帕特罗克洛斯的悼念宴与亡灵的请求｜荷马《伊利亚特》第二十三卷第1–71行希腊语原文·中文译文

ὣς οἳ μὲν στενάχοντο κατὰ πτόλιν· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ

他们就这样在城里哀悼；而阿开亚人

ἐπεὶ δὴ νῆάς τε καὶ Ἑλλήσποντον ἵκοντο,

当他们到达船只和赫勒斯滂时，

οἳ μὲν ἄρʼ ἐσκίδναντο ἑὴν ἐπὶ νῆα ἕκαστος,

他们便各自散去，回到自己的船上。

Μυρμιδόνας δʼ οὐκ εἴα ἀποσκίδνασθαι Ἀχιλλεύς,

但阿基琉斯不容许米尔弥冬人散去，

ἀλλʼ ὅ γε οἷς ἑτάροισι φιλοπτολέμοισι μετηύδα·

而是向他那好战的同伴们说道：

Μυρμιδόνες ταχύπωλοι ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι

“驭马疾驰的米尔弥冬人啊，我忠诚的同伴们，

μὴ δή πω ὑπʼ ὄχεσφι λυώμεθα μώνυχας ἵππους,

我们且慢把单蹄的骏马从战车上解下，

ἀλλʼ αὐτοῖς ἵπποισι καὶ ἅρμασιν ἆσσον ἰόντες

而是带着马匹和战车一同靠近，

Πάτροκλον κλαίωμεν· ὃ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.

为帕特罗克洛斯哀哭；因为这是死者应得的礼遇。

αὐτὰρ ἐπεί κʼ ὀλοοῖο τεταρπώμεσθα¹ γόοιο,

而当我们充分满足了悲痛的哀悼之后，

ἵππους λυσάμενοι δορπήσομεν ἐνθάδε πάντες.

我们将解开马匹，在此处一同进晚餐。”

ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ᾤμωξαν ἀολλέες, ἦρχε δʼ Ἀχιλλεύς.

他这样说，他们便齐声哀哭，阿基琉斯带头。

οἳ δὲ τρὶς περὶ νεκρὸν ἐΰτριχας ἤλασαν ἵππους

他们流着泪，赶着美鬃的骏马围绕尸体转了三圈；

μυρόμενοι· μετὰ δέ σφι Θέτις γόου ἵμερον ὦρσε.

忒提斯在他们之中激起了哀哭的渴望。

δεύοντο ψάμαθοι, δεύοντο δὲ τεύχεα φωτῶν

沙土被泪水湿润，战士们的盔甲也被

δάκρυσι· τοῖον γὰρ πόθεον μήστωρα φόβοιο.

泪水打湿；因为他们是如此怀念这位唤起溃败的谋划者。

τοῖσι δὲ Πηλεΐδης ἁδινοῦ ἐξῆρχε γόοιο

佩琉斯之子在他们中带头大声哀哭，

χεῖρας ἐπʼ ἀνδροφόνους θέμενος στήθεσσιν ἑταίρου·

将他那杀人的双手放在同伴的胸前：

χαῖρέ μοι ὦ Πάτροκλε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισι·

“向你致敬，帕特罗克洛斯啊，即使在哈得斯的府邸中；

πάντα γὰρ ἤδη τοι τελέω τὰ πάροιθεν ὑπέστην

因为我现在为你实现此前许下的一切诺言：

Ἕκτορα δεῦρʼ ἐρύσας δώσειν κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι,

将赫克托尔拖到这里，交给野狗生吞活剥，

δώδεκα δὲ προπάροιθε πυρῆς ἀποδειροτομήσειν

并在你的火葬堆前，因你被杀而愤怒，

Τρώων ἀγλαὰ τέκνα σέθεν κταμένοιο² χολωθείς.

