宙斯严禁众神参战与两军激战爆发｜荷马《伊利亚特》第八卷第1–69行希腊语原文·中文译文

Ἠὼς μὲν κροκόπεπλος ἐκίδνατο πᾶσαν ἐπʼ αἶαν,

藏红花色衣裳的黎明撒向整个大地，

Ζεὺς δὲ θεῶν ἀγορὴν ποιήσατο τερπικέραυνος

喜好雷电的宙斯在多峰的奥林波斯最高峰

ἀκροτάτῃ κορυφῇ πολυδειράδος Οὐλύμποιο·

召集了神明的集会；

αὐτὸς δέ σφʼ ἀγόρευε, θεοὶ δʼ ὑπὸ πάντες ἄκουον·

他亲自向他们讲话，众神都在他座下倾听：

κέκλυτέ μευ πάντές τε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι,

“请听我说，所有的男神和所有的女神，

ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.

好让我宣告我胸中的心灵所命令的事情。

μήτέ τις οὖν θήλεια θεὸς τό γε μήτέ τις ἄρσην

任何女性神明，或任何男性神明，

πειράτω διακέρσαι ἐμὸν ἔπος, ἀλλʼ ἅμα πάντες

都不要企图推翻我的话，而是要大家一起

αἰνεῖτʼ, ὄφρα τάχιστα τελευτήσω τάδε ἔργα.

同意，好让我能尽快完成这些工作。

ὃν δʼ ἂν ἐγὼν ἀπάνευθε θεῶν ἐθέλοντα νοήσω¹

如果我发现任何神明脱离众人，想要

ἐλθόντʼ ἢ Τρώεσσιν ἀρηγέμεν ἢ Δαναοῖσι

前去援助特洛伊人或达奈人，

πληγεὶς οὐ κατὰ κόσμον ἐλεύσεται Οὔλυμπον δέ·

他将遭到不体面的责打而回到奥林波斯；

ἤ μιν ἑλὼν ῥίψω ἐς Τάρταρον ἠερόεντα

或者我将抓住他，将他扔进阴暗的塔耳塔洛斯，

τῆλε μάλʼ, ἧχι βάθιστον ὑπὸ χθονός ἐστι βέρεθρον,

远远地，那是在大地下最深处的深渊，

ἔνθα σιδήρειαί τε πύλαι καὶ χάλκεος οὐδός,

那里有铁门和青铜的门槛，

τόσσον ἔνερθʼ Ἀΐδεω ὅσον οὐρανός ἐστʼ ἀπὸ γαίης·

深居于哈得斯之下，正如天空距离大地那样遥远。

γνώσετʼ ἔπειθʼ ὅσον εἰμὶ θεῶν κάρτιστος ἁπάντων.

那时他就会知道，我是所有神明中力量最强大的。

εἰ δʼ ἄγε πειρήσασθε θεοὶ ἵνα εἴδετε πάντες·

来吧，神明们，试试看，好让你们大家都明白；

σειρὴν χρυσείην ἐξ οὐρανόθεν κρεμάσαντες

从天上垂下一条黄金的锁链，

πάντές τʼ ἐξάπτεσθε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι·

所有的男神和所有的女神，你们都拉住它。

ἀλλʼ οὐκ ἂν ἐρύσαιτʼ² ἐξ οὐρανόθεν πεδίον δὲ

然而你们无法将最高谋士宙斯从天空

Ζῆνʼ ὕπατον μήστωρʼ, οὐδʼ εἰ μάλα πολλὰ κάμοιτε.

拉到平地上，即使你们付出极大的努力也是枉然。

ἀλλʼ ὅτε δὴ καὶ ἐγὼ πρόφρων ἐθέλοιμι ἐρύσσαι,

但每当我诚心想要拉起它时，

αὐτῇ κεν γαίῃ ἐρύσαιμʼ αὐτῇ τε θαλάσσῃ·³

我能连同大地本身和海洋本身一起拉上来；

σειρὴν μέν κεν ἔπειτα περὶ ῥίον Οὐλύμποιο

随后我会把这锁链系在奥林波斯的山峰上，

δησαίμην, τὰ δέ κʼ αὖτε μετήορα πάντα γένοιτο.

