克桑托斯河的屠杀与重遇吕卡翁｜荷马《伊利亚特》第二十一卷第1–68行希腊语原文·中文译文

ἀλλʼ ὅτε δὴ πόρον ἷξον ἐϋρρεῖος ποταμοῖο

可是，当他们来到流水平缓、

Ξάνθου δινήεντος, ὃν ἀθάνατος τέκετο Ζεύς,

漩涡密布的克桑托斯河的渡口时——这条河是长生不死的宙斯所生——

ἔνθα διατμήξας τοὺς μὲν πεδίον δὲ δίωκε

阿喀琉斯在此将特洛伊人截为两半，把其中一半驱赶到平原上，

πρὸς πόλιν, ᾗ περ Ἀχαιοὶ ἀτυζόμενοι φοβέοντο

朝着城堡方向赶去，那是前一天阿开亚人

ἤματι τῷ προτέρῳ, ὅτε μαίνετο φαίδιμος Ἕκτωρ·

在光荣的赫克托尔狂怒时，仓皇逃退的道路；

τῇ ῥʼ οἵ γε προχέοντο πεφυζότες, ἠέρα δʼ Ἥρη

他们沿着这条路溃退涌去，而赫拉在他们前面

πίτνα πρόσθε βαθεῖαν ἐρυκέμεν·¹ ἡμίσεες δὲ

洒下浓浓的迷雾以阻拦他们；但另一半人

ἐς ποταμὸν εἰλεῦντο βαθύρροον ἀργυροδίνην,

则被挤压到了深流滚滚、银浪翻滚的河水里，

ἐν δʼ ἔπεσον μεγάλῳ πατάγῳ, βράχε δʼ αἰπὰ ῥέεθρα,

他们发出巨大的声响跌落水中，陡峭的河道鸣响，

ὄχθαι δʼ ἀμφὶ περὶ μεγάλʼ ἴαχον· οἳ δʼ ἀλαλητῷ

周围的堤岸大声回荡；他们高声叫喊着，

ἔννεον ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλισσόμενοι περὶ δίνας.

在漩涡中被卷裹着到处游动。

ὡς δʼ ὅθʼ ὑπὸ ῥιπῆς πυρὸς ἀκρίδες ἠερέθονται²

犹如蝗虫在烈火的驱赶下纷纷飞起，

φευγέμεναι ποταμὸν δέ· τὸ δὲ φλέγει ἀκάματον πῦρ

飞往河里逃生；而不倦的烈火

ὄρμενον ἐξαίφνης, ταὶ δὲ πτώσσουσι καθʼ ὕδωρ·

突然燃起袭来，它们便畏缩着落入水中；

ὣς ὑπʼ Ἀχιλλῆος Ξάνθου βαθυδινήεντος

同样，在阿喀琉斯的逼迫下，漩涡深沉的克桑托斯河

πλῆτο ῥόος κελάδων ἐπιμὶξ ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν.

奔腾不息的激流中，塞满了混杂在一起的战马和士兵。

αὐτὰρ ὃ διογενὴς δόρυ μὲν λίπεν αὐτοῦ ἐπʼ ὄχθῃ

此时，宙斯孕育的阿喀琉斯将长枪留在岸边，

κεκλιμένον μυρίκῃσιν, ὃ δʼ ἔσθορε δαίμονι ἶσος

斜靠在柽柳树上，自己则如同神明般跃入河中，

φάσγανον οἶον ἔχων, κακὰ δὲ φρεσὶ μήδετο ἔργα,

仅手持一柄宝剑，心中谋划着可怕的杀戮，

τύπτε δʼ ἐπιστροφάδην· τῶν δὲ στόνος ὄρνυτʼ ἀεικὴς

他向四面八方砍杀过去；被剑劈中者

ἄορι θεινομένων, ἐρυθαίνετο δʼ αἵματι ὕδωρ.

