阿基琉斯的归乡决定与双重命运之择｜荷马《伊利亚特》第九卷第356–424行希腊语原文·中文译文

356

νῦν δʼ ἐπεὶ οὐκ ἐθέλω πολεμιζέμεν Ἕκτορι δίῳ

但是现在，既然我不愿与高贵的赫克托尔交战，

αὔριον ἱρὰ Διὶ ῥέξας καὶ πᾶσι θεοῖσι

明天，在向宙斯和众神献祭、

νηήσας εὖ νῆας, ἐπὴν ἅλα δὲ προερύσσω,

并将船只装载妥当、拖入大海之后，

ὄψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα καὶ αἴ κέν τοι τὰ μεμήλῃ,

你将会看到，如果你愿意且对此关心的话，

360

ἦρι μάλʼ Ἑλλήσποντον ἐπʼ ἰχθυόεντα πλεούσας

清晨时分，我的船只正行进在鱼类繁茂的赫勒斯滂海上，

νῆας ἐμάς, ἐν δʼ ἄνδρας ἐρεσσέμεναι μεμαῶτας·¹

船员们正奋力划桨。

εἰ δέ κεν εὐπλοίην δώῃ κλυτὸς ἐννοσίγαιος

如果那赫赫有名的震地之神赐予顺风的航程，

ἤματί κε τριτάτῳ Φθίην ἐρίβωλον ἱκοίμην.

在第三天我便能抵达肥沃的弗西亚。

ἔστι δέ μοι μάλα πολλά, τὰ κάλλιπον ἐνθάδε ἔρρων·

我在那里有极多的家产，那是我当初不幸来到这里时所留下的；

365

ἄλλον δʼ ἐνθένδε χρυσὸν καὶ χαλκὸν ἐρυθρὸν

我还要从这里把黄金、红铜、

ἠδὲ γυναῖκας ἐϋζώνους πολιόν τε σίδηρον

美带妇人以及灰色的铁，

ἄξομαι, ἅσσʼ ἔλαχόν γε· γέρας δέ μοι, ὅς περ ἔδωκεν,

凡我应得的分额，都一起带走。但是，那曾赐予我的荣誉奖赏，

αὖτις ἐφυβρίζων ἕλετο κρείων Ἀγαμέμνων

统治者阿特柔斯之子阿伽门农，却傲慢地又把它夺了回去。

Ἀτρεΐδης· τῷ πάντʼ ἀγορευέμεν ὡς ἐπιτέλλω

你要照我的吩咐，把这一切都告诉他，

370

ἀμφαδόν, ὄφρα καὶ ἄλλοι ἐπισκύζωνται Ἀχαιοὶ

公开地，好让其他阿开亚人也同声愤慨，

εἴ τινά που Δαναῶν ἔτι ἔλπεται ἐξαπατήσειν

如果他居然还指望能欺骗丹奈人的某一个，

αἰὲν ἀναιδείην ἐπιειμένος· οὐδʼ ἂν ἔμοιγε

总是披着无耻的外衣。然而，即使是我，

τετλαίη κύνεός περ ἐὼν εἰς ὦπα ἰδέσθαι·

他虽像狗一样厚颜无耻，也不敢直视我的面容。

οὐδέ τί οἱ βουλὰς συμφράσσομαι, οὐδὲ μὲν ἔργον·

我绝不与他共商计划，也绝不与他共同行动；

375

ἐκ γὰρ δή μʼ ἀπάτησε καὶ ἤλιτεν· οὐδʼ ἂν ἔτʼ αὖτις

因为他彻底欺骗了我，对我犯下了罪行；他再也别想

ἐξαπάφοιτʼ ἐπέεσσιν· ἅλις δέ οἱ· ἀλλὰ ἕκηλος

用花言巧语欺骗我。这对他已经够了！让他安安静静地

ἐρρέτω· ἐκ γάρ εὑ φρένας εἵλετο μητίετα Ζεύς.

