埃涅阿斯与阿喀琉斯的决斗及波塞冬的关切｜荷马《伊利亚特》第二十卷第221–292行希腊语原文·中文译文

221

τοῦ τρισχίλιαι ἵπποι ἕλος κάτα βουκολέοντο

埃里克托尼俄斯拥有三千头母马，它们在湿地里放牧，

θήλειαι, πώλοισιν ἀγαλλόμεναι ἀταλῇσι.

因身边带着娇嫩的幼驹而欢欣自豪。

τάων καὶ Βορέης ἠράσσατο βοσκομενάων,

当它们在放牧时，北风神波雷阿斯也对它们动了情，

ἵππῳ δʼ εἰσάμενος παρελέξατο κυανοχαίτῃ·

他化身为一匹黑鬃骏马，与它们交配；

225

αἳ δʼ ὑποκυσάμεναι ἔτεκον δυοκαίδεκα πώλους.

母马们怀胎，产下了十二只幼驹。

αἳ δʼ ὅτε μὲν σκιρτῷεν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν,

当这些幼驹在赐予生命的土地上奔驰时，

ἄκρον ἐπʼ ἀνθερίκων καρπὸν θέον οὐδὲ κατέκλων·

它们能飞跑在麦穗的顶端，而不将其折断；

ἀλλʼ ὅτε δὴ σκιρτῷεν ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης,

而当它们在辽阔的海脊上奔驰时，

ἄκρον ἐπὶ ῥηγμῖνος ἁλὸς πολιοῖο θέεσκον.

它们能飞跑在灰白色海水的浪尖之上。

230

Τρῶα δʼ Ἐριχθόνιος τέκετο Τρώεσσιν ἄνακτα·

埃里克托尼俄斯生下特罗斯，作为特洛伊人的君王；

Τρωὸς δʼ αὖ τρεῖς παῖδες ἀμύμονες ἐξεγένοντο

特罗斯又生下了三个完美无瑕的儿子，

Ἶλός τʼ Ἀσσάρακός τε καὶ ἀντίθεος Γανυμήδης,

伊罗斯、阿萨拉科斯和神一样的甘尼美德，

ὃς δὴ κάλλιστος γένετο θνητῶν ἀνθρώπων·

他确是凡人中最美丽的男子；

τὸν καὶ ἀνηρείψαντο θεοὶ Διὶ οἰνοχοεύειν

神明因他的美貌而将他劫走，以便让他置身于不死的神明之中，

235

κάλλεος εἵνεκα οἷο ἵνʼ ἀθανάτοισι μετείη.

在神明之间为宙斯斟酒。

Ἶλος δʼ αὖ τέκεθʼ υἱὸν ἀμύμονα Λαομέδοντα·

伊罗斯又生下完美无瑕的儿子拉俄墨冬；

Λαομέδων δʼ ἄρα Τιθωνὸν τέκετο Πρίαμόν τε

拉俄墨冬生下了提托诺斯和普里阿摩斯，

Λάμπον τε Κλυτίον θʼ Ἱκετάονά τʼ ὄζον Ἄρηος·

以及兰波斯、克吕提俄斯和阿瑞斯的嫩枝希克塔翁。

Ἀσσάρακος δὲ Κάπυν, ὃ δʼ ἄρʼ Ἀγχίσην τέκε παῖδα·

阿萨拉科斯生下卡皮斯，卡皮斯生下儿子安喀塞斯；

240

αὐτὰρ ἔμʼ Ἀγχίσης, Πρίαμος δʼ ἔτεχʼ Ἕκτορα δῖον.

安喀塞斯生下了我，普里阿摩斯生下了高贵的赫克托尔。

ταύτης τοι γενεῆς τε καὶ αἵματος εὔχομαι εἶναι.

我自豪地宣称自己属于这一高贵的世系和血统。

Ζεὺς δʼ ἀρετὴν ἄνδρεσσιν ὀφέλλει τε μινύθει τε

然而宙斯会增加凡人的勇气，也会使其减少，

ὅππως κεν ἐθέλῃσιν· ὃ γὰρ κάρτιστος ἁπάντων.

全凭他自己的意愿；因为他是万神中最强大的。

ἀλλʼ ἄγε μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα νηπύτιοι ὣς

但是，来吧，我们不要再像小孩子一样谈论这些，

245

ἑσταότʼ¹ ἐν μέσσῃ ὑσμίνῃ δηϊοτῆτος.

