赫卡贝的劝阻与普里阿摩斯的行前准备｜荷马《伊利亚特》第二十四卷第201–268行希腊语原文·中文译文

201

ὤ μοι πῇ δή τοι φρένες οἴχονθʼ, ᾗς¹ τὸ πάρος περ

“天哪，你的理智都到哪里去了？它以前在

ἔκλεʼ ἐπʼ ἀνθρώπους ξείνους ἠδʼ οἷσιν ἀνάσσεις;

异乡人中，以及在你统治的臣民中可是赫赫有名的。

πῶς ἐθέλεις ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν ἐλθέμεν οἶος

你怎么敢独自一人去往阿开亚人的战船旁，

ἀνδρὸς ἐς ὀφθαλμοὺς ὅς τοι πολέας τε καὶ ἐσθλοὺς

走到那个夺走了你许多

205

υἱέας ἐξενάριξε· σιδήρειόν νύ τοι ἦτορ.

杰出儿子的男人的眼皮底下？你真有一颗铁石心肠。

εἰ γάρ σʼ αἱρήσει καὶ ἐσόψεται ὀφθαλμοῖσιν

如果那个残暴且毫无信义的家伙抓到了你，并亲眼

ὠμηστὴς καὶ ἄπιστος ἀνὴρ ὅ γε οὔ σʼ ἐλεήσει,

看到了你，他绝不会怜悯你，

οὐδέ τί σʼ αἰδέσεται. νῦν δὲ κλαίωμεν ἄνευθεν

也绝不会对你有丝毫的尊重。现在，让我们坐在

ἥμενοι ἐν μεγάρῳ· τῷ δʼ ὥς ποθι Μοῖρα κραταιὴ

这深宫里，远远地痛哭吧。而对他，在他出生的那一刻，强悍的命运女神

210

γιγνομένῳ ἐπένησε λίνῳ, ὅτε μιν τέκον αὐτή,

就已经为他纺好了丝线，

ἀργίποδας κύνας ἆσαι ἑῶν ἀπάνευθε τοκήων

注定要让他在远离父母的地方，在残忍的暴虐者身旁，去喂饱那些疾驰的恶犬。

ἀνδρὶ πάρα κρατερῷ, τοῦ ἐγὼ μέσον ἧπαρ ἔχοιμι

我真恨不得能紧紧

ἐσθέμεναι προσφῦσα·² τότʼ ἄντιτα ἔργα γένοιτο

咬住那人的肝脏，把它吃下去！这样才能为

παιδὸς ἐμοῦ, ἐπεὶ οὔ ἑ κακιζόμενόν γε κατέκτα,

我的儿子报仇雪恨。因为我的儿子不是在懦弱中被杀害的，

215

ἀλλὰ πρὸ Τρώων καὶ Τρωϊάδων βαθυκόλπων

而是为了特洛伊的男子和胸口深凹的特洛伊妇女，

ἑσταότʼ οὔτε φόβου μεμνημένον οὔτʼ ἀλεωρῆς.

挺身而立，既不曾想到恐惧，也不曾想到逃跑。”

τὴν δʼ αὖτε προσέειπε γέρων Πρίαμος θεοειδής·

对此，神一般的白发老人普里阿摩斯回答她并说道：

μή μʼ ἐθέλοντʼ ἰέναι κατερύκανε, μὴ δέ μοι αὐτὴ

“不要阻拦一心想去的我，也不要在

ὄρνις ἐνὶ μεγάροισι κακὸς πέλευ· οὐδέ με πείσεις.

我的宫殿里成为不祥之鸟；你无法说服我。

220

εἰ μὲν γάρ τίς μʼ ἄλλος ἐπιχθονίων ἐκέλευεν,

因为如果是地上的其他任何人命令我，

ἢ οἳ μάντιές εἰσι θυοσκόοι ἢ ἱερῆες,

无论是观察祭品的预言家还是祭司，

ψεῦδός κεν φαῖμεν καὶ νοσφιζοίμεθα μᾶλλον·

我们都会认为那是谎言，并会更加远离。

νῦν δʼ, αὐτὸς γὰρ ἄκουσα θεοῦ καὶ ἐσέδρακον ἄντην,

但现在，因为我亲耳听到了女神的声音，并亲眼见到了她，

εἶμι καὶ οὐχ ἅλιον ἔπος ἔσσεται. εἰ δέ μοι αἶσα

我一定会去，这话绝不会落空。如果我的命运

225

τεθνάμεναι παρὰ νηυσὶν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων

就是死在那些身穿青铜铠甲的阿开亚人的战船旁，

βούλομαι· αὐτίκα γάρ με κατακτείνειεν Ἀχιλλεὺς

我甘愿如此。只要我能将儿子抱在

ἀγκὰς ἑλόντʼ ἐμὸν υἱόν, ἐπὴν γόου ἐξ ἔρον εἵην.³

怀中哭够了，就让阿基琉斯立刻将我杀死在当场。”

