阿伽门农的庄严誓言与送交赠礼｜荷马《伊利亚特》第十九卷第212–283行希腊语原文·中文译文

212

κεῖται ἀνὰ πρόθυρον τετραμμένος,¹ ἀμφὶ δʼ ἑταῖροι

他躺在门廊前，双脚朝向门口，浑身被砍伤，周围的同伴们

μύρονται· τό μοι οὔ τι μετὰ φρεσὶ ταῦτα μέμηλεν,

正在痛哭。因此我的心中根本不关心这些，

ἀλλὰ φόνος τε καὶ αἷμα καὶ ἀργαλέος στόνος ἀνδρῶν.

而只想着杀戮、鲜血和男人们痛苦的呻吟。”

215

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯回答他道：

ὦ Ἀχιλεῦ Πηλῆος υἱὲ μέγα φέρτατʼ Ἀχαιῶν,

“佩琉斯之子阿喀琉斯啊，阿开亚人中最伟大的勇士，

κρείσσων εἰς ἐμέθεν καὶ φέρτερος οὐκ ὀλίγον περ

论枪法你比我强，也比我勇猛得多，

ἔγχει, ἐγὼ δέ κε σεῖο νοήματί γε προβαλοίμην²

但在智谋上我或许能大大

πολλόν, ἐπεὶ πρότερος γενόμην καὶ πλείονα οἶδα.

超过你，因为我比你先出生，懂得也更多。

220

τώ τοι ἐπιτλήτω κραδίη μύθοισιν ἐμοῖσιν.

因此，请你的心忍耐着听从我的话。

αἶψά τε φυλόπιδος πέλεται κόρος ἀνθρώποισιν,

人们很快就会对战斗产生厌倦，

ἧς τε πλείστην μὲν καλάμην χθονὶ χαλκὸς ἔχευεν,³

尽管青铜在地上洒下了最多的禾秸，

ἄμητος δʼ ὀλίγιστος, ἐπὴν κλίνῃσι τάλαντα

但当宙斯倾斜他的天平——

Ζεύς, ὅς τʼ ἀνθρώπων ταμίης πολέμοιο τέτυκται.

宙斯是人类战争的主宰——时，收成却极少。

225

γαστέρι δʼ οὔ πως ἔστι⁴ νέκυν πενθῆσαι Ἀχαιούς·

阿开亚人绝不可能用肚子去哀悼死者，

λίην γὰρ πολλοὶ καὶ ἐπήτριμοι ἤματα πάντα

因为每天都有太多、太密的人

πίπτουσιν· πότε κέν τις ἀναπνεύσειε πόνοιο;

倒下；人们什么时候才能从这苦难中喘息过来？

ἀλλὰ χρὴ τὸν μὲν καταθάπτειν ὅς κε θάνῃσι

相反，我们必须埋葬死者，

νηλέα θυμὸν ἔχοντας ἐπʼ ἤματι δακρύσαντας·

狠下心来，痛哭一日便罢；

230

ὅσσοι δʼ ἂν πολέμοιο περὶ στυγεροῖο λίπωνται

而所有在残酷战争中幸存下来的人

μεμνῆσθαι πόσιος καὶ ἐδητύος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον

都必须记住饮食，好让我们能更

ἀνδράσι δυσμενέεσσι μαχώμεθα νωλεμὲς αἰεὶ

顽强地、永远不间断地与敌人们战斗，

ἑσσάμενοι χροῒ χαλκὸν ἀτειρέα. μηδέ τις ἄλλην

让我们的身体披上不知疲倦的青铜铠甲。任何人

λαῶν ὀτρυντὺν ποτιδέγμενος ἰσχαναάσθω·

都不应因等待别的号召而停留不前，

235

ἥδε γὰρ ὀτρυντὺς κακὸν ἔσσεται ὅς κε λίπηται

因为对任何留在阿耳戈斯人船旁的人来说，

νηυσὶν ἐπʼ Ἀργείων· ἀλλʼ ἀθρόοι ὁρμηθέντες

这种拖延都将是灾难；相反，让我们一齐发起冲锋，

Τρωσὶν ἐφʼ ἱπποδάμοισιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.

