阿喀琉斯的警告与埃涅阿斯的世系｜荷马《伊利亚特》第二十卷第149–220行希腊语原文·中文译文

149

ἔνθα Ποσειδάων κατʼ ἄρʼ ἕζετο καὶ θεοὶ ἄλλοι,

波塞冬和其他神明便在那里坐下，

150

ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἄρρηκτον νεφέλην ὤμοισιν ἕσαντο·

在他们的肩头披上了无法穿透的浓雾；

οἳ δʼ ἑτέρωσε καθῖζον ἐπʼ ὀφρύσι Καλλικολώνης

而另一方的神明则坐在卡利科洛涅的脊顶上，

ἀμφὶ σὲ ἤϊε Φοῖβε καὶ Ἄρηα πτολίπορθον.

围绕着你，善射的福玻斯，以及毁灭都市的阿瑞斯。

ὣς οἳ μέν ῥʼ ἑκάτερθε καθήατο μητιόωντες

于是双方各在一边坐着，

βουλάς· ἀρχέμεναι δὲ δυσηλεγέος πολέμοιο

筹划着计策；但开始这残酷的战争

155

ὄκνεον ἀμφότεροι, Ζεὺς δʼ ἥμενος ὕψι κέλευε.

双方都迟疑着，而高坐于上的宙斯则在催促他们。

τῶν¹ δʼ ἅπαν ἐπλήσθη πεδίον καὶ λάμπετο χαλκῷ

凡人与战马塞满了整个平原，青铜的铠甲闪闪发光；

ἀνδρῶν ἠδʼ ἵππων· κάρκαιρε δὲ γαῖα πόδεσσιν

在大地之上，随着众人一齐冲锋，地面在他们的脚下发出轰鸣。

ὀρνυμένων ἄμυδις. δύο δʼ ἀνέρες ἔξοχʼ ἄριστοι

而其中最为杰出的两位勇士，

ἐς μέσον ἀμφοτέρων συνίτην μεμαῶτε μάχεσθαι

渴望着交战，一同走向两军的中央，

160

Αἰνείας τʼ Ἀγχισιάδης καὶ δῖος Ἀχιλλεύς.

他们是安喀塞斯之子埃涅阿斯与神圣的阿喀琉斯。

Αἰνείας δὲ πρῶτος ἀπειλήσας ἐβεβήκει

埃涅阿斯首先威吓着走上前来，

νευστάζων κόρυθι βριαρῇ· ἀτὰρ ἀσπίδα θοῦριν

沉重的头盔微微晃动；他将凶猛的盾牌

πρόσθεν ἔχε στέρνοιο, τίνασσε δὲ χάλκεον ἔγχος.

护在胸前，手中挥舞着青铜长枪。

Πηλεΐδης δʼ ἑτέρωθεν ἐναντίον ὦρτο λέων ὣς

佩琉斯之子在另一边迎面冲上，犹如一头凶猛的雄狮，

165

σίντης, ὅν τε καὶ ἄνδρες ἀποκτάμεναι μεμάασιν

全村的人们聚集起来想要将它杀死。

ἀγρόμενοι πᾶς δῆμος· ὃ δὲ πρῶτον μὲν ἀτίζων

那狮子起初不屑地走着，

ἔρχεται, ἀλλʼ ὅτε κέν τις ἀρηϊθόων αἰζηῶν

但只要某个矫健的青年

δουρὶ βάλῃ ἐάλη τε χανών, περί τʼ ἀφρὸς ὀδόντας

用长矛刺中它，它便张开大口缩紧身子，牙齿周围

γίγνεται, ἐν δέ τέ οἱ κραδίῃ στένει ἄλκιμον ἦτορ,

泛起泡沫，它那强壮的心灵在胸中怒吼，

170

οὐρῇ δὲ πλευράς τε καὶ ἰσχία ἀμφοτέρωθεν

它用尾巴拍打着身体两侧的

μαστίεται, ἑὲ δʼ αὐτὸν ἐποτρύνει μαχέσασθαι,

肋部与臀部，激励自己去战斗，

γλαυκιόων δʼ ἰθὺς φέρεται μένει, ἤν τινα πέφνῃ

目光闪烁地凭着怒火直冲而去，要看看能否杀死人类中的一员，

ἀνδρῶν, ἢ αὐτὸς φθίεται πρώτῳ ἐν ὁμίλῳ·

抑或自己死在前方的群敌之中；

ὣς Ἀχιλῆʼ ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸς ἀγήνωρ

就像这样，阿喀琉斯的怒火与高傲的心灵，

175

ἀντίον ἐλθέμεναι μεγαλήτορος Αἰνείαο.