发出凄惨难听的呻吟，河水被鲜血染得通红。

ὡς δʼ ὑπὸ δελφῖνος μεγακήτεος ἰχθύες ἄλλοι

犹如其他鱼类躲避巨大凶猛的海豚，

φεύγοντες πιμπλᾶσι μυχοὺς λιμένος εὐόρμου

惊恐万分地塞满了避风港口的角落，

δειδιότες· μάλα γάρ τε κατεσθίει ὅν κε λάβῃσιν·

因为海豚会疯狂吞食它所捕获的一切；

ὣς Τρῶες ποταμοῖο κατὰ δεινοῖο ῥέεθρα

同样，特洛伊人在可怕的河水激流中，

πτῶσσον ὑπὸ κρημνούς. ὃ δʼ ἐπεὶ κάμε χεῖρας ἐναίρων,

蜷缩在陡峭的悬崖下。但是，当他杀得双手酸痛疲倦时，

ζωοὺς ἐκ ποταμοῖο δυώδεκα λέξατο κούρους

他从河里挑选了十二名活着的年轻小伙，

ποινὴν Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο θανόντος·³

作为对死去的梅诺伊提奥斯之子帕特罗克洛斯的血债补偿；

τοὺς ἐξῆγε θύραζε τεθηπότας ἠΰτε νεβρούς,

他把这些像小鹿一样吓傻了的青年拉出水面，

δῆσε δʼ ὀπίσσω χεῖρας ἐϋτμήτοισιν ἱμᾶσι,

用精细剪裁的皮带把他们的双手绑在身后，

τοὺς αὐτοὶ φορέεσκον ἐπὶ στρεπτοῖσι χιτῶσι,

这些皮带原本是他们系在褶皱长衫上的，

δῶκε δʼ ἑταίροισιν κατάγειν κοίλας ἐπὶ νῆας.

随后交给同伴们，押送到空心的战船上去。

αὐτὰρ ὃ ἂψ ἐπόρουσε δαϊζέμεναι μενεαίνων.

接着，他自己又转身扑去，渴望继续砍杀。

ἔνθʼ υἷι Πριάμοιο συνήντετο Δαρδανίδαο

在那里，他遇到了普里阿摩斯的儿子、达耳达诺斯的后代

ἐκ ποταμοῦ φεύγοντι Λυκάονι, τόν ῥά ποτʼ αὐτὸς

正在从河里逃跑的吕卡翁，这人曾被阿喀琉斯自己

ἦγε λαβὼν ἐκ πατρὸς ἀλωῆς οὐκ ἐθέλοντα⁴

在夜间突然闯入时，从他父亲的果园里强行带走；

ἐννύχιος προμολών· ὃ δʼ ἐρινεὸν ὀξέϊ χαλκῷ

那时吕卡翁正用锋利的青铜

τάμνε νέους ὄρπηκας, ἵνʼ ἅρματος ἄντυγες εἶεν·

砍伐野无花果树的嫩枝，用来做战车的围栏；

τῷ δʼ ἄρʼ ἀνώϊστον κακὸν ἤλυθε δῖος Ἀχιλλεύς.

对这人来说，不期而至的灾难便是高贵的阿喀琉斯。

καὶ τότε μέν μιν Λῆμνον ἐϋκτιμένην ἐπέρασσε

当时，阿喀琉斯用船将他运走，并在建有坚固城防的莱姆诺斯岛卖掉，

νηυσὶν ἄγων, ἀτὰρ υἱὸς Ἰήσονος ὦνον ἔδωκε·

亚宋的儿子付出了买他的代价；

κεῖθεν δὲ ξεῖνός μιν ἐλύσατο πολλὰ δʼ ἔδωκεν

后来，一个客友花重金赎回了他，

Ἴμβριος Ἠετίων, πέμψεν δʼ ἐς δῖαν Ἀρίσβην·

那是因布罗斯岛的埃埃提翁，并把他送到了高贵的神圣阿里斯贝；

ἔνθεν ὑπεκπροφυγὼν πατρώϊον ἵκετο δῶμα.

他从那里偷偷逃脱，回到了父亲的宅邸。

ἕνδεκα δʼ ἤματα θυμὸν ἐτέρπετο οἷσι φίλοισιν

自莱姆诺斯归来后，他有十一天的时光

ἐλθὼν ἐκ Λήμνοιο· δυωδεκάτῃ δέ μιν αὖτις

与亲友们团聚，共享欢乐；但在第十二天，神明

χερσὶν Ἀχιλλῆος θεὸς ἔμβαλεν, ὅς μιν ἔμελλε

再次将他投入阿喀琉斯的手中，而阿喀琉斯注定要

πέμψειν εἰς Ἀΐδαο καὶ οὐκ ἐθέλοντα νέεσθαι.

