阿伽门农的祈祷与阿开亚人的反击｜荷马《伊利亚特》第八卷第211–282行希腊语原文·中文译文

211

ἡμέας τοὺς ἄλλους,¹ ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερός ἐστιν.

“哪怕是我们所有人；因为他要强大得多。”

ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·

他们如此这般互相交谈着；

τῶν δʼ ὅσον ἐκ νηῶν ἀπὸ πύργου τάφρος ἔεργε²

与此同时，在从战船到城墙、被战壕阻隔的所有空间里，

πλῆθεν ὁμῶς ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν ἀσπιστάων

都同样挤满了战马和手持盾牌的战士，

215

εἰλομένων· εἴλει δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ

他们被围困着；而围困他们的，是堪比迅捷阿瑞斯的

Ἕκτωρ Πριαμίδης, ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκε.

普里阿摩斯之子赫克托尔，此时宙斯已赐予他荣耀。

καί νύ κʼ ἐνέπρησεν πυρὶ κηλέῳ νῆας ἐΐσας,

此刻他本已用熊熊烈火烧毁那些匀称的战船，

εἰ μὴ ἐπὶ φρεσὶ θῆκʼ³ Ἀγαμέμνονι πότνια Ἥρη

若不是庄严的赫拉将心意放进阿伽门农的心中，

αὐτῷ ποιπνύσαντι θοῶς ὀτρῦναι Ἀχαιούς.

让他自己迅速奔忙起来去鼓舞阿开亚人。

220

βῆ δʼ ἰέναι παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν

他穿行在阿开亚人的营帐和战船旁，

πορφύρεον μέγα φᾶρος ἔχων ἐν χειρὶ παχείῃ,

强健的手中拿着一件巨大的紫色斗篷，

στῆ δʼ ἐπʼ Ὀδυσσῆος μεγακήτεϊ νηῒ μελαίνῃ,

他站在奥德修斯那艘庞大空心、漆黑的战船上，

ἥ ῥʼ ἐν μεσσάτῳ ἔσκε γεγωνέμεν ἀμφοτέρωσε,

这艘船恰好在中央，两边都可以听得见声音，

ἠμὲν ἐπʼ Αἴαντος κλισίας Τελαμωνιάδαο

既可以传到特拉蒙之子埃阿斯的营帐，

225

ἠδʼ ἐπʼ Ἀχιλλῆος, τοί ῥʼ ἔσχατα νῆας ἐΐσας

也可以传到阿喀琉斯的营帐；因为他们因信赖自己的勇武和双手的力量，

εἴρυσαν, ἠνορέῃ πίσυνοι καὶ κάρτεϊ χειρῶν·

而将各自匀称的战船拉到两端的最边缘；

ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς·

他放开喉咙，向着达奈人大声呐喊：

αἰδὼς Ἀργεῖοι, κάκʼ ἐλέγχεα, εἶδος ἀγητοί·

“耻辱啊，阿耳戈斯人，卑劣的败类，徒有好看的外表！

πῇ ἔβαν εὐχωλαί, ὅτε δὴ φάμεν εἶναι ἄριστοι,

那些豪言壮语都到哪里去了？当时我们自诩为最勇敢的人，

230

ἃς ὁπότʼ ἐν Λήμνῳ κενεαυχέες ἠγοράασθε,

你们曾在利姆诺斯虚张声势地宣称，

ἔσθοντες κρέα πολλὰ βοῶν ὀρθοκραιράων

吃着牛角挺直的公牛的大量牛肉，

πίνοντες κρητῆρας ἐπιστεφέας οἴνοιο,

喝着满溢着美酒的调酒缸，

Τρώων ἄνθʼ ἑκατόν τε διηκοσίων τε ἕκαστος

说你们每个人在战场上都能抵挡一百个或两百个

στήσεσθʼ⁴ ἐν πολέμῳ· νῦν δʼ οὐδʼ ἑνὸς ἄξιοί εἰμεν

特洛伊人？可如今，我们连一个人也敌不过，

235

Ἕκτορος, ὃς τάχα νῆας ἐνιπρήσει πυρὶ κηλέῳ.

