阿开亚军出征与向缪斯祈请｜荷马《伊利亚特》第二卷第427–501行希腊语原文·中文译文

427

αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μῆρε κάη καὶ σπλάγχνα πάσαντο,

当腿骨烧尽、他们尝了内脏之后，

μίστυλλόν τʼ ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειραν,

他们便把其余的肉切成小块，穿在串上，

ὤπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε πάντα.

精心地烤好，然后把所有的肉都从串上拔了下来。

430

αὐτὰρ ἐπεὶ παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα

当他们结束了劳作，准备好了筵席，

δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης.

便一同享用，每个人的心灵对这公平分配的宴席都毫无怨言。

αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,

当他们满足了对饮酒和进食的渴望，

τοῖς ἄρα μύθων ἦρχε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·

戈勒尼亚的骑士内斯托尔便向他们开口说道：

Ἀτρεΐδη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον,

“阿特柔斯之子、最光荣的、众王之王阿伽门农啊，

435

μηκέτι νῦν δήθʼ αὖθι λεγώμεθα,¹ μηδʼ ἔτι δηρὸν

我们现在不要再留在这里长篇大论，也不要再长久地

ἀμβαλλώμεθα ἔργον ὃ δὴ θεὸς ἐγγυαλίζει.

拖延神已经交托在我们手中的工作了。

ἀλλʼ ἄγε κήρυκες μὲν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων

来吧，让身着青铜甲胄的阿开亚人的传令官们

λαὸν κηρύσσοντες ἀγειρόντων κατὰ νῆας,

发出宣召，把人们聚集到船只旁，

ἡμεῖς δʼ ἀθρόοι ὧδε κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν

而我们则集合在一起，穿过这辽阔的阿开亚营地，

440

ἴομεν ὄφρα κε θᾶσσον ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.

以便更迅速地唤醒激烈的阿瑞斯（战事）。”

ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων.

他这样说着，众王之王阿伽门农也并未违抗。

αὐτίκα κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσε

他立刻命令声音清脆的传令官们，

κηρύσσειν πόλεμον δὲ κάρη κομόωντας Ἀχαιούς·

向蓄着长发的阿开亚人宣布战斗的集结；

οἳ μὲν ἐκήρυσσον, τοὶ δʼ ἠγείροντο μάλʼ ὦκα.

传令官们发出通告，人们便迅速聚集起来。

445

οἳ δʼ ἀμφʼ Ἀτρεΐωνα διοτρεφέες βασιλῆες

阿特柔斯之子身边的、受宙斯抚育的国王们

θῦνον κρίνοντες, μετὰ δὲ γλαυκῶπις Ἀθήνη

急忙整编着队伍，他们之中有明眸的雅典娜，

αἰγίδʼ ἔχουσʼ ἐρίτιμον ἀγήρων² ἀθανάτην τε,

手持极其珍贵、永不衰老、永不毁灭的神盾，

τῆς ἑκατὸν θύσανοι παγχρύσεοι ἠερέθονται,

神盾上悬挂着一百个纯金的穗子，

πάντες ἐϋπλεκέες, ἑκατόμβοιος δὲ ἕκαστος·

每一个都编织精美，每一个都价值百头牛；

450

σὺν τῇ παιφάσσουσα διέσσυτο λαὸν Ἀχαιῶν

她手持此盾，光芒四射地穿行在阿开亚人群中，

ὀτρύνουσʼ ἰέναι· ἐν δὲ σθένος ὦρσεν ἑκάστῳ

催促他们前进；她激发了每个人心中的力量，

καρδίῃ ἄλληκτον πολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.

使他们能毫不止息地进行战争与搏斗。

τοῖσι δʼ ἄφαρ πόλεμος γλυκίων γένετʼ ἠὲ νέεσθαι

对他们来说，战争顿时变得比乘着空心的船只

ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.

回到心爱的祖国土地还要甘美。

455

ἠΰτε πῦρ ἀΐδηλον ἐπιφλέγει ἄσπετον ὕλην

犹如那毁灭性的大火，在山峦之巅

οὔρεος ἐν κορυφῇς, ἕκαθεν δέ τε φαίνεται αὐγή,

烧毁了无边的森林，其光芒在远方也能被看见，

ὣς τῶν ἐρχομένων ἀπὸ χαλκοῦ θεσπεσίοιο

同样，当他们行进时，那神妙青铜器所发出的

αἴγλη παμφανόωσα διʼ αἰθέρος οὐρανὸν ἷκε.

