奥林匹斯众神会议与宙斯和赫拉的妥协｜荷马《伊利亚特》第四卷第1–66行希腊语原文·中文译文

οἳ δὲ θεοὶ πὰρ Ζηνὶ καθήμενοι ἠγορόωντο

众神坐在宙斯的身旁，

χρυσέῳ ἐν δαπέδῳ, μετὰ δέ σφισι πότνια Ἥβη

在黄金铺成的地上举行会议，敬美的赫柏在他们中间

νέκταρ ἐοινοχόει· τοὶ δὲ χρυσέοις δεπάεσσι

斟着神酒；他们用金杯

δειδέχατʼ ἀλλήλους, Τρώων πόλιν εἰσορόωντες·

互相敬酒，向下俯瞰着特洛伊人的城市。

αὐτίκʼ ἐπειρᾶτο Κρονίδης ἐρεθιζέμεν Ἥρην

克罗诺斯之子随即试图激怒赫拉，

κερτομίοις ἐπέεσσι παραβλήδην ἀγορεύων·

用乘人之危的刺耳言辞，语带讽刺地说道：

δοιαὶ μὲν Μενελάῳ ἀρηγόνες εἰσὶ θεάων

“女神之中确实有两位是梅涅劳斯的助手，

Ἥρη τʼ Ἀργείη καὶ Ἀλαλκομενηῒς Ἀθήνη.

阿尔戈斯的赫拉和阿拉尔科梅奈的雅典娜。

ἀλλʼ ἤτοι ταὶ νόσφι καθήμεναι εἰσορόωσαι

可是她们却坐在远处，看着

τέρπεσθον· τῷ δʼ αὖτε φιλομειδὴς Ἀφροδίτη

享受快乐；而对那另一人，喜爱微笑的阿佛洛狄忒

αἰεὶ παρμέμβλωκε καὶ αὐτοῦ κῆρας ἀμύνει·

却始终守护在他身边，为他挡开死神；

καὶ νῦν ἐξεσάωσεν ὀϊόμενον θανέεσθαι.

甚至就在刚才，她救了那个以为自己必死无疑的人。

ἀλλʼ ἤτοι νίκη μὲν ἀρηϊφίλου Μενελάου·

然而，胜利确实属于好战的梅涅劳斯；

ἡμεῖς δὲ φραζώμεθʼ ὅπως ἔσται τάδε ἔργα,

让我们商量一下这些事情将如何解决，

ἤ ῥʼ αὖτις πόλεμόν τε κακὸν καὶ φύλοπιν αἰνὴν

是我们要再次挑起邪恶的战争和恐怖的厮杀，

ὄρσομεν, ἦ φιλότητα μετʼ ἀμφοτέροισι βάλωμεν.

还是在双方之间建立友谊。

εἰ δʼ αὖ πως τόδε πᾶσι φίλον καὶ ἡδὺ γένοιτο,

如果这能让所有人感到满意和愉快，

ἤτοι μὲν οἰκέοιτο πόλις Πριάμοιο ἄνακτος,

那么普里阿摩斯国王的城市可以继续存在，

αὖτις δʼ Ἀργείην Ἑλένην Μενέλαος ἄγοιτο.¹

梅涅劳斯则可以把阿尔戈斯的海伦领回去。”

ὣς ἔφαθʼ, αἳ δʼ ἐπέμυξαν Ἀθηναίη τε καὶ Ἥρη·

他这样说，雅典娜和赫拉便低声埋怨起来；

πλησίαι αἵ γʼ ἥσθην, κακὰ δὲ Τρώεσσι μεδέσθην.

