帕里斯的退缩与赫克托尔的斥责｜荷马《伊利亚特》第三卷第1–65行希腊语原文·中文译文

αὐτὰρ ἐπεὶ κόσμηθεν ἅμʼ ἡγεμόνεσσιν ἕκαστοι,

可是，当两军各自在首领身边整顿完毕，

Τρῶες μὲν κλαγγῇ τʼ ἐνοπῇ τʼ ἴσαν ὄρνιθες ὣς

特洛伊人便如群鸟般，伴着聒噪与喧嚣行进，

ἠΰτε περ κλαγγὴ γεράνων πέλει οὐρανόθι πρό·

宛如鹤群在天幕前发出的鸣叫；

αἵ τʼ ἐπεὶ οὖν χειμῶνα φύγον καὶ ἀθέσφατον ὄμβρον

它们在逃离寒冬和狂暴的骤雨之后，

κλαγγῇ ταί γε πέτονται ἐπʼ ὠκεανοῖο ῥοάων

伴着鸣叫飞向大洋河的水流之上，

ἀνδράσι Πυγμαίοισι φόνον καὶ κῆρα φέρουσαι·

给皮格米人带去杀戮与死亡；

ἠέριαι δʼ ἄρα ταί γε κακὴν ἔριδα προφέρονται.

它们在黎明时分挑起恶毒的纷争。

οἳ δʼ ἄρʼ ἴσαν σιγῇ μένεα πνείοντες Ἀχαιοὶ

另一方面，阿开亚人则静默地行进，胸中吐纳着斗志，

ἐν θυμῷ μεμαῶτες ἀλεξέμεν ἀλλήλοισιν.

他们在心中热切渴望着彼此援助。

εὖτʼ ὄρεος κορυφῇσι Νότος κατέχευεν ὀμίχλην

正如南风将大雾笼罩在山峦之巅，

ποιμέσιν οὔ τι φίλην, κλέπτῃ δέ τε νυκτὸς ἀμείνω,

这对牧羊人绝无好处，却对夜间的盗贼比黑夜更佳，

τόσσόν τίς τʼ ἐπιλεύσσει ὅσον τʼ ἐπὶ λᾶαν ἵησιν·¹

人能望见的距离不过是投石之远；

ὣς ἄρα τῶν ὑπὸ ποσσὶ κονίσαλος ὄρνυτʼ ἀελλὴς

就在他们行进时，他们的足下扬起了一阵猛烈的尘暴；

ἐρχομένων· μάλα δʼ ὦκα διέπρησσον πεδίοιο.

他们极其迅速地穿过平原。

οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,

当他们走近，彼此逼近之时，

Τρωσὶν μὲν προμάχιζεν Ἀλέξανδρος θεοειδὴς

神一样的亚历山大在特洛伊人阵前挑战，

παρδαλέην ὤμοισιν ἔχων καὶ καμπύλα τόξα

他肩披豹皮，背着曲弓

καὶ ξίφος· αὐτὰρ δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ

和宝剑；他挥舞着两支装有青铜枪尖的枪，

πάλλων Ἀργείων προκαλίζετο πάντας ἀρίστους

向阿耳戈斯人的所有最优秀者挑战，

ἀντίβιον μαχέσασθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι.

要在可怕的战斗中进行决斗。

τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησεν ἀρηΐφιλος Μενέλαος

蒙阿瑞斯眷顾的梅涅劳斯一见到他

ἐρχόμενον προπάροιθεν ὁμίλου μακρὰ βιβάντα,

在人群前大步走来，

ὥς τε λέων ἐχάρη μεγάλῳ ἐπὶ σώματι κύρσας

便如同一只狮子偶然遇到一具庞大的野兽尸体，

εὑρὼν ἢ ἔλαφον κεραὸν ἢ ἄγριον αἶγα

在它饥饿之时，发现了一只长角鹿或是一只野山羊而欢喜；

πεινάων· μάλα γάρ τε κατεσθίει, εἴ περ ἂν αὐτὸν

它急切地吞食，纵然

σεύωνται ταχέες τε κύνες θαλεροί τʼ αἰζηοί·²

迅捷的猎犬和强壮的青年们在后面追赶它；

ὣς ἐχάρη Μενέλαος Ἀλέξανδρον θεοειδέα

梅涅劳斯双眼看见神一样的亚历山大时也是这般欢喜；

ὀφθαλμοῖσιν ἰδών· φάτο γὰρ τίσεσθαι ἀλείτην·

因为他以为自己可以惩罚这个罪人；

αὐτίκα δʼ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε.