将他送往哈得斯的冥府，即便他并不想去。

τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς

捷足的高贵阿喀琉斯看到他时，

γυμνὸν ἄτερ κόρυθός τε καὶ ἀσπίδος, οὐδʼ ἔχεν ἔγχος,

发现他光着身子，没有戴头盔，没有拿盾牌，也没有长枪，

ἀλλὰ τὰ μέν ῥʼ ἀπὸ πάντα χαμαὶ βάλε· τεῖρε γὰρ ἱδρὼς

因为他已把所有这些东西都扔在了地上；汗水折磨着他

φεύγοντʼ ἐκ ποταμοῦ, κάματος δʼ ὑπὸ γούνατʼ ἐδάμνα·

这名从河里逃出来的战士，疲惫使他的双膝酸软；

ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·

阿喀琉斯愤怒地对自己伟大的心灵说道：

ὢ πόποι ἦ μέγα θαῦμα τόδʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι·

“啊，天哪！我的双眼竟看到了如此巨大的奇迹！

ἦ μάλα δὴ Τρῶες μεγαλήτορες οὕς περ ἔπεφνον

看来，那些被我杀死的伟大特洛伊人，

αὖτις ἀναστήσονται ὑπὸ ζόφου ἠερόεντος,

真的会从阴暗的冥土中重新站起来，

οἷον δὴ καὶ ὅδʼ ἦλθε φυγὼν ὕπο νηλεὲς ἦμαρ

正如这人一样，虽然被卖到神圣的莱姆诺斯，

Λῆμνον ἐς ἠγαθέην πεπερημένος· οὐδέ μιν ἔσχε

却依然逃脱了无情的死期回来了；

πόντος ἁλὸς πολιῆς, ὃ πολέας ἀέκοντας ἐρύκει.

就连那波涛汹涌、强行留住许多不情愿之人的灰色大海，也没能阻挡住他。

ἀλλʼ ἄγε δὴ καὶ δουρὸς ἀκωκῆς ἡμετέροιο

那么，且让他也尝尝我枪尖的滋味，

γεύσεται, ὄφρα ἴδωμαι ἐνὶ φρεσὶν ἠδὲ δαείω⁵

好让我亲眼看看并在心中知晓，

ἢ ἄρʼ ὁμῶς καὶ κεῖθεν ἐλεύσεται, ἦ μιν ἐρύξει

他是否也能同样从那地下回来，还是那孕育生命的

γῆ φυσίζοος, ἥ τε κατὰ κρατερόν περ ἐρύκει.

大地会把他留住——这大地可是连最强壮的人也能留得住的。”

ὣς ὅρμαινε μένων· ὃ δέ οἱ σχεδὸν ἦλθε τεθηπὼς

他立在原地如此盘算着；而那人已经吓傻了，战战兢兢地走近，

γούνων ἅψασθαι μεμαώς, περὶ δʼ ἤθελε θυμῷ

渴望抱住他的双膝，他打心里

ἐκφυγέειν θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα μέλαιναν.

渴望逃脱悲惨的死亡和黑暗的毁灭之运。

ἤτοι ὃ μὲν δόρυ μακρὸν ἀνέσχετο δῖος Ἀχιλλεὺς

此时，高贵的阿喀琉斯举起了长枪，

οὐτάμεναι μεμαώς, ὃ δʼ ὑπέδραμε καὶ λάβε γούνων

想要刺死他，但吕卡翁矮身钻了过去，抱住了他的双膝。

语法注5 条

21.6ἠέρα δʼ Ἥρη / πίτνα πρόσθε βαθεῖαν ἐρυκέμεν
不定式 ἐρυκέμεν 是史诗形式，相当于 ἐρύκειν，在此作为目的不定式使用，意为“为了阻拦（他们）”。
21.12ὡς δʼ ὅθʼ ὑπὸ ῥιπῆς πυρὸς ἀκρίδες ἠερέθονται
直喻的引入部分。短语 ὑπὸ ῥιπῆς πυρὸς（意为“在烈火的推力/热风下”）表示被动/中动动词 ἠερέθονται（飞起、悬浮）的动因。
21.28ποινὴν Πατρόκλοιο... θανόντος
宾格名词 ποινὴν（意为“补偿”、“赎金”或“血债”）作为整个动词短语（挑选十二名青年）的同格语，表示目的或结果。属格 Πατρόκλοιο... θανόντος 具有宾格性属格的性质，表示“为了死去的帕特罗克洛斯”。
21.36ἦγε λαβὼν ἐκ πατρὸς ἀλωῆς οὐκ ἐθέλοντα
分词 λαβών（“抓获”）与直接宾语 οὐκ ἐθέλοντα（“不情愿的[他]”）修饰主动词 ἦγε（“带走”），构成了叙述阿喀琉斯过去俘虏吕卡翁经过的关系从句。ἐκ πατρὸς ἀλωῆς（“从他父亲的果园”）是表示起点的属格。
21.61ὄφρα ἴδωμαι ἐνὶ φρεσὶν ἠδὲ δαείω
连词 ὄφρα 引导目的从句，后接虚拟式 ἴδωμαι（“看”、“看清”）和 δαείω（“得知”、“知晓”）。第62行的双重间接疑问句 ἤ... ἦ...（“是……还是……”）作为这两个动词的宾语从句。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:21.1-21.68