站在这激烈的战场中央。

ἔστι γὰρ ἀμφοτέροισιν ὀνείδεα μυθήσασθαι

我们双方都有极多的斥责之词可以说，

πολλὰ μάλʼ, οὐδʼ ἂν νηῦς ἑκατόζυγος ἄχθος ἄροιτο.

多到连一艘百桨大船也无法载走这沉重的负担。

στρεπτὴ δὲ γλῶσσʼ ἐστὶ βροτῶν, πολέες δʼ ἔνι μῦθοι

凡人的舌头是转动灵活的，其中有许多各种各样的言语，

παντοῖοι, ἐπέων δὲ πολὺς νομὸς ἔνθα καὶ ἔνθα.

言语的放牧地在各处都无比宽广。

250

ὁπποῖόν κʼ εἴπῃσθα ἔπος, τοῖόν κʼ ἐπακούσαις.

你说了什么样的话，就会听到同样的话作为回应。

ἀλλὰ τί ἢ ἔριδας καὶ νείκεα νῶϊν ἀνάγκη

但我们有什么必要像妇女一样，

νεικεῖν ἀλλήλοισιν ἐναντίον ὥς τε γυναῖκας,

面对面地互相对骂和争吵呢？

αἵ τε χολωσάμεναι ἔριδος πέρι θυμοβόροιο

她们在噬魂的争吵中动怒，

νεικεῦσʼ ἀλλήλῃσι μέσην ἐς ἄγυιαν ἰοῦσαι

走到街市中央，互相进行辱骂，

255

πόλλʼ ἐτεά τε καὶ οὐκί· χόλος δέ τε καὶ τὰ κελεύει.

说出许多真真假假的话，愤怒促使着她们这样做。

ἀλκῆς δʼ οὔ μʼ ἐπέεσσιν ἀποτρέψεις μεμαῶτα

但你无法用言语来动摇我渴望战斗的决心，

πρὶν χαλκῷ μαχέσασθαι ἐναντίον· ἀλλʼ ἄγε θᾶσσον

在我们在正面用青铜交战之前；来吧，让我们尽快

γευσόμεθʼ ἀλλήλων χαλκήρεσιν ἐγχείῃσιν.

用青铜长枪来交手，试探彼此的深浅。”

ἦ ῥα καὶ ἐν δεινῷ σάκει ἤλασεν ὄβριμον ἔγχος

他说着，便将强有力的长枪刺向那面可怕而凶猛的盾牌，

260

σμερδαλέῳ· μέγα δʼ ἀμφὶ σάκος μύκε δουρὸς ἀκωκῇ.

在长枪的锋刃下，盾牌发出巨大的轰鸣。

Πηλεΐδης δὲ σάκος μὲν ἀπὸ ἕο χειρὶ παχείῃ

佩琉斯之子用他粗壮的手将盾牌推离自己，

ἔσχετο ταρβήσας· φάτο γὰρ δολιχόσκιον ἔγχος

心怀恐惧；因为他以为，心胸宽广的埃涅阿斯的

ῥέα διελεύσεσθαι μεγαλήτορος Αἰνείαο

投枪会轻易地穿透盾牌——

νήπιος, οὐδʼ ἐνόησε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν

真是愚蠢，他心中并未料到，

265

ὡς οὐ ῥηΐδιʼ ἐστὶ θεῶν ἐρικυδέα δῶρα

神明的辉煌礼物是绝不容易

ἀνδράσι γε θνητοῖσι δαμήμεναι² οὐδʼ ὑποείκειν.

被凡人破坏或者向其屈服的。

οὐδὲ τότʼ Αἰνείαο δαΐφρονος ὄβριμον ἔγχος

当时，英勇的埃涅阿斯的强力长枪也没能

ῥῆξε σάκος· χρυσὸς γὰρ ἐρύκακε, δῶρα θεοῖο·

刺穿盾牌；因为神赐的金子将其阻挡。

ἀλλὰ δύω μὲν ἔλασσε διὰ πτύχας, αἳ δʼ ἄρʼ ἔτι τρεῖς

尽管如此，它刺穿了双层，但还有三层挡在那里；

270

ἦσαν, ἐπεὶ πέντε πτύχας ἤλασε κυλλοποδίων,

因为跛足的神打造了五层盾牌，

τὰς δύο χαλκείας, δύο δʼ ἔνδοθι κασσιτέροιο,

外面两层是青铜，里面两层是锡，

τὴν δὲ μίαν χρυσῆν, τῇ ῥʼ ἔσχετο μείλινον ἔγχος.

