← 荷马

伊利亚特

§2.356-2.426

按部落整军与阿伽门农向宙斯献祭

阿伽门农接受了内斯托尔的建议,决定按氏族和部落重组军队。随后他命令士兵做好战斗准备,并向宙斯献祭祈求胜利。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
356

τίσασθαι1 δʼ Ἑλένης ὁρμήματά τε στοναχάς τε.

为夺取海伦所付出的辛劳和叹息复仇。

εἰ δέ τις ἐκπάγλως ἐθέλει οἶκον δὲ νέεσθαι

但如果有人极度渴望回到家园,

ἁπτέσθω ἧς νηὸς ἐϋσσέλμοιο μελαίνης,

那就让他把手伸向他那多桨的黑色船只,

ὄφρα πρόσθʼ ἄλλων θάνατον καὶ πότμον ἐπίσπῃ.

以便让他比其他人更早地迎来死亡和命运。

360

ἀλλὰ ἄναξ αὐτός τʼ εὖ μήδεο πείθεό τʼ ἄλλῳ·

但,王啊,你自己要深思熟虑,并听取他人的建议;

οὔ τοι ἀπόβλητον ἔπος ἔσσεται ὅττί κεν εἴπω·

我所说的话绝不是可以轻易抛弃的。

κρῖνʼ ἄνδρας κατὰ φῦλα κατὰ φρήτρας Ἀγάμεμνον,

将人马按部落、按氏族分编,阿伽门农,

ὡς φρήτρη φρήτρηφιν ἀρήγῃ, φῦλα δὲ φύλοις.

好让氏族援助氏族,部落援助部落。

εἰ δέ κεν ὣς ἕρξῃς καί τοι πείθωνται Ἀχαιοί,

如果你这样做,且阿开亚人服从你,

365

γνώσῃ ἔπειθʼ ὅς θʼ ἡγεμόνων κακὸς ὅς τέ νυ λαῶν

你便会知道领袖中谁是懦夫,士兵中谁是懦夫,

ἠδʼ ὅς κʼ ἐσθλὸς ἔῃσι· κατὰ σφέας γὰρ μαχέονται.

谁又是勇士;因为他们会以各自的群体进行战斗;

γνώσεαι δʼ εἰ καὶ θεσπεσίῃ πόλιν οὐκ ἀλαπάξεις,

你也会知道,究竟是因为天意让你无法夺取城池,

ἦ ἀνδρῶν κακότητι καὶ ἀφραδίῃ πολέμοιο.

还是因为士兵们的懦弱以及他们在战争中的无知。

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων·

阿伽门农王回答他说道:

370

ἦ μὰν αὖτʼ ἀγορῇ νικᾷς γέρον υἷας Ἀχαιῶν.

“确实,老人家,在阿开亚的子孙中,你的议论再次胜过众人。

αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον

但愿父神宙斯、雅典娜和阿波罗眷顾,

τοιοῦτοι δέκα μοι συμφράδμονες εἶεν Ἀχαιῶν·

让我在阿开亚人中能有十个像你这样的谋士!

τώ κε τάχʼ ἠμύσειε πόλις Πριάμοιο ἄνακτος

那么普里阿摩斯王的城池很快就会倾覆,

χερσὶν ὑφʼ ἡμετέρῃσιν ἁλοῦσά τε περθομένη τε.

被我们的双手夺取并毁灭。

375

ἀλλά μοι αἰγίοχος Κρονίδης Ζεὺς ἄλγεʼ ἔδωκεν,

然而手持盾牌的克罗诺斯之子宙斯却赐予我痛苦,

ὅς με μετʼ ἀπρήκτους ἔριδας καὶ νείκεα βάλλει.

将我投身于毫无结果的争吵与纠纷之中。

καὶ γὰρ ἐγὼν Ἀχιλεύς τε μαχεσσάμεθʼ εἵνεκα κούρης

因为我和阿喀琉斯曾为一个女孩而争吵,

ἀντιβίοις ἐπέεσσιν, ἐγὼ δʼ ἦρχον χαλεπαίνων·

恶言相向,而我首先动了怒火。

εἰ δέ ποτʼ ἔς γε μίαν βουλεύσομεν, οὐκέτʼ ἔπειτα

但若有朝一日我们能同心协力,那么

380

Τρωσὶν ἀνάβλησις κακοῦ ἔσσεται οὐδʼ ἠβαιόν.