斩首十二名特洛伊人的高贵子嗣。”

ἦ ῥα καὶ Ἕκτορα δῖον ἀεικέα μήδετο ἔργα

他说完，便对高贵的赫克托尔策划了屈辱的事，

πρηνέα πὰρ λεχέεσσι Μενοιτιάδαο τανύσσας

将他俯卧着拉直，放在美诺伊提奥斯之子床榻旁的

ἐν κονίῃς· οἳ δʼ ἔντεʼ ἀφωπλίζοντο ἕκαστος

尘土中。而他们各自脱下

χάλκεα μαρμαίροντα, λύον δʼ ὑψηχέας ἵππους,

闪闪发光的青铜盔甲，解开高声嘶鸣的骏马，

κὰδ δʼ ἷζον παρὰ νηῒ ποδώκεος Αἰακίδαο

坐在足步健捷的埃阿科斯之子的船旁，

μυρίοι· αὐτὰρ ὃ τοῖσι τάφον μενοεικέα δαίνυ.

人数众多；而他为他们摆设了适意的葬礼宴席。

πολλοὶ μὲν βόες ἀργοὶ ὀρέχθεον ἀμφὶ σιδήρῳ

许多白色的公牛在铁刃旁

σφαζόμενοι, πολλοὶ δʼ ὄϊες καὶ μηκάδες αἶγες·

被宰杀，许多绵羊和咩咩叫的牝山羊；

πολλοὶ δʼ ἀργιόδοντες ὕες θαλέθοντες ἀλοιφῇ

许多白齿的肥猪，油脂丰富，

εὑόμενοι τανύοντο διὰ φλογὸς Ἡφαίστοιο·

被火燎着，拉直在赫淮斯托斯的火焰中；

πάντῃ δʼ ἀμφὶ νέκυν κοτυλήρυτον ἔρρεεν αἷμα.

尸体周围，鲜血随处如杯舀般流淌。

αὐτὰρ τόν γε ἄνακτα ποδώκεα Πηλεΐωνα

至于君王、足步健捷的佩琉斯之子，

εἰς Ἀγαμέμνονα δῖον ἄγον βασιλῆες Ἀχαιῶν

阿开亚人的众王将他领到高贵的阿伽门农那里，

σπουδῇ παρπεπιθόντες ἑταίρου χωόμενον κῆρ.

费力地劝服着因同伴而心中满腔怒火的他。

οἳ δʼ ὅτε δὴ κλισίην Ἀγαμέμνονος ἷξον ἰόντες,

当他们走近并到达阿伽门农的营帐时，

αὐτίκα κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσαν

他们随即命令声音清脆的传令官们

ἀμφὶ πυρὶ στῆσαι τρίποδα μέγαν, εἰ πεπίθοιεν³

在火旁安置一尊大三脚鼎，希望能劝服

Πηλεΐδην λούσασθαι ἄπο βρότον αἱματόεντα.

佩琉斯之子洗去身上的血污。

αὐτὰρ ὅ γʼ ἠρνεῖτο στερεῶς, ἐπὶ δʼ ὅρκον ὄμοσσεν·

但他坚决拒绝，并发誓道：

οὐ μὰ Ζῆνʼ, ὅς τίς τε θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος,

“不，凭着众神中最高且最尊贵的宙斯起誓，

οὐ θέμις ἐστὶ λοετρὰ καρήατος ἆσσον ἱκέσθαι

沐浴之水不可临近我的头部，

πρίν γʼ ἐνὶ Πάτροκλον θέμεναι πυρὶ σῆμά τε χεῦαι

除非我已将帕特罗克洛斯付诸火葬，筑起坟冢，

κείρασθαί τε κόμην, ἐπεὶ οὔ μʼ ἔτι δεύτερον ὧδε

并剃落我的头发；因为只要我还活在人世，

ἵξετʼ ἄχος κραδίην ὄφρα ζωοῖσι μετείω.

便再也不会有第二次如此深重的悲痛触及我的心灵。

ἀλλʼ ἤτοι νῦν μὲν στυγερῇ πειθώμεθα δαιτί·

但现在我们且依从这令人厌恶的宴席；

ἠῶθεν δʼ ὄτρυνον ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον

到了清晨，人中之王阿伽门农啊，请下令

ὕλην τʼ ἀξέμεναι παρά τε σχεῖν ὅσσʼ ἐπιεικὲς

运来木材，并准备好一切适宜之物，

νεκρὸν ἔχοντα νέεσθαι ὑπὸ ζόφον ἠερόεντα,

以便让死者带着它们前往昏暗的幽冥，

ὄφρʼ ἤτοι τοῦτον μὲν ἐπιφλέγῃ ἀκάματον πῦρ

好让不倦的烈火烧尽他，

θᾶσσον ἀπʼ ὀφθαλμῶν, λαοὶ δʼ ἐπὶ ἔργα τράπωνται.

