奥德修斯的劝说与转达阿伽门农的赠礼｜荷马《伊利亚特》第九卷第216–286行希腊语原文·中文译文

216

Πάτροκλος μὲν σῖτον ἑλὼν ἐπένειμε τραπέζῃ

帕特罗克洛斯拿着面包，盛在美丽的篮子里分发在桌上，而阿基琉斯则分发肉食。

καλοῖς ἐν κανέοισιν, ἀτὰρ κρέα νεῖμεν Ἀχιλλεύς.

他自己坐在神圣的奥德修斯对面，靠着另一面墙壁，

αὐτὸς δʼ ἀντίον ἷζεν Ὀδυσσῆος θείοιο

并吩咐他的同伴帕特罗克洛斯向神明献祭；

τοίχου τοῦ ἑτέροιο, θεοῖσι δὲ θῦσαι ἀνώγει

帕特罗克洛斯便将祭品投入火中。

220

Πάτροκλον ὃν ἑταῖρον· ὃ δʼ ἐν πυρὶ βάλλε θυηλάς.

他们伸手拿取面前准备好的丰盛食物。

οἳ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.

待他们满足了饮酒和进食的欲望，

αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,

埃阿斯向波尼克斯示意；高贵的奥德修斯察觉到了，

νεῦσʼ Αἴας Φοίνικι· νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς,

他便斟满了一杯酒，向阿基琉斯致敬：

πλησάμενος δʼ οἴνοιο δέπας δείδεκτʼ¹ Ἀχιλῆα·

“向你致敬，阿基琉斯！我们并不缺少一份公正的宴席，

225

χαῖρʼ Ἀχιλεῦ· δαιτὸς μὲν ἐΐσης οὐκ ἐπιδευεῖς

无论是在阿特柔斯之子阿伽门农的营帐里，

ἠμὲν ἐνὶ κλισίῃ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο

还是在如今这里，因为有许多合乎心意的东西供我们

ἠδὲ καὶ ἐνθάδε νῦν, πάρα γὰρ μενοεικέα πολλὰ

享用。然而，令人愉悦的宴席之事并不是我们的关切；

δαίνυσθʼ· ἀλλʼ οὐ δαιτὸς ἐπηράτου ἔργα μέμηλεν,

相反，目睹着极大的灾难，宙斯抚育的人啊，

ἀλλὰ λίην μέγα πῆμα διοτρεφὲς εἰσορόωντες

我们深感恐惧。除非你披上你的勇武，否则那些拥有好船桨的船只

230

δείδιμεν· ἐν δοιῇ δὲ σαωσέμεν ἢ ἀπολέσθαι

究竟能得救还是毁灭，尚在未定之天。

νῆας² ἐϋσσέλμους, εἰ μὴ σύ γε δύσεαι ἀλκήν.

因为那些高傲的特洛伊人和他们名扬远方的盟友，

ἐγγὺς γὰρ νηῶν καὶ τείχεος αὖλιν ἔθεντο

已在船只和城墙附近安营扎寨，

Τρῶες ὑπέρθυμοι τηλεκλειτοί τʼ ἐπίκουροι

在军营中燃起了许多篝火；他们扬言，他们将不再

κηάμενοι πυρὰ πολλὰ κατὰ στρατόν, οὐδʼ ἔτι φασὶ

被阻挡，而是要冲向我们的黑船。

235

σχήσεσθʼ, ἀλλʼ ἐν νηυσὶ μελαίνῃσιν πεσέεσθαι.

克罗诺斯之子宙斯向他们显示右侧的吉兆，

Ζεὺς δέ σφι Κρονίδης ἐνδέξια σήματα φαίνων

降下闪电；而赫克托尔，极度恃仗自己的力量，

ἀστράπτει· Ἕκτωρ δὲ μέγα σθένεϊ βλεμεαίνων

在对宙斯的信任中狂暴不已，对任何人

μαίνεται ἐκπάγλως πίσυνος Διί, οὐδέ τι τίει

和神明都不屑一顾，因为一股强烈的狂怒已附入他的体内。

ἀνέρας οὐδὲ θεούς· κρατερὴ δέ ἑ λύσσα δέδυκεν.

他祈求那最神圣的黎明尽早显现，

240

ἀρᾶται δὲ τάχιστα φανήμεναι Ἠῶ δῖαν·

因为他誓言要斩断船只高耸的船尾角，

στεῦται γὰρ νηῶν ἀποκόψειν ἄκρα κόρυμβα

并用熊熊烈火烧毁船只本身，在被烟雾熏得

αὐτάς τʼ ἐμπρήσειν μαλεροῦ πυρός, αὐτὰρ Ἀχαιοὺς

惊慌失措的船只旁将阿开亚人斩尽杀绝。

δῃώσειν παρὰ τῇσιν ὀρινομένους ὑπὸ καπνοῦ.