特洛伊人的灾祸便没有任何延缓,片刻也没有。

νῦν δʼ ἔρχεσθʼ ἐπὶ δεῖπνον ἵνα ξυνάγωμεν Ἄρηα.

现在去吃午餐吧,好让我们能交战。

εὖ μέν τις δόρυ θηξάσθω, εὖ δʼ ἀσπίδα θέσθω,

每个人都要磨好长枪,摆好盾牌,

εὖ δέ τις ἵπποισιν δεῖπνον δότω ὠκυπόδεσσιν,

喂饱健步如飞的战马,

εὖ δέ τις ἅρματος ἀμφὶς ἰδὼν πολέμοιο μεδέσθω,

仔细检查战车的各处,做好战斗的准备,

385

ὥς κε πανημέριοι στυγερῷ κρινώμεθʼ Ἄρηϊ.

好让我们整日都在可憎的战斗中决一胜负。

οὐ γὰρ παυσωλή γε μετέσσεται οὐδʼ ἠβαιὸν

因为在此期间不会有任何歇息,片刻也没有,

εἰ μὴ νὺξ ἐλθοῦσα διακρινέει μένος ἀνδρῶν.

除非夜幕降临,隔开男人们的狂热。

ἱδρώσει μέν τευ τελαμὼν ἀμφὶ στήθεσφιν

遮蔽全身的盾牌的皮带将在许多人的胸前渗出汗水,

ἀσπίδος ἀμφιβρότης, περὶ δʼ ἔγχεϊ χεῖρα καμεῖται·

握着长枪的手也会感到疲惫;

390

ἱδρώσει δέ τευ ἵππος ἐΰξοον ἅρμα τιταίνων.

拖曳着精美战车的马匹也将汗流浃背。

ὃν δέ κʼ ἐγὼν ἀπάνευθε μάχης ἐθέλοντα νοήσω

但若我发现有人企图避开战斗、

μιμνάζειν παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν, οὔ οἱ ἔπειτα

留守在弯曲的船只旁,那么他便没有希望

ἄρκιον ἐσσεῖται φυγέειν κύνας ἠδʼ οἰωνούς.

逃脱犬群和飞鸟的吞食。”

ὣς ἔφατʼ, Ἀργεῖοι δὲ μέγʼ ἴαχον ὡς ὅτε κῦμα

他这样说着,阿尔戈斯人爆发出巨大的呼声,就像

395

ἀκτῇ ἐφʼ ὑψηλῇ, ὅτε κινήσῃ Νότος ἐλθών,

南风吹来,波涛在陡峭的海岸边奔涌,

προβλῆτι σκοπέλῳ· τὸν δʼ οὔ ποτε κύματα λείπει

拍打着突出的礁石;波涛从未离开过它,

παντοίων ἀνέμων, ὅτʼ ἂν ἔνθʼ ἢ ἔνθα γένωνται.

无论风从哪一方吹来,无论它们在何处肆虐。

ἀνστάντες δʼ ὀρέοντο κεδασθέντες κατὰ νῆας,

他们站起身来,四散奔向船只,

κάπνισσάν τε κατὰ κλισίας, καὶ δεῖπνον ἕλοντο.

在营帐中升起烟火,用过了餐。

400

ἄλλος δʼ ἄλλῳ ἔρεζε θεῶν αἰειγενετάων

各人向长生不老的诸神中不同的一位献祭,

εὐχόμενος θάνατόν τε φυγεῖν καὶ μῶλον Ἄρηος.