迅速地从我们眼前消逝，而民众得以回到他们的事务中。”

ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο.

他这样说，他们便认真倾听并服从。

ἐσσυμένως δʼ ἄρα δόρπον ἐφοπλίσσαντες ἕκαστοι

接着他们赶忙各自准备晚餐，

δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης.

尽情宴饮，他们的心中没有感到任何均等宴席的匮乏。

αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,

而当他们满足了对饮酒和进食的渴望后，

οἳ μὲν κακκείοντες ἔβαν κλισίην δὲ ἕκαστος,

他们便各自回到营帐去安睡，

Πηλεΐδης δʼ ἐπὶ θινὶ πολυφλοίσβοιο θαλάσσης

但佩琉斯之子在涛声轰鸣的海滩上，

κεῖτο βαρὺ στενάχων πολέσιν μετὰ Μυρμιδόνεσσιν

在众多的米尔弥冬人中沉重地叹息着躺下，

ἐν καθαρῷ, ὅθι κύματʼ ἐπʼ ἠϊόνος κλύζεσκον·

在一片洁净之地，那里的波浪拍打着海岸。

εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε λύων μελεδήματα θυμοῦ

当睡眠攫住了他，消散他心中的忧虑，

νήδυμος ἀμφιχυθείς· μάλα γὰρ κάμε φαίδιμα γυῖα

甜美的梦乡笼罩了他；因为他那光辉的肢体极其疲惫，

Ἕκτορʼ ἐπαΐσσων προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν·

追赶赫克托尔，直抵那风声大作的伊利奥斯；

ἦλθε δʼ ἐπὶ ψυχὴ Πατροκλῆος δειλοῖο

此时，不幸的帕特罗克洛斯的亡灵来到他身旁，

πάντʼ αὐτῷ μέγεθός τε καὶ ὄμματα κάλʼ ἐϊκυῖα⁴

其身材和美丽的眼睛，在一切方面都与他极相似，

καὶ φωνήν, καὶ τοῖα περὶ χροῒ εἵματα ἕστο·

乃至声音，他身上穿着同样的衣裳；

στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·

亡灵站在他的头上方，对他开口说道：

εὕδεις, αὐτὰρ ἐμεῖο λελασμένος ἔπλευ Ἀχιλλεῦ.

“你睡着了，阿基琉斯，却把我遗忘了。

οὐ μέν μευ ζώοντος ἀκήδεις, ἀλλὰ θανόντος·

我活着时你未尝不关心我，死后却将我冷落；

θάπτέ με ὅττι τάχιστα πύλας Ἀΐδαο περήσω.

尽快安葬我吧，好让我穿过哈得斯的大门。”

语法注4 条

23.10τεταρπώμεσθα
动词 τέρπω 的重叠第二不定过去时虚拟语气中动态第一人称复数形式。与 ἐπεί κε 连用，在时间状语从句中起到相当于将来完成时的作用，意为“当我们充分满足了（哀悼）之后（再进行主句的动作）”。
23.23σέθεν κταμένοιο
由第二人称单数代词的史诗属格形式 σέθεν (等同于 σοῦ) 与 κτείνω 的非主题造不定过去时中动态分词 κταμένοιο (具有被动含义) 构成的属格独立结构。意为“因为你被杀”，作为紧随其后的分词 χολωθείς. (愤怒) 的原因。
23.40εἰ πεπίθοιεν
连词 εἰ 后接 πείθω 的使役性重叠不定过去时主动祈愿语气第三人称复数形式 πεπίθοιεν。此处表示一种期望或尝试的心态，意为“寄希望于他们能够说服”或“为了试探是否能说服”。
23.66ἐϊκυῖα
动词 ἔοικα (“相似”) 的完成时主动分词单数阴性主格形式，与前面的阴性名词 ψυχή (“亡灵”) 一致。其后的 μέγεθος (“身材”) 和 ὄμματα (“眼睛”) 为表示方面或范围的“关系宾格”，整句构造为“（亡灵）在身材和美丽的眼睛上与他极为相似”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:23.1-23.71