔτε τελευτὴν

而她既不能拒绝这可憎的婚事，也无法做出个

ποιῆσαι δύναται· τοὶ δὲ φθινύθουσιν ἔδοντες

了结；他们吃喝着，败坏了

οἶκον ἐμόν· τάχα δή με διαρραίσουσι καὶ αὐτόν.

我的家，不日他们甚至连我本人也要毁灭。”

τὸν δʼ ἐπαλαστήσασα προσηύδα Παλλὰς Ἀθήνη·

帕拉斯·雅典娜满怀愤恨地对他说：

ὢ πόποι, ἦ δὴ πολλὸν ἀποιχομένου Ὀδυσῆος

“阿，可叹！你真是太需要那远行在外的奥德修斯了，

δεύῃ, ὅ κε μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφείη².

好叫他对那些无耻的求婚者们痛下杀手。

εἰ γὰρ νῦν ἐλθὼν δόμου ἐν πρώτῃσι θύρῃσι

如果他现在回来，站在宫殿的最前门，

σταίη, ἔχων πήληκα καὶ ἀσπίδα καὶ δύο δοῦρε,

戴着头盔、拿着盾牌和两支长枪站立，

τοῖος ἐὼν οἷόν μιν ἐγὼ τὰ πρῶτʼ ἐνόησα

就像我最初见到他时的那般模样，

οἴκῳ ἐν ἡμετέρῳ πίνοντά τε τερπόμενόν τε,

在我们的屋里，畅饮而自得其乐，

ἐξ Ἐφύρης ἀνιόντα παρʼ Ἴλου Μερμερίδαο—

从伊洛斯——梅尔梅罗斯之子那里，从埃菲拉返回——

ᾤχετο γὰρ καὶ κεῖσε θοῆς ἐπὶ νηὸς Ὀδυσσεὺς

因为奥德修斯当年也是乘着轻捷的飞船去往那里的，

φάρμακον ἀνδροφόνον διζήμενος, ὄφρα οἱ εἴη

寻找致人死地的毒药，好让他

ἰοὺς χρίεσθαι χαλκήρεας· ἀλλʼ ὁ μὲν οὔ οἱ

涂抹在包铜的箭头上。然而那人并不肯

δῶκεν, ἐπεί ῥα θεοὺς νεμεσίζετο αἰὲν ἐόντας,

给予他，因为他敬畏那永恒存在的神明，

ἀλλὰ πατήρ οἱ δῶκεν ἐμός· φιλέεσκε γὰρ αἰνῶς—

但我的父亲却给了他，因为他极其爱他——

τοῖος ἐὼν μνηστῆρσιν ὁμιλήσειεν Ὀδυσσεύς·

若是奥德修斯能以这般姿态与求婚者们相见，

πάντες κʼ ὠκύμοροί τε γενοίατο³ πικρόγαμοί τε.

他们便都会沦为短命之辈，落得个苦涩的婚礼。

ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται,

不过，这些事情终究是安放在神明的膝头上，

ἤ κεν νοστήσας ἀποτίσεται, ἦε καὶ οὐκί,

无论他是回来复仇，还是不回来，

οἷσιν ἐνὶ μεγάροισι· σὲ δὲ φράζεσθαι ἄνωγα,

在自家的殿堂里。但我嘱咐你要仔细思索，

ὅππως κε μνηστῆρας ἀπώσεαι ἐκ μεγάροιο.

要如何将这些求婚者赶出宫殿。

εἰ δʼ ἄγε νῦν ξυνίει καὶ ἐμῶν ἐμπάζεο μύθων·

来吧，现在就倾听并牢记我的言语：

αὔριον εἰς ἀγορὴν καλέσας ἥρωας Ἀχαιοὺς

明日将阿开亚的英雄们召集到广场上，

μῦθον πέφραδε πᾶσι, θεοὶ δʼ ἐπὶ μάρτυροι ἔστων.

对所有人陈述你的话，并让神明作见证。

μνηστῆρας μὲν ἐπὶ σφέτερα σκίδνασθαι ἄνωχθι,

命令这些求婚者们各自散去，

μητέρα δʼ, εἴ οἱ θυμὸς ἐφορμᾶται γαμέεσθαι,

至于你的母亲，如果她的心意急于成婚，

ἂψ ἴτω ἐς μέγαρον πατρὸς μέγα δυναμένοιο·

就让她回到她那权势强大的父亲的府邸；

οἱ δὲ⁴ γάμον τεύξουσι καὶ ἀρτυνέουσιν ἔεδνα

他们自然会操办婚事，并备办嫁妆，

πολλὰ μάλʼ, ὅσσα ἔοικε φίλης ἐπὶ παιδὸς ἕπεσθαι.