驱使着他走向心胸宽广的埃涅阿斯的正面。

οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,

当他们相向而行、已然逼近对方时，

τὸν πρότερος προσέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·

捷足而神圣的阿喀琉斯首先对他说道：

Αἰνεία τί σὺ τόσσον ὁμίλου πολλὸν ἐπελθὼν

“埃涅阿斯，你为何越过这么长的人群走上前来，

ἔστης; ἦ σέ γε θυμὸς ἐμοὶ μαχέσασθαι ἀνώγει

站在我的面前？难道你的内心驱使你与我交战，

180

ἐλπόμενον Τρώεσσιν ἀνάξειν ἱπποδάμοισι

是因为你期望统治那驯马的特洛伊人，

τιμῆς² τῆς Πριάμου; ἀτὰρ εἴ κεν ἔμʼ ἐξεναρίξῃς,

夺取普里阿摩斯的尊位吗？但即便你将我杀死，

οὔ τοι τοὔνεκά γε Πρίαμος γέρας ἐν χερὶ θήσει·

普里阿摩斯也不会因此将王权的荣光双手奉献给你；

εἰσὶν γάρ οἱ παῖδες, ὃ δʼ ἔμπεδος οὐδʼ ἀεσίφρων.

因为他有自己的子嗣，且他本人心智坚固，并不糊涂。

ἦ νύ τί τοι Τρῶες τέμενος τάμον ἔξοχον ἄλλων

还是特洛伊人已经为你划出了一块优于他人的领地，

185

καλὸν φυταλιῆς καὶ ἀρούρης, ὄφρα νέμηαι

一块拥有果园和耕地的沃土，好让你在杀死我之后

αἴ κεν ἐμὲ κτείνῃς; χαλεπῶς δέ σʼ ἔολπα τὸ ῥέξειν.

去耕耘？但我看你极难办到此事。

ἤδη μὲν σέ γέ φημι καὶ ἄλλοτε δουρὶ φοβῆσαι.

我声称，先前我已经用长矛将你驱逐过一次。

ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε πέρ σε βοῶν ἄπο μοῦνον ἐόντα

难道你不记得，当你远离牛群孤身一人时，我如何用

σεῦα κατʼ Ἰδαίων ὀρέων ταχέεσσι πόδεσσι

迅捷的双脚将你从伊达山赶下，惊慌

190

καρπαλίμως; τότε δʼ οὔ τι μετατροπαλίζεο φεύγων.

逃窜？那时你一味逃跑，连头都不敢回。

ἔνθεν δʼ ἐς Λυρνησσὸν ὑπέκφυγες· αὐτὰρ ἐγὼ τὴν

后来你逃入了吕耳涅索斯；而我在

πέρσα μεθορμηθεὶς σὺν Ἀθήνῃ καὶ Διὶ πατρί,

雅典娜和父神宙斯的陪伴下发起进攻，毁灭了那座城市，

ληϊάδας δὲ γυναῖκας ἐλεύθερον ἦμαρ ἀπούρας

夺走了被俘女人们的自由之日，

ἦγον· ἀτὰρ σὲ Ζεὺς ἐρρύσατο καὶ θεοὶ ἄλλοι.

将她们带走；而宙斯和其他神明拯救了你。

195

ἀλλʼ οὐ νῦν ἐρύεσθαι ὀΐομαι, ὡς ἐνὶ θυμῷ

但我想这一次他们不会再拯救你，如你心中

βάλλεαι· ἀλλά σʼ ἔγωγʼ ἀναχωρήσαντα κελεύω

所想的那样；因此我劝你退回到人群中去，

ἐς πληθὺν ἰέναι, μηδʼ ἀντίος ἵστασʼ ἐμεῖο,

不要站在我的对面，

πρίν τι κακὸν παθέειν· ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω.³

免得遭受灾祸；事情发生之后，连愚人也懂得这个道理。”

τὸν δʼ αὖτʼ Αἰνείας ἀπαμείβετο φώνησέν τε·

埃涅阿斯随后回答他并说道：

200

Πηλεΐδη μὴ δὴ ἐπέεσσί με νηπύτιον ὣς

“佩琉斯之子啊，不要指望能用言语把我像小孩子一样

ἔλπεο δειδίξεσθαι, ἐπεὶ σάφα οἶδα καὶ αὐτὸς

吓倒，因为我自己也深知

ἠμὲν κερτομίας ἠδʼ αἴσυλα μυθήσασθαι.