他立刻带着武器，从战车上跳落到地面。

τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησεν Ἀλέξανδρος θεοειδὴς

神一样的亚历山大一看见他

ἐν προμάχοισι φανέντα, κατεπλήγη φίλον ἦτορ,

出现在先锋战士之中，他那亲切的心便受到重创，

ἂψ δʼ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρʼ ἀλεείνων.

退回到伙伴们的群中，以躲避死难。

ὡς δʼ ὅτε τίς τε δράκοντα ἰδὼν παλίνορσος ἀπέστη

犹如有人在山谷深处看见一条蛇而退避，

οὔρεος ἐν βήσσῃς, ὑπό τε τρόμος ἔλλαβε γυῖα,

战栗袭遍他的四肢，

ἂψ δʼ ἀνεχώρησεν, ὦχρός τέ μιν εἷλε παρειάς,

往后退去，脸色变得煞白；

ὣς αὖτις καθʼ ὅμιλον ἔδυ Τρώων ἀγερώχων

神一样的亚历山大也是这样，因惧怕阿特柔斯之子，

δείσας Ἀτρέος υἱὸν Ἀλέξανδρος θεοειδής.

重新缩回到高傲的特洛伊人群中。

τὸν δʼ Ἕκτωρ νείκεσσεν ἰδὼν αἰσχροῖς ἐπέεσσιν·

赫克托尔看见他，用耻辱的言语责备他：

Δύσπαρι εἶδος ἄριστε γυναιμανὲς ἠπεροπευτὰ

“灾难的帕里斯，徒有俊美的外表，好色之徒，骗子！

αἴθʼ ὄφελες ἄγονός τʼ ἔμεναι ἄγαμός τʼ ἀπολέσθαι·³

愿你从未出生，或者在结婚前便已死去！

καί κε τὸ βουλοίμην, καί κεν πολὺ κέρδιον ἦεν

我确实宁愿如此，这也会比现在这样

ἢ οὕτω λώβην τʼ ἔμεναι καὶ ὑπόψιον ἄλλων.

成为他人的耻辱和白眼要好得多。

ἦ που καγχαλόωσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ

想必那些长发披肩的阿开亚人正大笑不止，

φάντες ἀριστῆα πρόμον ἔμμεναι, οὕνεκα καλὸν

以为你是一个卓越的先锋，因为你有着俊美的

εἶδος ἔπʼ, ἀλλʼ οὐκ ἔστι βίη φρεσὶν οὐδέ τις ἀλκή.

外表，然而你的心中却毫无力量，也毫无勇气。

ἦ τοιόσδε ἐὼν ἐν ποντοπόροισι νέεσσι

难道你就是以这样的面目，乘坐航海的战船

πόντον ἐπιπλώσας, ἑτάρους ἐρίηρας ἀγείρας,

航行在海洋上，聚集起忠诚的伙伴，

μιχθεὶς ἀλλοδαποῖσι γυναῖκʼ εὐειδέʼ ἀνῆγες

与异邦人交往，将一个美貌的妇人

ἐξ ἀπίης γαίης νυὸν ἀνδρῶν αἰχμητάων

从遥远的土地带走，她是长枪战士们的姻亲，

πατρί τε σῷ μέγα πῆμα πόληΐ τε παντί τε δήμῳ,

给你父亲、整个城市和全体人民带来巨大的灾难，

δυσμενέσιν μὲν χάρμα, κατηφείην δὲ σοὶ αὐτῷ;

让你的敌人幸灾乐祸，而让你自己蒙受耻辱？

οὐκ ἂν δὴ μείνειας ἀρηΐφιλον Μενέλαον;

难道你不能等候蒙阿瑞斯眷顾的梅涅劳斯吗？

γνοίης χʼ οἵου φωτὸς ἔχεις θαλερὴν παράκοιτιν·

这样你就会知道你夺走了怎样一位勇士的年轻妻子。

οὐκ ἄν τοι χραίσμῃ κίθαρις τά τε δῶρʼ Ἀφροδίτης

你的里拉琴、阿佛洛狄忒的恩赐、

ἥ τε κόμη τό τε εἶδος ὅτʼ ἐν κονίῃσι μιγείης.