ἦ καὶ φωριαμῶν ἐπιθήματα κάλʼ ἀνέῳγεν·

他说着，便打开了箱柜精美的盖子。

ἔνθεν δώδεκα μὲν περικαλλέας ἔξελε πέπλους,

他从里面拿出了十二件极其精美的长袍，

230

δώδεκα δʼ ἁπλοΐδας χλαίνας, τόσσους δὲ τάπητας,

十二件单层斗篷，同样数量的毯子，

τόσσα δὲ φάρεα λευκά, τόσους δʼ ἐπὶ τοῖσι χιτῶνας.

同样数量的白色外套，在此之外还有同样数量的内衣。

χρυσοῦ δὲ στήσας ἔφερεν δέκα πάντα τάλαντα,

他称量并带出了整整十塔兰同的黄金，

ἐκ δὲ δύʼ αἴθωνας τρίποδας, πίσυρας δὲ λέβητας,

以及两只闪亮的三脚鼎，四只大鼎，

ἐκ δὲ δέπας περικαλλές, ὅ οἱ Θρῇκες πόρον ἄνδρες

以及一只无比精美的杯子，那是色雷斯的男人们

235

ἐξεσίην ἐλθόντι μέγα κτέρας· οὐδέ νυ τοῦ περ

在他出使时赠予他的珍贵宝物。这位老人即便是

φείσατʼ ἐνὶ μεγάροις ὃ γέρων, περὶ δʼ ἤθελε θυμῷ

在宫殿里也不愿吝惜此物，他内心

λύσασθαι φίλον υἱόν. ὃ δὲ Τρῶας μὲν ἅπαντας

极度渴望能赎回亲爱的儿子。他

αἰθούσης ἀπέεργεν ἔπεσσʼ αἰσχροῖσιν ἐνίσσων·

用严厉的言辞训斥并赶走了前廊里所有的特洛伊人：

ἔρρετε λωβητῆρες ἐλεγχέες· οὔ νυ καὶ ὑμῖν

“滚开，你们这些可耻的无耻之徒！难道

240

οἴκοι ἔνεστι γόος, ὅτι μʼ ἤλθετε κηδήσοντες;

你们家里就没有悲伤，非要跑到这里来折磨我吗？

ἦ ὀνόσασθʼ ὅτι μοι Κρονίδης Ζεὺς ἄλγεʼ ἔδωκε

难道你们以为克罗诺斯之子宙斯赐予我痛失

παῖδʼ ὀλέσαι τὸν ἄριστον; ἀτὰρ γνώσεσθε καὶ ὔμμες·

最优秀儿子的痛苦，是一件微不足道的事吗？你们自己很快也会明白。

ῥηΐτεροι γὰρ μᾶλλον Ἀχαιοῖσιν δὴ ἔσεσθε

因为如今他已死去，你们

κείνου τεθνηῶτος ἐναιρέμεν. αὐτὰρ ἔγωγε

对阿开亚人来说将变得更容易被宰杀。至于我，

245

πρὶν ἀλαπαζομένην τε πόλιν κεραϊζομένην τε

在我的双眼看到这座城市被彻底洗劫和

ὀφθαλμοῖσιν ἰδεῖν βαίην δόμον Ἄϊδος εἴσω.

毁灭之前，我宁愿先进入哈得斯的冥府。”