极为丰厚，正如应该伴随一个爱女的那样。

σοὶ δʼ αὐτῷ πυκινῶς ὑποθήσομαι, αἴ κε πίθηαι·

而对你自己，如果你肯听从，我将给你一个明智的建议：

νῆʼ ἄρσας ἐρέτῃσιν ἐείκοσιν, ἥ τις ἀρίστη,

装备起一艘配备二十名桨手的最好的船，

ἔρχεο πευσόμενος πατρὸς δὴν οἰχομένοιο,

去探询久已离去的父亲的音讯，

ἤν τίς τοι εἴπῃσι βροτῶν, ἢ ὄσσαν ἀκούσῃς

或许有哪个凡人能告诉你，又或许你能听到传自

ἐκ Διός, ἥ τε μάλιστα φέρει κλέος ἀνθρώποισι.

宙斯的声息，那常常最能给人们带来确切的消息。

πρῶτα μὲν ἐς Πύλον ἐλθὲ καὶ εἴρεο Νέστορα δῖον,

首先去往皮洛斯，向高贵的涅斯托尔打听，

κεῖθεν δὲ Σπάρτηνδε παρὰ ξανθὸν Μενέλαον·

从那里再去往斯巴达，找那金发的梅涅劳斯；

ὃς γὰρ δεύτατος ἦλθεν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων.

因为在身着铜甲的阿开亚人中，他是最后归来的那一个。

εἰ μέν κεν πατρὸς βίοτον καὶ νόστον ἀκούσῃς,

如果你打听到父亲还活着，且正在返回，

ἦ τʼ ἂν τρυχόμενός περ ἔτι τλαίης ἐνιαυτόν·

那么即便饱受煎熬，你也还可以再忍耐一年；

εἰ δέ κε τεθνηῶτος ἀκούσῃς μηδʼ ἔτʼ ἐόντος,

但如果你打听到他已去世，不再人世，

νοστήσας δὴ ἔπειτα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν

便返回到心爱的祖国土地上，

σῆμά τέ οἱ χεῦαι καὶ ἐπὶ κτέρεα κτερεΐξαι

为他堆起坟塜，并备办葬礼的祭品，

πολλὰ μάλʼ, ὅσσα ἔοικε, καὶ ἀνέρι μητέρα δοῦναι.

极为丰厚，正如理所应当的那样，并且把母亲嫁给一个男子。

αὐτὰρ ἐπὴν δὴ ταῦτα τελευτήσῃς τε καὶ ἔρξῃς,

而一旦你完成了并做好了这些事情，

φράζεσθαι δὴ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν

此后你便要在心中和魂魄里仔细思量，

ὅππως κε μνηστῆρας ἐνὶ μεγάροισι τεοῖσι

要如何在你自家的殿堂里将求婚者们

κτείνῃς ἠὲ δόλῳ ἢ ἀμφαδόν· οὐδέ τί σε χρὴ

或是用妙计或是公开地杀死。你不应该再……”

语法注4 条

1.232μέλλεν
未完成过去时，表示过去的心意、必然性或未实现的命运（“本注定是……”）。与不定词 `ἔμμεναι` 连用，强调由于奥德修斯的缺席，过去该家族繁荣的规划已被阻断。
1.254ὅ κε... ἐφείη
关系代词 `ὅς` 伴随助词 `κε` (`ἄν`) 和希求法的关系从句。承接主句的否定概念 `δεύῃ`（“你缺少”），表示未来的目的或假设性的结果（“能够动手解决……的那种人”）。
1.265-266ὁμιλήσειεν... γενοίατο
第265行的 `ὁμιλήσειεν` 是不带 `ἄν` 的希求法，表示无法实现或强烈的愿望（“愿他能够相见！”）。与之相对，第266行的 `γενοίατο` 是带 `κε` 的希求法（伊奥尼亚方言，第三人称复数），表示该愿望实现时的假设性结果（“他们便都会……”），共同构成条件句结构。
1.277οἱ δὲ
此第三人称代词在上下文中既可指佩涅洛佩的父亲（伊卡里奥斯）及其亲族，也可指求婚者们。这里承接前一行（第276行）的“父亲的府邸”（`πατρὸς μέγα δυναμένοιο`），采用了由佩涅洛佩的亲族（父亲和兄弟等）主持婚礼筹备的解释，并做出了相应的翻译。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:1.225-1.296