收集遗骨与葬礼竞技会的开幕｜荷马《伊利亚特》第二十三卷第209–278行希腊语原文·中文译文

209

ἐλθεῖν ἀρᾶται, καὶ ὑπίσχεται ἱερὰ καλά,

祈求他们到来，并许下美好的祭品，

210

ὄφρα πυρὴν ὄρσητε καήμεναι,¹ ᾗ ἔνι κεῖται

为了让你们鼓动起火葬堆燃烧，其中正躺着

Πάτροκλος, τὸν πάντες ἀναστενάχουσιν Ἀχαιοί.

全阿开亚人都为之哀悼的帕特罗克洛斯。”

ἣ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπεβήσετο, τοὶ δʼ ὀρέοντο

她这样说着便离去了，而风们则奔涌而出，

ἠχῇ θεσπεσίῃ νέφεα κλονέοντε πάροιθεν.

伴着惊人的呼啸，驱散着前方的云彩。

αἶψα δὲ πόντον ἵκανον ἀήμεναι,² ὦρτο δὲ κῦμα

他们立刻来到海上吹拂，波涛随之汹涌，

215

πνοιῇ ὕπο λιγυρῇ· Τροίην δʼ ἐρίβωλον ἱκέσθην,

在那尖厉的劲风之下；他们来到了肥沃的特洛伊，

ἐν δὲ πυρῇ πεσέτην, μέγα δʼ ἴαχε θεσπιδαὲς πῦρ.

扑向火葬堆，那神圣燃烧的大火发出轰鸣。

παννύχιοι δʼ ἄρα τοί γε πυρῆς ἄμυδις φλόγʼ ἔβαλλον

整夜里，他们一同拍击着火葬堆的火焰，

φυσῶντες λιγέως· ὃ δὲ πάννυχος ὠκὺς Ἀχιλλεὺς

尖厉地吹拂着；而俊足的阿基琉斯也通宵达旦，

χρυσέου ἐκ κρητῆρος ἑλὼν δέπας ἀμφικύπελλον

从黄金的混酒器中取出双耳大杯，

220

οἶνον ἀφυσσόμενος χαμάδις χέε, δεῦε δὲ γαῖαν

舀起葡萄酒泼洒在地上，浸湿了土地，

ψυχὴν κικλήσκων Πατροκλῆος δειλοῖο.

呼唤着不幸的帕特罗克洛斯的亡魂。

ὡς δὲ πατὴρ οὗ παιδὸς ὀδύρεται ὀστέα καίων

如同父亲焚烧着儿子的遗骨、痛哭流涕，

νυμφίου, ὅς τε θανὼν δειλοὺς ἀκάχησε τοκῆας,

那是新婚的儿子，他的死让不幸的双亲悲痛万分，

ὣς Ἀχιλεὺς ἑτάροιο ὀδύρετο ὀστέα καίων,

阿基琉斯也如此焚烧着同伴的遗骨、痛哭流涕，

225

ἑρπύζων παρὰ πυρκαϊὴν ἁδινὰ στεναχίζων.

在火葬堆旁徘徊着，发出沉重的叹息。

ἦμος δʼ ἑωσφόρος εἶσι φόως ἐρέων ἐπὶ γαῖαν,

当启明星升起，向大地预告光明，

ὅν τε μέτα κροκόπεπλος ὑπεὶρ ἅλα κίδναται ἠώς,

随后藏红花衣裳的黎明漫过海面，

τῆμος πυρκαϊὴ ἐμαραίνετο, παύσατο δὲ φλόξ.

这时火葬堆渐渐暗淡，火焰也平息下来。

οἳ δʼ ἄνεμοι πάλιν αὖτις ἔβαν οἶκον δὲ νέεσθαι

风们再次转身，踏上归途，

230

Θρηΐκιον κατὰ πόντον· ὃ δʼ ἔστενεν οἴδματι θύων.