中间那一层是金，白蜡木长枪便是被其阻截。

δεύτερος αὖτʼ Ἀχιλεὺς προΐει δολιχόσκιον ἔγχος,

接着阿喀琉斯也投出长枪，

καὶ βάλεν Αἰνείαο κατʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην

击中了埃涅阿斯各处均匀的盾牌，

275

ἄντυγʼ ὕπο πρώτην, ᾗ λεπτότατος θέε χαλκός,

就在最外层边缘的下方，那里的青铜最为薄弱，

λεπτοτάτη δʼ ἐπέην ῥινὸς βοός· ἣ δὲ διὰ πρὸ

其上的牛皮也最为稀薄；白蜡木长枪

Πηλιὰς ἤϊξεν μελίη, λάκε δʼ ἀσπὶς ὑπʼ αὐτῆς.

径直穿透过去，盾牌在其下发出刺耳的声响。

Αἰνείας δʼ ἐάλη καὶ ἀπὸ ἕθεν ἀσπίδʼ ἀνέσχε

埃涅阿斯缩紧身子，由于恐惧，

δείσας· ἐγχείη δʼ ἄρʼ ὑπὲρ νώτου ἐνὶ γαίῃ

将盾牌推离了自己。长枪在掠过他的背部后刺入泥土，

280

ἔστη ἱεμένη, διὰ δʼ ἀμφοτέρους ἕλε κύκλους

依然带着余威。它穿透了这面护身巨盾的双层圆环。

ἀσπίδος ἀμφιβρότης· ὃ δʼ ἀλευάμενος δόρυ μακρὸν

避开了长枪后，他站在原地，

ἔστη, κὰδ δʼ ἄχος οἱ χύτο μυρίον ὀφθαλμοῖσι,

无尽的恐惧笼罩了他的双眼，因惊吓而战栗，

ταρβήσας ὅ οἱ ἄγχι πάγη βέλος. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς

因为那武器竟然插在离他如此之近的地方。然而阿喀琉斯

ἐμμεμαὼς ἐπόρουσεν ἐρυσσάμενος ξίφος ὀξὺ

急切地拔出利剑向他冲来，

285

σμερδαλέα ἰάχων· ὃ δὲ χερμάδιον λάβε χειρὶ

发出可怕的呐喊；埃涅阿斯则用手抓起了一块石头——

Αἰνείας, μέγα ἔργον, ὃ οὐ δύο γʼ ἄνδρε φέροιεν,

一件沉重之物，即使两个现代的凡人

οἷοι νῦν βροτοί εἰσʼ· ὃ δέ μιν ῥέα πάλλε καὶ οἶος.

也抬不起来，但他仅凭一人就轻松地将其挥动。

ἔνθά κεν³ Αἰνείας μὲν ἐπεσσύμενον βάλε πέτρῳ

在那里，埃涅阿斯原本会用石头击中冲过来的阿喀琉斯的头盔或盾牌，

ἢ κόρυθʼ ἠὲ σάκος, τό οἱ ἤρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον,

这本能替他阻挡凄惨的死亡，

290

τὸν δέ κε Πηλεΐδης σχεδὸν ἄορι θυμὸν ἀπηύρα,

而佩琉斯之子也会在近旁用利剑夺去他的性命，

εἰ μὴ ἄρʼ ὀξὺ νόησε Ποσειδάων ἐνοσίχθων·

如果震地者波塞冬没有敏锐地观察到这一切的话；

αὐτίκα δʼ ἀθανάτοισι θεοῖς μετὰ μῦθον ἔειπεν·

他立刻对不死的神明们开口说道：

语法注3 条

20.245ἑσταότʼ
双数宾格完美时态分词 ἑσταότε 的省音形式。它作为省略不定式的宾格主语，在语境中指正在交谈的阿喀琉斯与埃涅阿斯两人（“我们俩站立着”）。
20.266δαμήμεναι
被动不定词 δαμῆναι 的荷马史诗形式。它作为前行中由 ὡς（相当于 ὅτι 引导的从句）引导的无人称表达 οὐ ῥηΐδιʼ ἐστὶ（“非易事”）的主语。
20.288ἔνθά κεν
带有语气词 κέν（等同于 ἄν）的过去虚拟条件句主句的开始。它与第291行的条件从句 εἰ μὴ... νόησε（“若非……注意到”）相呼应，表示差一点发生但最终未发生的事态。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（3 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 2 处
2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:20.221-20.292