你的头发和你的美貌，在你委身于尘土之时，都无法拯救你。

ἀλλὰ μάλα Τρῶες δειδήμονες· ἦ τέ κεν ἤδη

只是特洛伊人太懦弱了；否则，

λάϊνον ἕσσο χιτῶνα⁴ κακῶν ἕνεχʼ ὅσσα ἔοργας.

因为你所作的恶行，你早该穿上石头的衣裳。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν Ἀλέξανδρος θεοειδής·

神一样的亚历山大回答他说：

Ἕκτορ ἐπεί με κατʼ αἶσαν ἐνείκεσας οὐδʼ ὑπὲρ αἶσαν·

“赫克托尔，既然你对我的责备合情合理，并无过分之处——

αἰεί τοι κραδίη πέλεκυς ὥς ἐστιν ἀτειρὴς

你的心总是像一把坚韧不拔的斧头，

ὅς τʼ εἶσιν διὰ δουρὸς ὑπʼ ἀνέρος ὅς ῥά τε τέχνῃ

它在凭技艺砍伐造船木材的男子手中，透入木料，并增加了那男子的力量；

νήϊον ἐκτάμνῃσιν, ὀφέλλει δʼ ἀνδρὸς ἐρωήν·

在你的胸膛中，也是有着这样一颗无畏的心。

ὣς σοὶ ἐνὶ στήθεσσιν ἀτάρβητος νόος ἐστί·

不要拿金色阿佛洛狄忒可爱的恩赐来责备我；

μή μοι δῶρʼ ἐρατὰ πρόφερε χρυσέης Ἀφροδίτης·οὔ τοι ἀπόβλητʼ ἐστὶ θεῶν ἐρικυδέα δῶρα

神明荣耀的赏赐绝不是可以丢弃的，

语法注4 条

3.10εὖτʼ ὄρεος κορυφῇσι Νότος κατέχευεν ὀμίχλην... τόσσόν τίς τʼ ἐπιλεύσσει ὅσον τʼ ἐπὶ λᾶαν ἵησιν·
以 εὖτε 开始的喻比从句与 §3.13 中的 ὣς（正如……那样）相关联。雾中视线受阻的情形与行进中的阿开亚军队脚下扬起的尘暴相互对照。
3.25εἴ περ ἂν αὐτὸν σεύωνται ταχέες τε κύνες θαλεροί τʼ αἰζηοί·
εἴ περ ἄν ＋虚拟语气表示一般性假设（现在的事实或反复），在此处带有让步的意味，即“即使……在后面追赶”。它与主句的现在时直陈语气 κατεσθίει 相呼应。
3.40αἴθʼ ὄφελες ἄγονός τʼ ἔμεναι ἄγαμός τʼ ἀπολέσθαι·
该结构表示无法实现的现在愿望或对过去的遗憾。αἴθε 加上欠缺动词 ὄφελον 的第二人称单数 ὄφελες，后接不定式（ἔμεναι, ἀπολέσθαι），意为“要是你（当初）……就好了（但事实并非如此）”。
3.57λάϊνον ἕσσο χιτῶνα
“穿上石头的衣裳”是因石刑（投石处死）而死的诗意隐喻。动词 ἕσσο 是 ἕννυμι（使穿衣）的第二人称单数不定过去时中动态（或直陈过去完成时），在此作为虚拟条件句的结句与 κεν 连用，表示反事实假设：“（若特洛伊人不是如此懦弱，）你早就穿上了石头的衣服”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:3.1-3.65