这样所有的东西就都会悬挂在半空中。

τόσσον ἐγὼ περί τʼ εἰμὶ θεῶν περί τʼ εἴμʼ ἀνθρώπων.

我就是这样远胜于神明，也远胜于人类。”

ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ

他这样说，他们全都默默无声地静下来，

μῦθον ἀγασσάμενοι· μάλα γὰρ κρατερῶς ἀγόρευσεν.

对他的话感到惊异；因为他说话极其有力。

ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·

终于，灰眸女神雅典娜在他们中间发言：

ὦ πάτερ ἡμέτερε Κρονίδη ὕπατε κρειόντων

“我们的父亲，克罗诺斯之子，统治者中的最高者，

εὖ νυ καὶ ἡμεῖς ἴδμεν ὅ τοι σθένος οὐκ ἐπιεικτόν·

我们也深知你的力量是不可动摇的；

ἀλλʼ ἔμπης Δαναῶν ὀλοφυρόμεθʼ αἰχμητάων,

但我们依然怜悯那些持枪的达奈战士，

οἵ κεν δὴ κακὸν οἶτον ἀναπλήσαντες ὄλωνται.

他们在承受了悲惨的命运之后必将毁灭。

ἀλλʼ ἤτοι πολέμου μὲν ἀφεξόμεθʼ ὡς σὺ κελεύεις·

的确，我们将按照你的命令退出战争；

βουλὴν δʼ Ἀργείοις ὑποθησόμεθʼ ἥ τις ὀνήσει,

但我们将给阿耳戈斯人提供有益的建议，

ὡς μὴ πάντες ὄλωνται ὀδυσσαμένοιο τεοῖο.

免得他们因为你的愤怒而全军覆没。”

τὴν δʼ ἐπιμειδήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·

聚云的宙斯向她微笑，对她说：

θάρσει Τριτογένεια φίλον τέκος· οὔ νύ τι θυμῷ

“放心吧，特里托革尼亚，亲爱的孩子；我绝非出自真心

πρόφρονι μυθέομαι, ἐθέλω δέ τοι ἤπιος εἶναι.

说这些严厉的话，我愿意对你温和。”

ὣς εἰπὼν ὑπʼ ὄχεσφι τιτύσκετο χαλκόποδʼ ἵππω

说完这话，他在车下套上了两匹青铜蹄的战马，

ὠκυπέτα χρυσέῃσιν ἐθείρῃσιν κομόωντε,

它们飞速奔跑，抖动着黄金的鬃毛，

χρυσὸν δʼ αὐτὸς ἔδυνε περὶ χροΐ, γέντο δʼ ἱμάσθλην

他自己披上黄金的铠甲，拿起了

χρυσείην εὔτυκτον, ἑοῦ δʼ ἐπεβήσετο δίφρου,

精制的黄金马鞭，登上了他的战车，

μάστιξεν δʼ ἐλάαν· τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην

鞭打催动它们前行；这两匹马毫不抗拒地飞奔，

μεσσηγὺς γαίης τε καὶ οὐρανοῦ ἀστερόεντος.

介于大地和繁星闪烁的天空之间。

Ἴδην δʼ ἵκανεν πολυπίδακα μητέρα θηρῶν

他来到了多泉之山、野兽之母伊达山，

Γάργαρον, ἔνθά τέ οἱ τέμενος βωμός τε θυήεις.

到了加尔加隆，那里有他的圣所和香气缭绕的祭坛。

ἔνθʼ ἵππους ἔστησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε

众神与人类之父在那里让马停下，

λύσας ἐξ ὀχέων, κατὰ δʼ ἠέρα πουλὺν ἔχευεν.

将它们解下车，并周围洒下浓雾。

αὐτὸς δʼ ἐν κορυφῇσι καθέζετο κύδεϊ γαίων

他自己坐在山峰上，因荣耀而欣喜，

εἰσορόων Τρώων τε πόλιν καὶ νῆας Ἀχαιῶν.

