赫卡柏的哀求与赫克托尔迎战前的独白｜荷马《伊利亚特》第二十二卷第65–128行希腊语原文·中文译文

ἑλκομένας τε νυοὺς ὀλοῇς ὑπὸ χερσὶν Ἀχαιῶν.

以及在阿凯亚人毁灭性的双手下，被强行掳走的儿媳们。

αὐτὸν δʼ ἂν πύματόν με κύνες¹ πρώτῃσι θύρῃσιν

而最后，我这具尸体将在表门前被那些

ὠμησταὶ ἐρύουσιν, ἐπεί κέ τις ὀξέϊ χαλκῷ

噬肉的恶犬撕咬，在有人用锐利的青铜

τύψας ἠὲ βαλὼν ῥεθέων ἐκ θυμὸν ἕληται,

砍刺或投掷，夺走我四肢中的生命之后。

οὓς τρέφον ἐν μεγάροισι τραπεζῆας θυραωρούς,

那些我在殿堂里养着看门、吃我桌上残羹的家犬，

οἵ κʼ ἐμὸν αἷμα πιόντες ἀλύσσοντες περὶ θυμῷ

它们在喝了我的血之后，心智发狂，

κείσοντʼ ἐν προθύροισι. νέῳ δέ τε πάντʼ ἐπέοικεν

躺在门廊里。对于年轻人而言，在战斗中被杀，

ἄρηϊ κταμένῳ δεδαϊγμένῳ ὀξέϊ χαλκῷ

被锐利的青铜肢解而死，

κεῖσθαι· πάντα δὲ καλὰ θανόντι περ ὅττι φανήῃ·²

横尸沙场，一切都是相宜的；即便他已死去，呈现出来的一切依然是美好的。

ἀλλʼ ὅτε δὴ πολιόν τε κάρη πολιόν τε γένειον

然而，当那白发苍苍的头颅、斑白的胡须，

αἰδῶ τʼ αἰσχύνωσι κύνες κταμένοιο γέροντος,

以及惨遭杀害的老人的阴部被恶犬凌辱时，

τοῦτο δὴ οἴκτιστον πέλεται δειλοῖσι βροτοῖσιν.

这对可怜的凡人来说，实在是最悲惨不过的事了。”

ἦ ῥʼ ὃ γέρων, πολιὰς δʼ ἄρʼ ἀνὰ τρίχας ἕλκετο χερσὶ

老人说着，用双手向上撕扯着自己的白发，

τίλλων ἐκ κεφαλῆς· οὐδʼ Ἕκτορι θυμὸν ἔπειθε.

从头上拔下来；但他未能说动赫克托尔的心。

μήτηρ δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ὀδύρετο δάκρυ χέουσα

母亲在另一侧也放声痛哭，泪如雨下，

κόλπον ἀνιεμένη, ἑτέρηφι δὲ μαζὸν ἀνέσχε·

她解开衣襟，用另一只手托起乳房；

καί μιν δάκρυ χέουσʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

她落着泪，对他吐露出翼一般的言语：

Ἕκτορ τέκνον ἐμὸν τάδε τʼ αἴδεο καί μʼ ἐλέησον

“赫克托尔，我的孩子，敬重这乳房并怜悯我吧，

αὐτήν, εἴ ποτέ τοι λαθικηδέα μαζὸν ἐπέσχον·

怜悯我自身，如果我曾用着免除忧虑的乳房喂哺过你；

τῶν μνῆσαι φίλε τέκνον ἄμυνε δὲ δήϊον ἄνδρα

记住这些吧，亲爱的孩子，退治那残暴的敌人，

τείχεος ἐντὸς ἐών, μὴ δὲ πρόμος ἵστασο τούτῳ

留在城墙里，千万不要站在最前线与他交锋，

σχέτλιος· εἴ περ γάρ σε κατακτάνῃ, οὔ σʼ ἔτʼ ἔγωγε

残酷的人啊！因为他若杀死了你，我便再也不能

κλαύσομαι ἐν λεχέεσσι φίλον θάλος, ὃν τέκον αὐτή,

在停尸床上哭悼你，我亲生的、心爱的蓓蕾，

οὐδʼ ἄλοχος πολύδωρος· ἄνευθε δέ σε μέγα νῶϊν

你那带来丰厚聘礼的妻子也是如此；而是在远离我们两人的

Ἀργείων παρὰ νηυσὶ κύνες ταχέες κατέδονται.