我在心中极其惧怕这些，唯恐神明会实现

ταῦτʼ αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα, μή οἱ ἀπειλὰς

他的威胁，而我们的命运注定是

245

ἐκτελέσωσι θεοί, ἡμῖν δὲ δὴ αἴσιμον εἴη

在远离养马之地阿尔戈斯的特洛伊灭亡。

φθίσθαι ἐνὶ Τροίῃ ἑκὰς Ἄργεος ἱπποβότοιο.

起来吧，如果你有意愿，哪怕为时已晚，去营救在特洛伊人的喧嚣中

ἀλλʼ ἄνα εἰ μέμονάς γε καὶ ὀψέ περ υἷας Ἀχαιῶν

备受折磨的阿开亚子弟。

τειρομένους ἐρύεσθαι ὑπὸ Τρώων ὀρυμαγδοῦ.

此后你自己也将承受痛苦，而且一旦灾祸造成，

αὐτῷ τοι μετόπισθʼ ἄχος ἔσσεται, οὐδέ τι μῆχος

便无法找到任何补救的良方；因此，在这之前，

250

ῥεχθέντος κακοῦ ἔστʼ ἄκος εὑρεῖν· ἀλλὰ πολὺ πρὶν

深思你如何能为丹奈人挡住这灾难之日。

φράζευ ὅπως Δαναοῖσιν ἀλεξήσεις κακὸν ἦμαρ.

噢，我的朋友，你的父亲佩琉斯确实曾叮嘱你，

ὦ πέπον ἦ μὲν σοί γε πατὴρ ἐπετέλλετο Πηλεὺς

那天，当他把你从弗提亚送到阿伽门农那里时：

ἤματι τῷ ὅτε σʼ ἐκ Φθίης Ἀγαμέμνονι πέμπε·

‘我的孩子，力量确实会由雅典娜和赫拉

τέκνον ἐμὸν κάρτος μὲν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη

在她们愿意时赐予；但你当将你高傲的心灵

255

δώσουσʼ αἴ κʼ ἐθέλωσι, σὺ δὲ μεγαλήτορα θυμὸν

按捺在胸中，因为温和友善更为优美；

ἴσχειν ἐν στήθεσσι· φιλοφροσύνη γὰρ ἀμείνων·

且当停止那作恶的争斗，好让阿耳戈斯人，

ληγέμεναι δʼ ἔριδος κακομηχάνου, ὄφρά σε μᾶλλον

无论是年轻的还是年老的，都更加尊崇你。’

τίωσʼ Ἀργείων ἠμὲν νέοι ἠδὲ γέροντες.

那老人曾这样叮嘱，而你却遗忘了。但即便在现在，

ὣς ἐπέτελλʼ ὃ γέρων, σὺ δὲ λήθεαι· ἀλλʼ ἔτι καὶ νῦν

也请平息吧，丢弃那令人心痛的愤怒；如果你息怒，

260

παύεʼ, ἔα δὲ χόλον θυμαλγέα· σοὶ δʼ Ἀγαμέμνων

阿伽门农将赐予你相称的礼物。

ἄξια δῶρα δίδωσι μεταλήξαντι χόλοιο.

如果你愿意，听我细说，我愿为你一一列举

εἰ δὲ σὺ μέν μευ ἄκουσον,³ ἐγὼ δέ κέ τοι καταλέξω

阿伽门农在他的营帐中承诺给你的全部礼物：

ὅσσά τοι ἐν κλισίῃσιν ὑπέσχετο δῶρʼ Ἀγαμέμνων·

七个未曾受火的鼎，十个金塔兰托，

ἕπτʼ ἀπύρους τρίποδας, δέκα δὲ χρυσοῖο τάλαντα,

二十个闪亮的大锅，以及十二匹

265

αἴθωνας δὲ λέβητας ἐείκοσι, δώδεκα δʼ ἵππους

强壮的、屡获胜利的赛马，它们曾凭速度赢得奖品。

πηγοὺς ἀθλοφόρους, οἳ ἀέθλια ποσσὶν ἄροντο.

一个拥有如此之多财产的人绝非一无所有，

οὔ κεν ἀλήϊος εἴη ἀνὴρ ᾧ τόσσα γένοιτο

也不会缺少极其珍贵的黄金，

οὐδέ κεν ἀκτήμων ἐριτίμοιο χρυσοῖο,

正如阿伽门农的那些马匹凭其双足赢得的奖品之多。

ὅσσʼ Ἀγαμέμνονος ἵπποι ἀέθλια ποσσὶν ἄροντο.