走向毁灭吧；因为深谋远虑的宙斯已经夺走了他的神智。

ἐχθρὰ δέ μοι τοῦ δῶρα, τίω δέ μιν ἐν καρὸς αἴσῃ.²

他的礼物对我而言极其可憎，我对他甚至不屑一顾。

οὐδʼ εἴ μοι δεκάκις τε καὶ εἰκοσάκις τόσα δοίη

纵然他给我十倍、二十倍于他

380

ὅσσά τέ οἱ νῦν ἔστι, καὶ εἴ ποθεν ἄλλα γένοιτο,

现有一切的财富，即使他还能从别处得到更多，

οὐδʼ ὅσʼ ἐς Ὀρχομενὸν ποτινίσεται, οὐδʼ ὅσα Θήβας

纵然是运往奥尔科梅诺斯的一切财宝，或是埃及的

Αἰγυπτίας, ὅθι πλεῖστα δόμοις ἐν κτήματα κεῖται,

底比斯，那里的殿堂中存放着最丰富的珍宝，

αἵ θʼ ἑκατόμπυλοί εἰσι, διηκόσιοι δʼ ἀνʼ ἑκάστας

那座城有着百座城门，每座城门都有两百名

ἀνέρες ἐξοιχνεῦσι σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν·

勇士驾着马匹和战车并肩驰骋；

385

οὐδʼ εἴ μοι τόσα δοίη ὅσα ψάμαθός τε κόνις τε,

纵然他给我的礼物多如沙砾和尘埃，

οὐδέ κεν ὧς ἔτι θυμὸν ἐμὸν πείσειʼ Ἀγαμέμνων

阿伽门农也依然无法说服我的心灵，

πρίν γʼ ἀπὸ πᾶσαν ἐμοὶ δόμεναι θυμαλγέα λώβην.

除非他为所有让我痛彻心扉的侮辱向我付出完全的偿还。

κούρην δʼ οὐ γαμέω Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο,

阿特柔斯之子阿伽门农的女儿，我是绝不娶的，

οὐδʼ εἰ χρυσείῃ Ἀφροδίτῃ κάλλος ἐρίζοι,

即便她拥有与金色的阿佛洛狄忒相媲美的美貌，

390

ἔργα δʼ Ἀθηναίῃ γλαυκώπιδι ἰσοφαρίζοι·

在手艺上能与青眸雅典娜并驾齐驱；

οὐδέ μιν ὧς γαμέω· ὃ δʼ Ἀχαιῶν ἄλλον ἑλέσθω,

即使那样我也绝不娶她。让他另外挑选一个阿开亚人吧，

ὅς τις οἷ τʼ ἐπέοικε καὶ ὃς βασιλεύτερός ἐστιν.

那个既与他相配、又比我更有王者之风的人。

ἢν γὰρ δή με σαῶσι θεοὶ καὶ οἴκαδʼ ἵκωμαι,

因为如果众神保佑我平安返乡，

Πηλεύς θήν μοι ἔπειτα γυναῖκά γε μάσσεται αὐτός.

佩琉斯自己必然会在那时为我寻一房妻室。

395

πολλαὶ Ἀχαιΐδες εἰσὶν ἀνʼ Ἑλλάδα τε Φθίην τε

在希腊和弗西亚有许多阿开亚姑娘，

κοῦραι ἀριστήων, οἵ τε πτολίεθρα ῥύονται,

都是防守城池的首领们的女儿；

τάων ἥν κʼ ἐθέλωμι φίλην ποιήσομʼ ἄκοιτιν.

她们之中只要是我中意的，我便娶她为挚爱的妻子。

ἔνθα δέ μοι μάλα πολλὸν ἐπέσσυτο θυμὸς ἀγήνωρ

在家里，我那豪迈的心灵极其渴望着，

γήμαντα μνηστὴν ἄλοχον ἐϊκυῖαν ἄκοιτιν

娶一位已求过婚的贤妻，娶一位般配的伴侣，

400

κτήμασι τέρπεσθαι τὰ γέρων ἐκτήσατο Πηλεύς·

去安享老佩琉斯所积累的家产；

οὐ γὰρ ἐμοὶ ψυχῆς ἀντάξιον οὐδʼ ὅσα φασὶν

因为我无法用任何财富来衡量我的生命，纵然是人们所说的

Ἴλιον ἐκτῆσθαι εὖ ναιόμενον πτολίεθρον

那座繁荣的伊利奥斯城，在从前和平的日子里，

τὸ πρὶν ἐπʼ εἰρήνης, πρὶν ἐλθεῖν υἷας Ἀχαιῶν,

在阿开亚人的儿子们来到之前所拥有的全部宝藏，

οὐδʼ ὅσα λάϊνος οὐδὸς ἀφήτορος ἐντὸς ἐέργει

或是那石质门坎里所珍藏的一切，在多石的庇托，

405

Φοίβου Ἀπόλλωνος Πυθοῖ ἔνι πετρηέσσῃ.