阿尔戈斯人的船旁，迅捷的恶犬会将你吞噬干净。”

ὣς τώ γε κλαίοντε προσαυδήτην φίλον υἱὸν

他们两人就这样哭泣着对亲爱的儿子劝说，

πολλὰ λισσομένω· οὐδʼ Ἕκτορι θυμὸν ἔπειθον,

苦苦哀求；但他们未能说动赫克托尔的心，

ἀλλʼ ὅ γε μίμνʼ Ἀχιλῆα πελώριον ἆσσον ἰόντα.

他只是在那里等待着步步逼近的巨人阿基琉斯。

ὡς δὲ δράκων ἐπὶ χειῇ ὀρέστερος ἄνδρα μένῃσι

犹如山中的一条蛇，吞食了剧毒的草药，

βεβρωκὼς κακὰ φάρμακʼ, ἔδυ δέ τέ μιν χόλος αἰνός,

在洞穴口等待着人，周身充盈着可怕的怒气，

σμερδαλέον δὲ δέδορκεν ἑλισσόμενος περὶ χειῇ·

在洞穴旁盘旋缠绕，目光极其骇人；

ὣς Ἕκτωρ ἄσβεστον ἔχων μένος οὐχ ὑπεχώρει

赫克托尔也怀着不灭的斗志，不肯退后一步，

πύργῳ ἔπι προὔχοντι φαεινὴν ἀσπίδʼ ἐρείσας·

将闪亮的盾牌靠在突出的城塔上，挺立在那里。

ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·

他满腔愤懑，对自己高傲的心灵说道：

ὤ μοι ἐγών, εἰ μέν κε πύλας καὶ τείχεα δύω,

“唉，悲叹啊！如果我退入城门和城墙之中，

100

Πουλυδάμας μοι πρῶτος ἐλεγχείην ἀναθήσει,

普里达马斯必将首先把耻辱归罪于我，

ὅς μʼ ἐκέλευε Τρωσὶ ποτὶ πτόλιν ἡγήσασθαι

正是他曾劝我率领特洛伊人退回城里，

νύχθʼ ὕπο τήνδʼ ὀλοὴν ὅτε τʼ ὤρετο δῖος Ἀχιλλεύς.

就在高贵的阿基琉斯奋起的那天可怕的夜晚。

ἀλλʼ ἐγὼ οὐ πιθόμην· ἦ τʼ ἂν πολὺ κέρδιον ἦεν.

但我没有听从；然而那本该是好得多的选择。

νῦν δʼ ἐπεὶ ὤλεσα λαὸν ἀτασθαλίῃσιν ἐμῇσιν,

如今，既然我因自己的愚妄而毁灭了军队，

105

αἰδέομαι Τρῶας καὶ Τρῳάδας ἑλκεσιπέπλους,

我无颜面对特洛伊的男子，以及衣裾拖地的特洛伊妇女，

μή ποτέ τις εἴπῃσι κακώτερος ἄλλος ἐμεῖο·

免得有哪位比我卑微的人在日后说道：

Ἕκτωρ ἧφι βίηφι πιθήσας ὤλεσε λαόν.

‘赫克托尔只凭着自己的武勇，断送了军队。’

ὣς ἐρέουσιν· ἐμοὶ δὲ τότʼ ἂν πολὺ κέρδιον εἴη

他们定会这样说；那么对我来说，要好得多的选择是，

ἄντην ἢ Ἀχιλῆα κατακτείναντα νέεσθαι,

迎面战胜并杀死阿基琉斯后荣归故里，

110

ἠέ κεν αὐτῷ ὀλέσθαι ἐϋκλειῶς πρὸ πόληος.