祈求逃离死亡和战祸。

αὐτὰρ ὃ βοῦν ἱέρευσε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων

另一边,众王之王阿伽门农献祭了一头公牛,

πίονα πενταέτηρον ὑπερμενέϊ Κρονίωνι,

将一头五岁的肥壮公牛献给至高无上的克罗诺斯之子,

κίκλησκεν δὲ γέροντας ἀριστῆας Παναχαιῶν,

他召集了全阿开亚的长老和杰出人物:

405

Νέστορα μὲν πρώτιστα καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα,

最先是内斯托尔和王伊多墨纽斯,

αὐτὰρ ἔπειτʼ Αἴαντε δύω καὶ Τυδέος υἱόν,

其次是两位埃阿斯和狄俄墨得斯,

ἕκτον δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα Διὶ μῆτιν ἀτάλαντον.

第六个是智慧等同于宙斯的奥德修斯。

αὐτόματος δέ οἱ ἦλθε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος·

呐喊骁勇的梅涅劳斯不召自来;

ᾔδεε γὰρ κατὰ θυμὸν ἀδελφεὸν ὡς ἐπονεῖτο.

因为他心里知道他的兄长正在如何辛苦操劳。

410

βοῦν δὲ περιστήσαντο καὶ οὐλοχύτας ἀνέλοντο·

他们围在公牛四周,拿起了大麦粒;

τοῖσιν δʼ εὐχόμενος μετέφη κρείων Ἀγαμέμνων·

阿伽门农王在他们之中祈祷,说道:

Ζεῦ κύδιστε μέγιστε κελαινεφὲς αἰθέρι ναίων

“最光荣、最伟大的宙斯,乌云密布,居于上苍之上者啊,

μὴ πρὶν ἐπʼ ἠέλιον δῦναι καὶ ἐπὶ κνέφας ἐλθεῖν

愿太阳不要下落,暮色不要降临,

πρίν με κατὰ πρηνὲς βαλέειν Πριάμοιο μέλαθρον

在我将普里阿摩斯的宫殿彻底推倒、

415

αἰθαλόεν, πρῆσαι δὲ πυρὸς δηΐοιο θύρετρα,

烧成灰烬,并用敌人的烈火烧毁它的门户,

Ἑκτόρεον δὲ χιτῶνα περὶ στήθεσσι δαΐξαι

并用青铜撕裂赫克托耳胸前的战袍,

χαλκῷ ῥωγαλέον· πολέες δʼ ἀμφʼ αὐτὸν ἑταῖροι

将其撕碎;愿他周围的众多战友们

πρηνέες ἐν κονίῃσιν ὀδὰξ λαζοίατο γαῖαν.

纷纷倒在尘土中,用牙齿咬紧大地。”

ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἄρα πώ οἱ ἐπεκραίαινε Κρονίων,

他这样说着,但克罗诺斯之子却还未给他实现;

420

ἀλλʼ ὅ γε δέκτο μὲν ἱρά, πόνον δʼ ἀμέγαρτον ὄφελλεν.

他虽然接受了祭品,却增加了难以避免的劳苦。

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ εὔξαντο καὶ οὐλοχύτας προβάλοντο,

当他们祈祷完并撒下大麦粒之后,

αὐέρυσαν μὲν πρῶτα καὶ ἔσφαξαν καὶ ἔδειραν,

首先将(牛首)向后拉起,割断喉咙,剥下皮来,

μηρούς τʼ ἐξέταμον κατά τε κνίσῃ ἐκάλυψαν

接着切下腿骨,用网脂将其包好,

δίπτυχα ποιήσαντες, ἐπʼ αὐτῶν δʼ ὠμοθέτησαν.

折成双层,并把碎肉置于其上。

425

καὶ τὰ μὲν ἂρ σχίζῃσιν ἀφύλλοισιν κατέκαιον,

他们在无叶的劈柴上烧尽这些,

σπλάγχνα δʼ ἄρʼ ἀμπείραντες ὑπείρεχον Ἡφαίστοιο.

把内脏穿在扦子上,架在火上升烤。

语法注1 条
  1. 2.356τίσασθαι

    紧接前行(§2.355)中命令式动词 ἐπειγέσθω 之后,表示目的或结果的不定式。Ἑλένης 为宾格性属格(objective genitive),意为“为(夺走)海伦而复仇”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-23 发布)urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:2.356-2.426