那放箭的神明福玻斯·阿波罗神庙中拥有的财富。

ληϊστοὶ μὲν γάρ τε βόες καὶ ἴφια μῆλα,

因为牛群和肥壮的羊群都可以通过掠夺获得，

κτητοὶ δὲ τρίποδές τε καὶ ἵππων ξανθὰ κάρηνα,

鼎锅和栗色的骏马也可以赢取；

ἀνδρὸς δὲ ψυχὴ πάλιν ἐλθεῖν³ οὔτε λεϊστὴ

但一个人的生命却无法通过掠夺而复得，

οὔθʼ ἑλετή, ἐπεὶ ἄρ κεν ἀμείψεται ἕρκος ὀδόντων.

也无法再次捕获，一旦它越过了牙齿的栅栏。

410

μήτηρ γάρ τέ μέ φησι θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα

因为我的母亲，银足女神忒提斯曾告诉我，

διχθαδίας κῆρας φερέμεν⁴ θανάτοιο τέλος δέ.

双重命运正将我带向死亡的终点。

εἰ μέν κʼ αὖθι μένων Τρώων πόλιν ἀμφιμάχωμαι,

如果我留在这里，围绕着特洛伊人的城池战斗，

ὤλετο μέν μοι νόστος, ἀτὰρ κλέος ἄφθιτον ἔσται·

我的归乡便化为乌有，但我的名声将永垂不朽；

εἰ δέ κεν οἴκαδʼ ἵκωμι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν,

但如果我回到家中，回到我可爱的祖国土地，

415

ὤλετό μοι κλέος ἐσθλόν, ἐπὶ δηρὸν δέ μοι αἰὼν

我的崇高荣耀虽会逝去，但我的生命将得长久，

ἔσσεται, οὐδέ κέ μʼ ὦκα τέλος θανάτοιο κιχείη.

死亡的结局绝不会很快临到我头上。

καὶ δʼ ἂν τοῖς ἄλλοισιν ἐγὼ παραμυθησαίμην

而且我也想劝告其余的所有人

οἴκαδʼ ἀποπλείειν, ἐπεὶ οὐκέτι δήετε τέκμωρ

乘船回家，因为你们将再也见不到那高耸的

Ἰλίου αἰπεινῆς· μάλα γάρ ἑθεν εὐρύοπα Ζεὺς

伊利奥斯城的毁灭；因为广闻的宙斯

420

χεῖρα ἑὴν ὑπερέσχε, τεθαρσήκασι δὲ λαοί.

已将他的手伸出护佑着她，而城中的人民也重振了勇气。

ἀλλʼ ὑμεῖς μὲν ἰόντες ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν

但你们回去吧，把我的口信向阿开亚人的首领们

ἀγγελίην ἀπόφασθε· τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ γερόντων·

宣告，因为这是长者们的职责；

ὄφρʼ ἄλλην φράζωνται ἐνὶ φρεσὶ μῆτιν ἀμείνω,

好让他们在心中筹划出另一个更好的计划，

ἥ κέ σφιν νῆάς τε σαῷ καὶ λαὸν Ἀχαιῶν

这个计划才能拯救他们的船只和阿开亚的人民。

语法注4 条

9.361ἐρεσσέμεναι μεμαῶτας
宾格分词 μεμαῶτας（热切的）在语法上修饰不定式 ἐρεσσέμεναι（划桨）的动作发出者，并与前文的宾格名词 νῆας 形成呼应。
9.378ἐν καρὸς αἴσῃ
该惯用语传统上解释为“一根头发之值”或“微不足道”，介词 ἐν 与属格 καρός 连用，表示衡量价值或尊重的基准。
9.408πάλιν ἐλθεῖν
此处的不定式为说明性（限制性）不定式，修饰形容词 λεϊστή（可掠夺的）和 ἑλετή（可捕获的），表示“（无法）使之再度返回”。
9.411διχθαδίας κῆρας φερέμεν
该结构是依附于动词 φησί（第410行）的“带宾格的动词不定式句”，宾格主语为第410行的 μέ，表示“（母亲说）我承载着双重的命运”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（2 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:9.356-9.424