他还将赠予七个通晓完美手艺的妇女，

270

δώσει δʼ ἑπτὰ γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας

她们是莱斯博斯人；当你自己攻占建造良好的莱斯博斯时，

Λεσβίδας, ἃς ὅτε Λέσβον ἐϋκτιμένην ἕλες αὐτὸς

他挑选了她们，在当时，她们的美貌冠绝女流。

ἐξέλεθʼ, αἳ τότε κάλλει ἐνίκων φῦλα γυναικῶν.

他将把她们送给你，其中也会有他当时夺走的

τὰς μέν τοι δώσει, μετὰ δʼ ἔσσεται ἣν τότʼ ἀπηύρα

布里塞乌斯之女；并且他将立下重誓，

κούρη Βρισῆος· ἐπὶ δὲ μέγαν ὅρκον ὀμεῖται

宣誓自己从未登上过她的床榻，也未与她交欢，

275

μή ποτε τῆς εὐνῆς ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι

这本是人间男女所常行之礼，国王啊。

ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἤτʼ ἀνδρῶν ἤτε γυναικῶν.⁴

这一切都将立刻送到；而如果此后

ταῦτα μὲν αὐτίκα πάντα παρέσσεται· εἰ δέ κεν αὖτε

神明赐予我们攻破普里阿摩斯的伟大城市，

ἄστυ μέγα Πριάμοιο θεοὶ δώωσʼ ἀλαπάξαι,

当阿开亚人瓜分战利品时，你尽可走进去，

νῆα ἅλις χρυσοῦ καὶ χαλκοῦ νηήσασθαι

在你的船上装满黄金与青铜，

280

εἰσελθών, ὅτε κεν δατεώμεθα ληΐδʼ Ἀχαιοί,

并亲自挑选二十名特洛伊妇女，

Τρωϊάδας δὲ γυναῖκας ἐείκοσιν αὐτὸς ἑλέσθαι,

她们在阿尔戈斯的海伦之后最为美丽。

αἵ κε μετʼ Ἀργείην Ἑλένην κάλλισται ἔωσιν.

而如果我们回到阿开亚人的阿尔戈斯，那片大地丰腴的乳房，

εἰ δέ κεν Ἄργος ἱκοίμεθʼ Ἀχαιϊκὸν οὖθαρ ἀρούρης

你将成为他的女婿；他将尊崇你，如同尊崇奥雷斯特斯一样，

γαμβρός κέν οἱ ἔοις·⁵ τίσει δέ σε ἶσον Ὀρέστῃ,

他作为心爱的幼子，在丰富的宠爱中为他而成长。

285

ὅς οἱ τηλύγετος τρέφεται θαλίῃ ἔνι πολλῇ.τρεῖς δέ οἵ εἰσι θύγατρες ἐνὶ μεγάρῳ εὐπήκτῳ

此外，在他建造良好的宫殿里，有三个女儿，

语法注5 条

9.224δείδεκτʼ
动词 δειδίσκομαι（意为“欢迎、敬酒”）的单数第三人称过去时（或完成时）形式 δείδεκτο，这里表示奥德修斯向阿基琉斯举杯敬酒。
9.230ἐν δοιῇ δὲ σαωσέμεν ἢ ἀπολέσθαι νῆας
短语 ἐν δοιῇ（意为“处于怀疑、二选一的状态”）省略了非人称系动词 ἐστί，意为“……是悬而未决的”。不定式 σαωσέμεν（主动，“救助”）与 ἀπολέσθαι（中动/被动，“毁灭”）以接下一行的 νῆας 为其语法对象或主语，表示船只的命运处于危难之中。
9.262εἰ δὲ σὺ μέν μευ ἄκουσον
条件词 εἰ 后面直接跟着命令式 ἄκουσον（“听着！”）的罕见句式。在语义上起到了条件从句的作用（“但如果你愿意听我说”），并与主句带有 κέ 的将来直陈式相呼应。
9.276ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἤτʼ ἀνδρῶν ἤτε γυναικῶν
名词 ἄναξ（“国王”）在此处用作主格代呼格，用以称呼阿基琉斯。关系代词 ἣ 的先行词是前一行提到的“同床和交欢”这些在人间男女中被视为常理（θέμις）的行为。
9.283εἰ δέ κεν Ἄργος ἱκοίμεθʼ ... γαμβρός κέν οἱ ἔοις
史诗方言中的条件句结构，条件从句为 εἰ κεν 搭配希求式（ἱκοίμεθʼ），归结从句为 κεν 搭配希求式（ἔοις），用以表达未来潜在或可预期的可能性（“如果我们能回到阿尔戈斯，你将成为他的女婿”）。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（3 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
2026-09-21 AI校阅 — 译文 2 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:9.216-9.286