抑或是由他将我杀死，在城前赢得光荣的死亡。

εἰ δέ κεν ἀσπίδα μὲν καταθείομαι³ ὀμφαλόεσσαν

但若我放下那有隆起凸钮的盾牌，

καὶ κόρυθα βριαρήν, δόρυ δὲ πρὸς τεῖχος ἐρείσας

以及沉重的头盔，把长枪靠在城墙上，

αὐτὸς ἰὼν Ἀχιλῆος ἀμύμονος ἀντίος ἔλθω

亲自前去迎接那完美无瑕的阿基琉斯，

καί οἱ ὑπόσχωμαι Ἑλένην καὶ κτήμαθʼ ἅμʼ αὐτῇ,

向他许诺：将海伦以及同她一起的所有财宝，

115

πάντα μάλʼ ὅσσά τʼ Ἀλέξανδρος κοίλῃς ἐνὶ νηυσὶν

也就是亚历山大当初用空心的船只

ἠγάγετο Τροίηνδʼ, ἥ τʼ ἔπλετο νείκεος ἀρχή,

运回特洛伊、成为这场纷争起端的所有财产，

δωσέμεν Ἀτρεΐδῃσιν ἄγειν, ἅμα δʼ ἀμφὶς Ἀχαιοῖς

全部交给阿特柔斯之子们带走，并且同时向所有阿凯亚人

ἄλλʼ ἀποδάσσεσθαι ὅσα τε πτόλις ἥδε κέκευθε·

平分这座城市中所藏蓄的其他一切财物；

Τρωσὶν δʼ αὖ μετόπισθε γερούσιον ὅρκον ἕλωμαι

然后我又让特洛伊的长老们宣下庄严的誓言，

120

μή τι κατακρύψειν, ἀλλʼ ἄνδιχα πάντα δάσασθαι

绝不隐瞒任何财物，而是将一切平分为二，

κτῆσιν ὅσην πτολίεθρον ἐπήρατον ἐντὸς ἐέργει·

也就是分配这整座可爱的城市所蕴藏的所有财富？

ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;

然而，为什么我亲爱的心灵会和我念及这些？

μή μιν ἐγὼ μὲν ἵκωμαι ἰών, ὃ δέ μʼ οὐκ ἐλεήσει

只怕我若前去投奔他，他非但不会怜悯我，

οὐδέ τί μʼ αἰδέσεται, κτενέει δέ με γυμνὸν ἐόντα

亦不会对我存有丝毫敬意，反而会把我这个赤手空拳、

125

αὔτως ὥς τε γυναῖκα, ἐπεί κʼ ἀπὸ τεύχεα δύω.

犹如妇人般轻易杀害，只要我脱去了铠甲。

οὐ μέν πως νῦν ἔστιν ἀπὸ δρυὸς οὐδʼ ἀπὸ πέτρης⁴

此时绝非能像在橡树或岩石旁那般，

τῷ ὀαριζέμεναι, ἅ τε παρθένος ἠΐθεός τε

与他轻声细语地闲聊，如同少男和少女，

παρθένος ἠΐθεός τʼ ὀαρίζετον ἀλλήλοιιν.

少男和少女彼此亲密地交谈那般。”

语法注4 条

22.66αὐτὸν δʼ ἂν πύματόν με κύνες
语气助词 ἂν 在此处与将来时直陈语气（或荷马式的虚拟语气）ἐρύουσιν 连用，对未来将要发生的悲惨事件进行了生动且确定的预测与描绘。
22.73ὅττι φανήῃ
此处为不带语气助词 ἄν 的虚拟语气 φανήῃ 的一般性关系从句，意为“无论呈现出什么”。它泛指年轻战士的遗体无论以何种惨状暴露在外，都是美丽的。
22.111–121εἰ δέ κεν ἀσπίδα μὲν καταθείομαι
起自111行 "εἰ δέ κεν" 的极其漫长而复杂的条件句。条件从句中的动词（111行 καταθείομαι、113行 ἔλθω、114行 ὑπόσχωμαι）均为虚拟语气。不定式 δωσέμεν（117行）和 ἀποδάσσεσθαι（118行）表示对阿基琉斯允诺的具体内容。在119行中，句式返回虚拟语气 ἕλωμαι，引入了另一个并列的条件（“若我要求特洛伊人宣誓”）。
22.126ἀπὸ δρυὸς οὐδʼ ἀπὸ πέτρης
意为“源自橡树或岩石”的古老荷马式指称人类起源的谚语。在此处隐喻：如今赫克托尔与阿基琉斯之间绝无可能进行平等且亲密的对话或妥协，仿佛他们并非具有同等情感的人类一般。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（3 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
2026-09-21 AI校阅 — 译文 2 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:22.65-22.128