灿烂光芒穿过以太，直达天穹。

τῶν δʼ ὥς τʼ ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα πολλὰ

又如那长着翅膀的群鸟，

460

χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων

雁群、鹤群或是长颈的天鹅，

Ἀσίω ἐν λειμῶνι Καϋστρίου ἀμφὶ ῥέεθρα

在卡伊斯崔奥斯河畔阿西欧斯的草地上，

ἔνθα καὶ ἔνθα ποτῶνται ἀγαλλόμενα πτερύγεσσι

它们因自己的翅膀而得意，在这边那边飞翔，

κλαγγηδὸν προκαθιζόντων, σμαραγεῖ δέ τε λειμών,

喧闹着纷纷落下，使整片原野也为之回响，

ὣς τῶν ἔθνεα πολλὰ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων

同样，他们众多的队伍从船只和营帐中

465

ἐς πεδίον προχέοντο Σκαμάνδριον· αὐτὰρ ὑπὸ χθὼν

涌向斯卡曼德罗斯平原；而在他们

σμερδαλέον κονάβιζε ποδῶν αὐτῶν τε καὶ ἵππων.

以及马匹的铁蹄之下，大地发出可怕的轰鸣。

ἔσταν δʼ ἐν λειμῶνι Σκαμανδρίῳ ἀνθεμόεντι

他们伫立在开满鲜花的斯卡曼德罗斯草地上，

μυρίοι, ὅσσά τε φύλλα καὶ ἄνθεα γίγνεται ὥρῃ.

其数难以估量，犹如春天时发出的叶和盛开的花。

ἠΰτε μυιάων ἁδινάων ἔθνεα πολλὰ

又如那成群结队、密密麻麻的蝇群，

470

αἵ τε κατὰ σταθμὸν ποιμνήϊον ἠλάσκουσιν

在牧人的围栏周围飞舞盘旋，

ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ ὅτε τε γλάγος ἄγγεα δεύει,

正值春季，牛奶湿透了器皿的时候；

τόσσοι ἐπὶ Τρώεσσι κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ

如此之多的、蓄着长发的阿开亚人

ἐν πεδίῳ ἵσταντο διαρραῖσαι μεμαῶτες.

在平原上列队面对着特洛伊人，急切地想要粉碎他们。

τοὺς δʼ ὥς τʼ αἰπόλια πλατέʼ αἰγῶν αἰπόλοι ἄνδρες

犹如牧羊人能轻易地把成群的

475

ῥεῖα διακρίνωσιν³ ἐπεί κε νομῷ μιγέωσιν,

山羊区分开来，当它们在牧场里混杂在一起时，

ὣς τοὺς ἡγεμόνες διεκόσμεον ἔνθα καὶ ἔνθα

同样，将领们在这里、在那里整编着他们，

ὑσμίνην δʼ ἰέναι, μετὰ δὲ κρείων Ἀγαμέμνων

使他们走向战场；而在他们之中，支配者阿伽门农，

ὄμματα καὶ κεφαλὴν ἴκελος Διὶ τερπικεραύνῳ,

其双目和头颅犹如喜爱雷电的宙斯，

Ἄρεϊ δὲ ζώνην, στέρνον δὲ Ποσειδάωνι.

腰身似阿瑞斯，胸膛如波塞冬。

480

ἠΰτε βοῦς ἀγέληφι μέγʼ ἔξοχος ἔπλετο πάντων

犹如牛群中的公牛是所有牛中最为杰出的，

ταῦρος· ὃ γάρ τε βόεσσι μεταπρέπει ἀγρομένῃσι·

因为它在聚集着的牝牛中显得最出类拔萃；

τοῖον ἄρʼ Ἀτρεΐδην θῆκε Ζεὺς ἤματι κείνῳ

就在那一天，宙斯也使阿特柔斯之子变得如此，

ἐκπρεπέʼ ἐν πολλοῖσι καὶ ἔξοχον ἡρώεσσιν.