如何说出嘲讽和刻薄的言词。

ἴδμεν δʼ ἀλλήλων γενεήν, ἴδμεν δὲ τοκῆας

我们知道彼此的世系，也知道彼此的父母，

πρόκλυτʼ ἀκούοντες ἔπεα θνητῶν ἀνθρώπων·

因为我们听过凡人相传已久的名言；

205

ὄψει δʼ οὔτʼ ἄρ πω σὺ ἐμοὺς ἴδες οὔτʼ ἄρʼ ἐγὼ σούς.

但论及目睹，你从未见过我的父母，我也从未见过你的。

φασὶ σὲ μὲν Πηλῆος ἀμύμονος ἔκγονον εἶναι,

人们说你是无瑕的佩琉斯之子，

μητρὸς δʼ ἐκ Θέτιδος καλλιπλοκάμου ἁλοσύδνης·

由美发的海洋之女忒提斯所生；

αὐτὰρ ἐγὼν υἱὸς μεγαλήτορος Ἀγχίσαο

而我自豪地宣称自己是心胸宽广的安喀塞斯之子，

εὔχομαι ἐκγεγάμεν, μήτηρ δέ μοί ἐστʼ Ἀφροδίτη·

我的母亲是阿芙罗狄忒。

210

τῶν δὴ νῦν ἕτεροί γε φίλον παῖδα κλαύσονται

这两对父母之中，今天必有一方要为自己心爱的儿子

σήμερον· οὐ γάρ φημʼ ἐπέεσσί γε νηπυτίοισιν

哭泣；因为我说，我们绝不会仅靠这些孩子般的言辞就分出胜负、

ὧδε διακρινθέντε⁴ μάχης ἐξαπονέεσθαι.

从战场撤退。

εἰ δʼ ἐθέλεις καὶ ταῦτα δαήμεναι, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῇς

但如果你也想了解这些，以便深知

ἡμετέρην γενεήν, πολλοὶ δέ μιν ἄνδρες ἴσασι·

我们的世系——许多人其实都已经知晓：

215

Δάρδανον αὖ πρῶτον τέκετο νεφεληγερέτα Ζεύς,

聚云者宙斯首先孕育了达尔达诺斯，

κτίσσε δὲ Δαρδανίην, ἐπεὶ οὔ πω Ἴλιος ἱρὴ

他建立了达尔达尼亚，因为那时神圣的伊利奥斯还未

ἐν πεδίῳ πεπόλιστο πόλις μερόπων ἀνθρώπων,

在平原上建成凡人的都市，

ἀλλʼ ἔθʼ ὑπωρείας ᾤκεον πολυπίδακος Ἴδης.

人们依然居住在泉水充足的伊达山山麓。

Δάρδανος αὖ τέκεθʼ υἱὸν Ἐριχθόνιον βασιλῆα,

达尔达诺斯随后生下了国王埃里克托尼俄斯，

220

ὃς δὴ ἀφνειότατος γένετο θνητῶν ἀνθρώπων·

他成为了凡人中最富有的人；

语法注4 条

20.156τῶν
指示代词属格，用作下一行名词短语 ἀνδρῶν ἠδʼ ἵππων（凡人与战马）的先期预示（prolepsis）。两者均为表示容器内容的属格，受被动语态动词 ἐπλήσθη（充满）的支配。
20.181τιμῆς
属格，依附于将来时不定式 ἀνάξειν（统治）。动词 ἀνάσσω 通常支配所统治对象的人称与格（此处为 Τρώεσσιν），而 τιμῆς（普里阿摩斯的尊位、特权）在此作为表示统治特权或代价的属格，用以表明埃涅阿斯企图获得的统治尊荣。
20.198ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω
史诗中的格言。ῥεχθέν 是动词 ῥέζω（做、行）的无定过去时被动分词中性单数（主格），在此作状语表示时间或条件（“事情在被做过之后”）。ἔγνω 是表示普遍真理的格言式无定过去时（gnomic aorist），应译为现在时。τε 是史诗中起泛指作用的小词。
20.212διακρινθέντε
动词 διακρίνω（使分离、决胜负）的无定过去时被动分词主格双数（dual）形式。它与不定式 ἐξαπονέεσθαι（撤退）所省略的主语（指阿喀琉斯与埃涅阿斯二人）在格、数上保持一致。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:20.149-20.220