ἦ καὶ σκηπανίῳ δίεπʼ ἀνέρας· οἳ δʼ ἴσαν ἔξω

他说着，便用手杖驱赶着那些人；他们

σπερχομένοιο γέροντος· ὃ δʼ υἱάσιν οἷσιν ὁμόκλα

在急不可待的老人面前往外走去。他也叱责自己的儿子们，

νεικείων Ἕλενόν τε Πάριν τʼ Ἀγάθωνά τε δῖον

非难着赫勒诺斯、帕里斯、高贵的神圣阿加同、

250

Πάμμονά τʼ Ἀντίφονόν τε βοὴν ἀγαθόν τε Πολίτην

帕蒙、安提丰诺斯、擅长战吼的波利忒斯、

Δηΐφοβόν τε καὶ Ἱππόθοον καὶ δῖον Ἀγαυόν·

德伊福玻斯、希波托奥斯以及高贵的阿高奥斯。

ἐννέα τοῖς ὃ γεραιὸς ὁμοκλήσας ἐκέλευε·

老人对这九个人叱责并命令道：

σπεύσατέ μοι κακὰ τέκνα κατηφόνες· αἴθʼ ἅμα πάντες

“快给我动起来，你们这些无能又丢脸的逆子！但愿你们所有人

Ἕκτορος ὠφέλετʼ ἀντὶ θοῇς ἐπὶ νηυσὶ πεφάσθαι.⁴

在那些敏捷的战船旁，代替赫克托耳一同被杀！

255

ὤ μοι ἐγὼ πανάποτμος, ἐπεὶ τέκον υἷας ἀρίστους

天哪，我是多么的不幸，因为我在辽阔的特洛伊

Τροίῃ ἐν εὐρείῃ, τῶν δʼ οὔ τινά φημι λελεῖφθαι,

生下了最优秀的儿子们，而如今我认为他们中一个也没有留下。

Μήστορά τʼ ἀντίθεον καὶ Τρωΐλον ἱππιοχάρμην

神一般的梅斯托耳、喜爱战车战斗的特罗伊洛斯，

Ἕκτορά θʼ, ὃς θεὸς ἔσκε μετʼ ἀνδράσιν, οὐδὲ ἐῴκει

以及在众人中宛如神明的赫克托耳，他绝不

ἀνδρός γε θνητοῦ πάϊς ἔμμεναι ἀλλὰ θεοῖο.

像是一个凡俗男子的子嗣，而像是神明的子嗣。

260

τοὺς μὲν ἀπώλεσʼ Ἄρης, τὰ δʼ ἐλέγχεα πάντα λέλειπται

他们已被战神阿雷斯毁灭，而剩下来的全都是些败类，

ψεῦσταί τʼ ὀρχησταί τε χοροιτυπίῃσιν ἄριστοι

谎话连篇的骗子、舞者、只擅长歌舞集会之辈，

ἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων ἐπιδήμιοι ἁρπακτῆρες.

以及在乡里中抢夺绵羊与山羊的盗贼。

οὐκ ἂν δή μοι ἄμαξαν ἐφοπλίσσαιτε τάχιστα,

难道你们不打算立刻为我套好一辆货车，

ταῦτά τε πάντʼ ἐπιθεῖτε, ἵνα πρήσσωμεν ὁδοῖο;⁵

把这些东西全都放上去，以便我们能启程上路吗？”

265

ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πατρὸς ὑποδείσαντες ὁμοκλὴν

他这样说，而他们因为害怕父亲的叱责，

ἐκ μὲν ἄμαξαν ἄειραν ἐΰτροχον ἡμιονείην

抬出了一辆由骡子拉的、车轮精美、

καλὴν πρωτοπαγέα, πείρινθα δὲ δῆσαν ἐπʼ αὐτῆς,

漂亮而新造的载重车，并把柳条箱系在车上。

κὰδ δʼ ἀπὸ πασσαλόφι ζυγὸν ᾕρεον ἡμιόνειον

他们也从挂钩上取下了拉车骡子用的轭，

语法注5 条

24.201ᾗς
关系代名词 ᾗς（与格、复数、阴性）以 φρένες（理智、心灵）为先行词，在此作所有或手段与格。意为“你曾因之（ἔκλε᾽ = ἐκλέεο）闻名的理智”。
24.212τοῦ ἐγὼ μέσον ἧπαρ ἔχοιμι / ἐσθέμεναι προσφῦσα
表示愿望的祈愿语气动词 ἔχοιμι 后接目的不定式 ἐσθέμεναι（用以吃下）。主格、阴性、单数的分词 προσφῦσα（紧紧咬住、依附）与主语赫卡贝（ἐγώ）一致，表现了对阿基琉斯极其强烈的复仇心。
24.227ἐπὴν γόου ἐξ ἔρον εἵην
在由 ἐπήν 引导的时间从句中，使用了不定过去时祈愿语气动词 εἵην（源自 ἐξίημι，此处为第一人称单数或史诗祈愿语气），以呼应主句中表示愿望的祈愿语气 κατακτείνειεν。γόου 是与动词连用的分离属格或宾格性属格，意为“当我已经宣泄完（满足了）对哭泣的渴望时”。
24.254ὠφέλετʼ ἀντὶ θοῇς ἐπὶ νηυσὶ πεφάσθαι
使用 ὤφελον（此处为第二人称复数 ὠφέλετε）接完成时被动不定式 πεφάσθαι（源自 θείνω，“杀”）的句型，表示过去未能实现的愿望：“但愿你们已经在……被杀（然而实际上没有）”。
24.264ἵνα πρήσσωμεν ὁδοῖο
动词 πρήσσω（前进、完成）与表示空间或路径的分词属格 ὁδοῖο 连用，意为“以便我们能启程上路”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:24.201-24.268