她们并排坐着，正为特洛伊人策划着灾祸。

ἤτοι Ἀθηναίη ἀκέων ἦν οὐδέ τι εἶπε

雅典娜默默地坐着，不发一言，

σκυζομένη Διὶ πατρί, χόλος δέ μιν ἄγριος ᾕρει·

对父亲宙斯无比愤怒，狂暴的怒火攫住了她；

Ἥρῃ δʼ οὐκ ἔχαδε στῆθος χόλον,² ἀλλὰ προσηύδα·

但赫拉的胸中却容不下这怒火，她开口说道：

αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες·

“最可怕的克罗诺斯之子，您说的是什么话？

πῶς ἐθέλεις ἅλιον θεῖναι πόνον ἠδʼ ἀτέλεστον,

您怎么能让我的劳苦变得徒劳而无果，

ἱδρῶ θʼ ὃν ἵδρωσα μόγῳ, καμέτην δέ μοι ἵπποι

还有我辛勤流下的汗水，以及我的骏马

λαὸν ἀγειρούσῃ, Πριάμῳ κακὰ τοῖό τε παισίν.

在我召集军队时所遭受的疲惫——为了给普里阿摩斯和他的儿子们带来灾难？

ἕρδʼ· ἀτὰρ οὔ τοι πάντες ἐπαινέομεν θεοὶ ἄλλοι.

您去干吧；但我们其他神明绝不都赞成。”

τὴν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·

聚合乌云的宙斯大为动怒，对她说道：

δαιμονίη τί νύ σε Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες

“可怕的妇人，普里阿摩斯和普里阿摩斯的儿子们到底

τόσσα κακὰ ῥέζουσιν, ὅ τʼ ἀσπερχὲς μενεαίνεις

对你犯下了什么大罪，竟让你如此不依不饶地

Ἰλίου ἐξαλαπάξαι ἐϋκτίμενον πτολίεθρον;

渴望彻底毁灭建构精良的伊利奥斯城？

εἰ δὲ σύ γʼ εἰσελθοῦσα πύλας καὶ τείχεα μακρὰ

如果你亲自闯入城门和高耸的城墙，

ὠμὸν βεβρώθοις³ Πρίαμον Πριάμοιό τε παῖδας

把普里阿摩斯和普里阿摩斯的儿子们，

ἄλλους τε Τρῶας, τότε κεν χόλον ἐξακέσαιο.

以及其他特洛伊人活生生吃掉，或许才能平息你的怒火。

ἕρξον ὅπως ἐθέλεις· μὴ τοῦτό γε νεῖκος ὀπίσσω

随你便吧；免得这争吵以后

σοὶ καὶ ἐμοὶ μέγʼ ἔρισμα μετʼ ἀμφοτέροισι γένηται.

在你我之间成为重大的纠纷。

ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·

另外我再告诉你一件事，你要记在心里：

ὁππότε κεν καὶ ἐγὼ μεμαὼς πόλιν ἐξαλαπάξαι

什么时候我也渴望去彻底毁灭一座

τὴν ἐθέλω ὅθι τοι φίλοι ἀνέρες ἐγγεγάασι,

你所珍视的人们所居住的城市，

μή τι διατρίβειν τὸν ἐμὸν χόλον, ἀλλά μʼ ἐᾶσαι·

你绝不要阻拦我的怒火，而要听凭我行事；

καὶ γὰρ ἐγὼ σοὶ δῶκα ἑκὼν ἀέκοντί γε θυμῷ·

因为这次我也是虽然违心，但也甘愿让步于你。

αἳ γὰρ ὑπʼ ἠελίῳ τε καὶ οὐρανῷ ἀστερόεντι

在太阳和星光璀璨的天空之下，

ναιετάουσι πόληες ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,

所有凡人居住的城市中，

τάων μοι περὶ κῆρι τιέσκετο Ἴλιος ἱρὴ

神圣的伊利奥斯、普里阿摩斯

καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς ἐϋμμελίω Πριάμοιο.

以及手持精良白蜡木枪的普里阿摩斯的人民，在我的心中是最受珍视的。

οὐ γάρ μοί ποτε βωμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης

因为我的祭坛从未缺少过均等的筵席、

λοιβῆς τε κνίσης τε· τὸ γὰρ λάχομεν γέρας ἡμεῖς.