敌不过赫克托尔，他很快就会用熊熊烈火烧毁我们的战船。

Ζεῦ πάτερ, ἦ ῥά τινʼ ἤδη ὑπερμενέων βασιλήων

父祖宙斯啊，你曾否让某位强大的国王

τῇδʼ ἄτῃ ἄασας καί μιν μέγα κῦδος ἀπηύρας;

遭受如此沉重的灾难，并夺走了他的巨大荣耀？

οὐ μὲν δή ποτέ φημι τεὸν περικαλλέα βωμὸν

然而我敢说，在我乘着多桨的战船不祥地来到这里时，

νηῒ πολυκλήϊδι παρελθέμεν ἐνθάδε ἔρρων,

绝没有漏过任何一座你美丽的祭坛，

240

ἀλλʼ ἐπὶ πᾶσι βοῶν δημὸν καὶ μηρίʼ ἔκηα

而是在所有的祭坛上，我都焚烧了公牛的肥肉和股骨，

ἱέμενος Τροίην εὐτείχεον ἐξαλαπάξαι.

热切地渴望着攻破城墙坚固的特洛伊。

ἀλλὰ Ζεῦ τόδε πέρ μοι ἐπικρήηνον ἐέλδωρ·

但是，宙斯，至少请成全我的这个心愿：

αὐτοὺς δή περ ἔασον ὑπεκφυγέειν καὶ ἀλύξαι,

允许我们自己逃生并避开死亡，

μηδʼ οὕτω Τρώεσσιν ἔα δάμνασθαι Ἀχαιούς.

不要让阿开亚人就这样被特洛伊人征服。”

245

ὣς φάτο, τὸν δὲ πατὴρ ὀλοφύρατο δάκρυ χέοντα,

他这样说，父神哀怜他流下的眼泪，

νεῦσε δέ οἱ λαὸν σόον ἔμμεναι οὐδʼ ἀπολέσθαι.

便点头允诺，让他的军旅保全性命而不致毁灭。

αὐτίκα δʼ αἰετὸν ἧκε τελειότατον πετεηνῶν,

随即他便派出一只雄鹰，那是飞禽中最灵验的征兆，

νεβρὸν ἔχοντʼ ὀνύχεσσι τέκος ἐλάφοιο ταχείης·

它的利爪中抓着一只幼鹿，那是敏捷的母鹿之子；

πὰρ δὲ Διὸς βωμῷ περικαλλέϊ κάββαλε νεβρόν,

雄鹰在宙斯美丽的祭坛旁丢下了幼鹿，

250

ἔνθα πανομφαίῳ Ζηνὶ ῥέζεσκον Ἀχαιοί.

阿开亚人常在此处向万能神谕的宙斯祭献。

οἳ δʼ ὡς οὖν εἴδονθʼ ὅ τʼ ἄρʼ ἐκ Διὸς ἤλυθεν ὄρνις,

当阿开亚人们看见那只鸟是从宙斯那里飞来时，

μᾶλλον ἐπὶ Τρώεσσι θόρον, μνήσαντο δὲ χάρμης.

便更加凶猛地向特洛伊人冲去，重新想起了战斗的狂热。

ἔνθʼ οὔ τις πρότερος Δαναῶν πολλῶν περ ἐόντων

那时，虽然达奈人人数众多，却无一人能自豪地说，

εὔξατο Τυδεΐδαο πάρος σχέμεν ὠκέας ἵππους

自己比蒂丢斯之子更早驾驭骏马

255

τάφρου τʼ ἐξελάσαι καὶ ἐναντίβιον μαχέσασθαι,

越过战壕并迎面投入战斗；

ἀλλὰ πολὺ πρῶτος Τρώων ἕλεν ἄνδρα κορυστὴν

相反，他远远争先杀死了一名全副武装的特洛伊战士，

Φραδμονίδην Ἀγέλαον· ὃ μὲν φύγαδʼ ἔτραπεν ἵππους·

即弗拉德蒙之子阿格劳斯；彼时那人正拨转战马准备逃跑，

τῷ δὲ μεταστρεφθέντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πῆξεν

但当他转身时，狄奥墨德斯将长枪刺入他的后背，

ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσεν·

正中双肩之间，并穿透了他的胸膛；

260

ἤριπε δʼ ἐξ ὀχέων, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ.

他从战车上跌落下来，身上的铠甲发出铿锵的声响。

τὸν δὲ μετʼ Ἀτρεΐδαι Ἀγαμέμνων καὶ Μενέλαος,

在他之后是阿特柔斯之子阿伽门农和墨涅拉奥斯，

τοῖσι δʼ ἐπʼ Αἴαντες θοῦριν ἐπιειμένοι ἀλκήν,

在他们之后是披戴着凶猛武勇的两埃阿斯，

τοῖσι δʼ ἐπʼ Ἰδομενεὺς καὶ ὀπάων Ἰδομενῆος

在他们之后是伊多墨纽斯和伊多墨纽斯的侍从

Μηριόνης ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ ἀνδρειφόντῃ,

墨里奥内斯，堪比杀人如麻的厄倪阿利俄斯，

265

τοῖσι δʼ ἐπʼ Εὐρύπυλος Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱός·

在他们之后是欧艾蒙的显赫之子欧律皮洛斯；

Τεῦκρος δʼ εἴνατος ἦλθε παλίντονα τόξα τιταίνων,

特夫克罗斯是第九个来的，他拉开反曲的弓，

στῆ δʼ ἄρʼ ὑπʼ Αἴαντος σάκεϊ Τελαμωνιάδαο.