在众多英雄中显得格外夺目，无比杰出。

ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματʼ ἔχουσαι·

现在请告诉我，居于奥林波斯宫殿的缪斯女神们啊——

485

ὑμεῖς γὰρ θεαί ἐστε πάρεστέ τε ἴστέ τε πάντα,

因为你们是神明，无所不在，无所不知，

ἡμεῖς δὲ κλέος οἶον ἀκούομεν οὐδέ τι ἴδμεν·

而我们只听闻传言，却一无所知——

οἵ τινες ἡγεμόνες Δαναῶν καὶ κοίρανοι ἦσαν·

究竟谁是达那奥斯人的领袖和主宰。

πληθὺν δʼ οὐκ ἂν ἐγὼ μυθήσομαι⁴ οὐδʼ ὀνομήνω,

至于那大众的人数，我无法细数，也无法点名，

οὐδʼ εἴ μοι δέκα μὲν γλῶσσαι, δέκα δὲ στόματʼ εἶεν,

纵使我有十条舌头，十张嘴，

490

φωνὴ δʼ ἄρρηκτος, χάλκεον δέ μοι ἦτορ ἐνείη,

声音永不沙哑，胸中怀着一颗青铜的心，

εἰ μὴ Ὀλυμπιάδες Μοῦσαι Διὸς αἰγιόχοιο

除非那居于奥林波斯的缪斯女神们，即手持盾牌的宙斯之女，

θυγατέρες μνησαίαθʼ ὅσοι ὑπὸ Ἴλιον ἦλθον·

替我忆起，究竟有多少人来到了伊利翁城下。

ἀρχοὺς αὖ νηῶν ἐρέω νῆάς τε προπάσας.

现在，我将说明各船的指挥官和所有的战船。

Βοιωτῶν μὲν Πηνέλεως καὶ Λήϊτος ἦρχον

率领玻欧提亚人的是佩内勒奥斯和雷伊托斯，

495

Ἀρκεσίλαός τε Προθοήνωρ τε Κλονίος τε,

以及阿耳克西劳斯、普罗托埃诺尔和克洛尼奥斯；

οἵ θʼ Ὑρίην ἐνέμοντο καὶ Αὐλίδα πετρήεσσαν

他们居住在许里亚和多岩石的奥利斯，

Σχοῖνόν τε Σκῶλόν τε πολύκνημόν τʼ Ἐτεωνόν,

斯霍伊诺斯、斯科洛斯和多山脊的埃特奥诺斯，

Θέσπειαν Γραῖάν τε καὶ εὐρύχορον Μυκαλησσόν,

忒斯佩亚、格拉亚以及广场宽阔的米卡勒索斯，

οἵ τʼ ἀμφʼ Ἅρμʼ ἐνέμοντο καὶ Εἰλέσιον καὶ Ἐρυθράς,

还有居住在哈尔马、埃勒西翁和埃律特赖周围的人，

500

οἵ τʼ Ἐλεῶνʼ εἶχον ἠδʼ Ὕλην καὶ Πετεῶνα,

以及占有埃勒翁、许勒和佩特翁的人，

Ὠκαλέην Μεδεῶνά τʼ ἐϋκτίμενον πτολίεθρον,

奥卡勒亚和建造精良的城镇墨得翁，

语法注4 条

2.435λεγώμεθα
λεγώμεθα 以及第 436 行的 ἀμβαλλώμεθα 均为现在时虚拟语气第一人称复数，表示劝诱（hortatory subjunctive，“让我们……”）。
2.447ἀγήρων
形容词 ἀγήραος（不老的）的阴性单数宾格形式，修饰阴性名词 αἰγίδα。此词为双尾形容词，在雅典方言变格中缩略为 ἀγήρων，阴阳性同形。
2.475διακρίνωσιν
此处为 ὥς τε 引导的比喻从句中不带虚词 ἄν（或 κε）的现在时虚拟语气。这是荷马史诗中在比喻中表达一般性、重复性动作（比较虚拟语气）的典型用法。
2.488οὐκ ἂν ἐγὼ μυθήσομαι
对应第 489 行条件从句（εἴ μοι ... εἶεν，希求语气）的归结从句。虚词 ἄν 与将来时直陈语气（μυθήσομαι）或短元音不定过去时虚拟语气相结合，用以表示潜在或未来的可能性（“我将无法讲述……”），这是史诗的特征用法。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:2.427-2.501