奠酒和祭肉的香气；因为这是我们应得的荣耀。”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη·

牛眼睛的敬美赫拉随后回答他：

ἤτοι ἐμοὶ τρεῖς μὲν πολὺ φίλταταί εἰσι πόληες

“确实，对我来说，有三座城市最让我喜爱，

Ἄργός τε Σπάρτη τε καὶ εὐρυάγυια Μυκήνη·

阿尔戈斯、斯巴达和道路宽阔的迈锡尼；

τὰς διαπέρσαι ὅτʼ ἄν τοι ἀπέχθωνται περὶ κῆρι·

什么时候它们若被你心里厌恶，就请把它们彻底毁灭吧；

τάων οὔ τοι ἐγὼ πρόσθʼ ἵσταμαι οὐδὲ μεγαίρω.

对这些城市，我绝不袒护，也绝不吝惜。

εἴ περ γὰρ φθονέω τε καὶ οὐκ εἰῶ διαπέρσαι,

因为即使我吝惜、不准你毁灭它们，

οὐκ ἀνύω φθονέουσʼ ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερός ἐσσι.

我的吝惜也毫无用处，因为你比我强大得多。

ἀλλὰ χρὴ καὶ ἐμὸν θέμεναι πόνον οὐκ ἀτέλεστον·

但是，你必须不要让我的努力也变得毫无结果；

καὶ γὰρ ἐγὼ θεός εἰμι, γένος δέ μοι ἔνθεν ὅθεν σοί,

因为我也是神，我的出身与你相同，

καί με πρεσβυτάτην τέκετο Κρόνος ἀγκυλομήτης,

诡计多端的克罗诺斯生下了我作为长女，

ἀμφότερον γενεῇ τε καὶ οὕνεκα σὴ παράκοιτις

既是因为我的出身，也是因为我被称作

κέκλημαι, σὺ δὲ πᾶσι μετʼ ἀθανάτοισιν ἀνάσσεις.

你的妻子，而你统治着所有不死的神明。

ἀλλʼ ἤτοι μὲν ταῦθʼ ὑποείξομεν ἀλλήλοισι,

那么我们就在这些事情上互相让步吧，

σοὶ μὲν ἐγώ, σὺ δʼ ἐμοί· ἐπὶ δʼ ἕψονται θεοὶ ἄλλοι

我让步于你，你让步于我；其他不死的神明

ἀθάνατοι· σὺ δὲ θᾶσσον Ἀθηναίῃ ἐπιτεῖλαι

也会随之跟随；你要赶快命令雅典娜

ἐλθεῖν ἐς Τρώων καὶ Ἀχαιῶν φύλοπιν αἰνήν,

前往特洛伊人和阿开亚人惨烈的战场，

πειρᾶν δʼ ὥς κε Τρῶες ὑπερκύδαντας Ἀχαιοὺς

设法让特洛伊人对大言不惭的阿开亚人［开始违背誓约］”

语法注3 条

4.18οἰκέοιτο / ἄγοιτο
选言希求语气 οἰκέοιτο 和 ἄγοιτο 在此未使用质词 ἄν。它们并非作为条件句的后结，而是表达一种纯粹的愿望或可能性（“愿城邦得以存续，愿梅涅劳斯带回海伦”）。
4.24οὐκ ἔχαδε στῆθος χόλον
στῆθος 是中性名词，在此作为动词 ἔχαδε（源自 χανδάνω，“容纳、盛放”）的主语。χόλον（“意为‘愤怒’”）是其直接宾语（意为“胸口容不下愤怒”）。
4.35βεβρώθοις
βεβρώθοις 是第二人称单数完美时态主动希求语气（源自 βιβρώσκω，“吃”）。在荷马史诗中，它在没有 ἄν 的情况下使用，表示潜在希求语气，描绘了一种极端的假设情况（“如果你活生生吃掉他们”）。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:4.1-4.66