站在特拉蒙之子埃阿斯的盾牌下。

ἔνθʼ Αἴας μὲν ὑπεξέφερεν σάκος· αὐτὰρ ὅ γʼ ἥρως

在那里，埃阿斯便移开他的盾牌；而英雄特夫克罗斯

παπτήνας, ἐπεὶ ἄρ τινʼ ὀϊστεύσας ἐν ὁμίλῳ

环顾四周，一旦他在人群中射中某人，

270

βεβλήκοι, ὃ μὲν αὖθι πεσὼν ἀπὸ θυμὸν ὄλεσσεν,

那人便倒在原地，丧失了生命，

αὐτὰρ ὃ αὖτις ἰὼν πάϊς ὣς ὑπὸ μητέρα δύσκεν

而他则再次跑回去，像孩子钻进母亲怀里一样

εἰς Αἴανθʼ· ὃ δέ μιν σάκεϊ κρύπτασκε φαεινῷ.

躲在埃阿斯身旁；埃阿斯则用闪亮的盾牌将他遮蔽起来。

ἔνθα τίνα πρῶτον Τρώων ἕλε Τεῦκρος ἀμύμων;

那时，完美无瑕的特夫克罗斯最先杀死了哪位特洛伊人？

Ὀρσίλοχον μὲν πρῶτα καὶ Ὄρμενον ἠδʼ Ὀφελέστην

首先是奥耳西洛科斯，接着是奥尔墨诺斯和奥斐莱斯忒斯，

275

Δαίτορά τε Χρομίον τε καὶ ἀντίθεον Λυκοφόντην

以及戴托尔、克罗米奥斯、神一样的吕科丰忒斯，

καὶ Πολυαιμονίδην Ἀμοπάονα καὶ Μελάνιππον,

和波吕哀蒙之子阿摩帕翁以及墨拉尼波斯；

πάντας ἐπασσυτέρους πέλασε χθονὶ πουλυβοτείρῃ.

他将所有这些人，一个接一个地，击倒在抚育万物的土地上。

τὸν δὲ ἰδὼν γήθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων

人间之王阿伽门农看见他正用强劲的弓

τόξου ἄπο κρατεροῦ Τρώων ὀλέκοντα φάλαγγας·

摧毁特洛伊人的方阵，便十分欣喜，

280

στῆ δὲ παρʼ αὐτὸν ἰὼν καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·

他走上前去站在他身旁，对他开言道：

Τεῦκρε φίλη κεφαλή, Τελαμώνιε κοίρανε λαῶν

“亲爱的特夫克罗斯，特拉蒙之子，民众的统领，

βάλλʼ οὕτως, αἴ κέν τι φόως Δαναοῖσι γένηαι

就这样射击吧，你或许会成为达奈人的救星光芒，

语法注4 条

8.211ἡμέας τοὺς ἄλλους
此宾格充当前一行（第210行）不定式 μάχεσθαι 的逻辑主语。虽然主句的主语是一人称单数，但此处将范围扩大为“我们其余所有人”，因此采用宾格不定式结构的宾格形式。
8.213τῶν δʼ ὅσον ἐκ νηῶν ἀπὸ πύργου τάφρος ἔεργε
结构极其复杂的从句，其中 ὅσον（尽可能多的空间）是主句动词 πλῆθεν（被充满）的主语。τῶν 是属格，指代战船一侧的阿开亚人，整句意为“在从战船到城墙、被战壕阻隔的属于他们的所有空间”。
8.217καί νύ κʼ ἐνέπρησεν πυρὶ κηλέῳ νῆας ἐΐσας, εἰ μὴ ... θῆκʼ
过去反事实条件句的典型例证，使用过去直陈式（ἐνέπρησεν 和 θῆκε）并带助词 κέ。表达了过去未曾实现的假设：“若非赫拉放进心意，他本已烧毁……”。
8.233ἕκαστος … στήσεσθʼ
虽然主语 ἕκαστος 是单数，但动词采用了二人称复数形式 στήσεσθε (στήσεσθʼ)。这是“按意义一致（synesis）”的例证，动词与主语所暗示的复数概念（“你们每一个人”）相一致。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:8.211-8.282