俯瞰着特洛伊人的城市和阿开亚人的战船。

οἳ δʼ ἄρα δεῖπνον ἕλοντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ

与此同时，长发的阿开亚人在帐篷里

ῥίμφα κατὰ κλισίας, ἀπὸ δʼ αὐτοῦ θωρήσσοντο.

匆忙进餐，随后便披挂整齐。

Τρῶες δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἀνὰ πτόλιν ὁπλίζοντο

另一边，特洛伊人也在城里披甲武装，

παυρότεροι· μέμασαν δὲ καὶ ὧς ὑσμῖνι μάχεσθαι

人数较少；但即便如此，迫于艰难的生计，他们也渴望投入战斗，

χρειοῖ ἀναγκαίῃ, πρό τε παίδων καὶ πρὸ γυναικῶν.

为了他们的孩子和妻子。

πᾶσαι δʼ ὠΐγνυντο πύλαι, ἐκ δʼ ἔσσυτο λαός,

所有的城门都被打开，大军奔涌而出，

πεζοί θʼ ἱππῆές τε· πολὺς δʼ ὀρυμαγδὸς ὀρώρει.

包括步兵和骑兵；巨大的喧嚣声响彻天空。

οἳ δʼ ὅτε δή ῥʼ ἐς χῶρον ἕνα ξυνιόντες ἵκοντο

当他们会师、聚集在同一个地方时，

σύν ῥʼ ἔβαλον ῥινούς, σὺν δʼ ἔγχεα καὶ μένεʼ ἀνδρῶν

披甲青铜的战士们的盾牌、长枪和

χαλκεοθωρήκων· ἀτὰρ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι

力量猛烈撞击；有凸纽的盾牌

ἔπληντʼ ἀλλήλῃσι, πολὺς δʼ ὀρυμαγδὸς ὀρώρει.

彼此挤压，巨大的喧嚣声响彻天空。

ἔνθα δʼ ἅμʼ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν

此时，男人们杀戮与被杀时的哀号和

ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων, ῥέε δʼ αἵματι γαῖα.

欢呼声同时响起，大地流淌着鲜血。

ὄφρα μὲν ἠὼς ἦν καὶ ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ,

只要是早晨，神圣的白昼还在增长，

τόφρα μάλʼ ἀμφοτέρων βέλεʼ ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός.

双方的投枪就一直在杀伤，战士们不断倒下。

ἦμος δʼ Ἠέλιος μέσον οὐρανὸν ἀμφιβεβήκει,

但当太阳升到天空中天时，

καὶ τότε δὴ χρύσεια πατὴρ ἐτίταινε τάλαντα·

就在那时，父亲提起了他的黄金天秤；

语法注3 条

8.10ὃν δʼ ἂν ἐγὼν ἀπάνευθε θεῶν ἐθέλοντα νοήσω
关系代词 ὃν（宾格）是关系从句中动词 νοήσω 的直接宾语。然而，主句动词 ἐλεύσεται（第三人称单数）的主语被省略，取而代之的是主格被动分词 πληγείς。这表明关系从句中的宾语在主句中在语法上转换为了主语（主格）。
8.21ἀλλʼ οὐκ ἂν ἐρύσαιτʼ
这是由潜在小词 ἄν 与祈愿式动词 ἐρύσαιτε（第二人称复数）的结合，与由 οὐδʼ εἰ 引导的条件从句中的祈愿式 κάμοιτε 呼应。这构成了一个表示潜在可能性（非现实假设）的条件句，强调了强烈的绝无可能性：“即使你们付出极大的努力……也无法拉下。”
8.24αὐτῇ κεν γαίῃ ἐρύσαιμʼ αὐτῇ τε θαλάσσῃ
代词 αὐτός 的阴性与格单数形式 αὐτῇ 修饰与格名词 γαίῃ 和 θαλάσσῃ，属于伴随与格（sociative dative）的一种惯用法，表示“连同……一起”或“……整一个”。在此意为“连同大地本身和海洋本身一起”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:8.1-8.69