穿过色雷斯的海面；而海水波涛汹涌，怒号不止。

Πηλεΐδης δʼ ἀπὸ πυρκαϊῆς ἑτέρωσε λιασθεὶς

佩琉斯之子则从火葬堆旁退到一旁，

κλίνθη κεκμηώς, ἐπὶ δὲ γλυκὺς ὕπνος ὄρουσεν·

疲惫地躺下，甜美的睡眠顿时袭来；

οἳ δʼ ἀμφʼ Ἀτρεΐωνα ἀολλέες ἠγερέθοντο·

而聚集在阿特柔斯之子周围的人们蜂拥而至；

τῶν μιν ἐπερχομένων ὅμαδος καὶ δοῦπος ἔγειρεν,

他们走近时的喧嚷与足音惊醒了他，

235

ἕζετο δʼ ὀρθωθεὶς καί σφεας πρὸς μῦθον ἔειπεν·

他坐起身来，对他们开口说道：

Ἀτρεΐδη τε καὶ ἄλλοι ἀριστῆες Παναχαιῶν,

“阿特柔斯之子啊，以及全阿开亚的其他杰出首领们，

πρῶτον μὲν κατὰ πυρκαϊὴν σβέσατʼ αἴθοπι οἴνῳ

首先请用闪光的葡萄酒将火葬堆熄灭，

πᾶσαν, ὁπόσσον ἐπέσχε πυρὸς μένος· αὐτὰρ ἔπειτα

熄灭烈火所及的全部地方；然后，

ὀστέα Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο λέγωμεν

让我们把墨诺提俄斯之子帕特罗克洛斯的遗骨收集起来，

240

εὖ διαγιγνώσκοντες· ἀριφραδέα δὲ τέτυκται·³

仔细辨认清楚；而它们也是极易辨认的；

ἐν μέσσῃ γὰρ ἔκειτο πυρῇ, τοὶ δʼ ἄλλοι ἄνευθεν

因为他躺在火葬堆的正中，而其他人则在边缘，

ἐσχατιῇ καίοντʼ ἐπιμὶξ ἵπποι τε καὶ ἄνδρες.

在边缘处被混杂地烧毁，无论是战马还是兵士。

καὶ τὰ μὲν ἐν χρυσέῃ φιάλῃ καὶ δίπλακι δημῷ

我们要把这些遗骨放入金罐中，用双层油脂封存，

θείομεν, εἰς ὅ κεν αὐτὸς ἐγὼν Ἄϊδι κεύθωμαι.⁴

一直保存到我自己也归隐于哈得斯深处。

245

τύμβον δʼ οὐ μάλα πολλὸν ἐγὼ πονέεσθαι ἄνωγα,

我不叫你们费力修筑一座极其宏大的坟冢，

ἀλλʼ ἐπιεικέα τοῖον· ἔπειτα δὲ καὶ τὸν Ἀχαιοὶ

只要适度即可；此后，阿开亚人啊，

εὐρύν θʼ ὑψηλόν τε τιθήμεναι, οἵ κεν ἐμεῖο

你们要把它筑得宽阔而高大，也就是那些在我的

δεύτεροι ἐν νήεσσι πολυκλήϊσι λίπησθε.

多桨船上留存下来的后辈们。”

ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἐπίθοντο ποδώκεϊ Πηλεΐωνι.

他这样说，众人便听从了足步捷健的佩琉斯之子。

250

πρῶτον μὲν κατὰ πυρκαϊὴν σβέσαν αἴθοπι οἴνῳ

首先，他们用闪光的葡萄酒熄灭了火葬堆，

ὅσσον ἐπὶ φλὸξ ἦλθε, βαθεῖα δὲ κάππεσε τέφρη·

凡是火焰所及之处。随之，厚厚的灰烬落了下来；

κλαίοντες δʼ ἑτάροιο ἐνηέος ὀστέα λευκὰ

他们流着泪，将温良同伴的白色遗骨

ἄλλεγον ἐς χρυσέην φιάλην καὶ δίπλακα δημόν,

收集进金罐和双层油脂中，

ἐν κλισίῃσι δὲ θέντες ἑανῷ λιτὶ κάλυψαν·

安放在帐篷里，用一块柔软的细麻布盖好；

255

τορνώσαντο δὲ σῆμα θεμείλιά τε προβάλοντο

他们划定坟冢的圆周，安放了地基，

ἀμφὶ πυρήν· εἶθαρ δὲ χυτὴν ἐπὶ γαῖαν ἔχευαν,

在火葬堆周围；随即他们泼洒下堆积的泥土，

χεύαντες δὲ τὸ σῆμα πάλιν κίον. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς

筑好坟冢后，众人便回去了。而阿基琉斯

αὐτοῦ λαὸν ἔρυκε καὶ ἵζανεν εὐρὺν ἀγῶνα,

将众人留在原地，让他们在宽广的竞技场坐下，

νηῶν δʼ ἔκφερʼ ἄεθλα λέβητάς τε τρίποδάς τε

并从船里取出奖品，有大釜、三脚锅，

260

ἵππους θʼ ἡμιόνους τε βοῶν τʼ ἴφθιμα κάρηνα,

战马、骡子和壮硕的牛只，

ἠδὲ γυναῖκας ἐϋζώνους πολιόν τε σίδηρον.

还有束着精美腰带的妇女们，以及灰白的生铁。

ἱππεῦσιν μὲν πρῶτα ποδώκεσιν ἀγλάʼ ἄεθλα

首先为捷足的骑士们，他设下了闪耀的奖品，

θῆκε γυναῖκα ἄγεσθαι ἀμύμονα ἔργα ἰδυῖαν

一个供领走的妇人，无可挑剔且精于家政，

καὶ τρίποδʼ ὠτώεντα δυωκαιεικοσίμετρον

以及一只有耳的三脚锅，容量为二十二量度，

265

τῷ πρώτῳ· ἀτὰρ αὖ τῷ δευτέρῳ ἵππον ἔθηκεν

给第一名；而给第二名，他设了一匹牝马，

ἑξέτεʼ ἀδμήτην βρέφος ἡμίονον κυέουσαν·

六岁、尚未驯服、怀着骡仔的牝马。

αὐτὰρ τῷ τριτάτῳ ἄπυρον κατέθηκε λέβητα

至于第三名，他设了一只未受火烧的大釜，

καλὸν τέσσαρα μέτρα κεχανδότα λευκὸν ἔτʼ αὔτως·

精美、容量为四量度，依然洁白如初；

τῷ δὲ τετάρτῳ θῆκε δύω χρυσοῖο τάλαντα,

给第四名，他设了两塔兰同黄金，

270

πέμπτῳ δʼ ἀμφίθετον φιάλην ἀπύρωτον ἔθηκε.

给第五名，他设了一只未受火烧的双耳浅盘。

στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·

他挺起身体，对阿耳戈斯人开口说道：

Ἀτρεΐδη τε καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ

“阿特柔斯之子啊，以及其他胫甲精美的阿开亚人们，

ἱππῆας τάδʼ ἄεθλα δεδεγμένα κεῖτʼ ἐν ἀγῶνι.⁵

这些奖品正放在竞技场中，等待着骑士们来迎取。

εἰ μὲν νῦν ἐπὶ ἄλλῳ ἀεθλεύοιμεν Ἀχαιοὶ

如果我们阿开亚人现在是为了别人而竞技，

275

ἦ τʼ ἂν ἐγὼ τὰ πρῶτα λαβὼν κλισίην δὲ φεροίμην.

我定会带走第一等的奖品，拿回我的帐篷。

ἴστε γὰρ ὅσσον ἐμοὶ ἀρετῇ περιβάλλετον ἵπποι·

因为你们知道，我的战马在优异上超出多少；

ἀθάνατοί τε γάρ εἰσι, Ποσειδάων δὲ πόρʼ αὐτοὺς

因为它们是长生不死的，波塞冬将它们

πατρὶ ἐμῷ Πηλῆϊ, ὃ δʼ αὖτʼ ἐμοὶ ἐγγυάλιξεν.

赐给了我的父亲佩琉斯，而父亲又将它们交托给我。”

语法注5 条

23.210ὄρσητε καήμεναι
不定式 καήμεναι（无定过去时被动语态）表示目的或结果（“为了燃烧”）。与动词 ὄρσητε（无定过去时虚拟语气）连用，意为“鼓动起火葬堆使其燃烧”。
23.214ἀήμεναι
紧跟在动词 ἵκανον 后面的现在时不定式（“为了吹拂”）。它作为目的状语不定式起作用。
23.240ἀριφραδέα δὲ τέτυκται
形容词 ἀριφραδέα 为中性复数形式，但作为第三人称单数动词 τέτυκται 的表语。这符合希腊语的标准一致性规则，即中性复数主语（此处指 ὀστέα，“遗骨”）与单数动词连用。
23.244εἰς ὅ κεν αὐτὸς ἐγὼν Ἄϊδι κεύθωμαι
由连词短语 εἰς ὅ κεν 引导的时间状语从句，后接虚拟语气 κεύθωμαι（现在时或无定过去时中动语态），表示未来不确定的事件（“直到我自己也被隐藏于哈得斯之中”）。与格 Ἄϊδι 表示方向或地点（“在/去往哈得斯之府”）。
23.273ἱππῆας τάδʼ ἄεθλα δεδεγμένα κεῖτʼ ἐν ἀγῶνι
分词 δεδεγμένα 是 δέχομαι 的中被动语态分词，可以理解为修饰中性复数主语 ἄεθλα，并以对格 ἱππῆας 为其宾语（“这些奖品躺在竞技场中等待着骑士们”）。这是最自然的解释。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:23.209-23.278