对驯马的特洛伊人发起猛烈的战斗。”

ἦ, καὶ Νέστορος υἷας ὀπάσσατο κυδαλίμοιο

他说罢，便带上了荣耀的内斯托尔之子们，

Φυλεΐδην τε Μέγητα Θόαντά τε Μηριόνην τε

以及菲琉斯之子梅格斯、托阿斯和梅里奥内斯，

240

καὶ Κρειοντιάδην Λυκομήδεα καὶ Μελάνιππον·

还有克瑞翁之子吕科墨得斯和梅拉尼波斯；

βὰν δʼ ἴμεν ἐς κλισίην Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο.

他们一同前往阿特柔斯之子阿伽门农的营帐。

αὐτίκʼ ἔπειθʼ ἅμα μῦθος ἔην, τετέλεστο δὲ ἔργον·

话音刚落，事情便立刻办妥了：

ἑπτὰ μὲν ἐκ κλισίης τρίποδας φέρον, οὕς οἱ ὑπέστη,

他们从营帐里抬出他曾承诺的七个三脚祭器，

αἴθωνας δὲ λέβητας ἐείκοσι, δώδεκα δʼ ἵππους·

二十个闪亮的釜，以及十二匹马；

245

ἐκ δʼ ἄγον αἶψα γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας

他们又迅速带出七位通晓精美手艺的

ἕπτʼ, ἀτὰρ ὀγδοάτην Βρισηΐδα καλλιπάρῃον.

妇女，第八位是容貌美丽的布里塞伊斯。

χρυσοῦ δὲ στήσας Ὀδυσεὺς δέκα πάντα τάλαντα

奥德修斯称出整整十个塔兰同的黄金，

ἦρχʼ, ἅμα δʼ ἄλλοι δῶρα φέρον κούρητες Ἀχαιῶν.

走在前面，其他阿开亚青年也一起抬着礼物跟从。

καὶ τὰ μὲν ἐν μέσσῃ ἀγορῇ θέσαν, ἂν δʼ Ἀγαμέμνων

他们把这些东西放在会场中央，阿伽门农

250

ἵστατο· Ταλθύβιος δὲ θεῷ ἐναλίγκιος αὐδὴν

站了起来；嗓音如神明般的塔尔提比奥斯

κάπρον ἔχων ἐν χερσὶ παρίστατο ποιμένι λαῶν.

手里抱着公猪，站在人民的牧者身旁。

Ἀτρεΐδης δὲ ἐρυσσάμενος χείρεσσι μάχαιραν,

阿特柔斯之子用手拔出他的小刀——

ἥ οἱ πὰρ ξίφεος μέγα κουλεὸν αἰὲν ἄωρτο,

它总是挂在他长剑的大剑鞘旁——

κάπρου ἀπὸ τρίχας ἀρξάμενος Διὶ χεῖρας ἀνασχὼν

割下公猪的鬃毛作为祭仪的开始，向宙斯高举双手

255

εὔχετο· τοὶ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτόφιν εἵατο σιγῇ

祈祷；所有阿耳戈斯人都静静地

Ἀργεῖοι κατὰ μοῖραν ἀκούοντες βασιλῆος.

按秩序坐在那里，倾听着国王的话。

εὐξάμενος δʼ ἄρα εἶπεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν·

他仰望辽阔的天空祈祷道：

ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος

“现在，让诸神中最高、最善的宙斯首先见证，

Γῆ τε καὶ Ἠέλιος καὶ Ἐρινύες, αἵ θʼ ὑπὸ γαῖαν

还有大地、太阳，以及在地下

260

ἀνθρώπους τίνυνται, ὅτις κʼ ἐπίορκον ὀμόσσῃ,

惩罚发假誓者的复仇女神们。

μὴ μὲν ἐγὼ κούρῃ Βρισηΐδι χεῖρʼ ἐπένεικα,

我绝没有对布里塞伊斯姑娘动过手，

οὔτʼ εὐνῆς πρόφασιν κεχρημένος⁵ οὔτέ τευ ἄλλου.

既非为了同床，也非为了其他任何原因。

ἀλλʼ ἔμενʼ ἀπροτίμαστος ἐνὶ κλισίῃσιν ἐμῇσιν.

她在我的营帐里一直未被触碰。

εἰ δέ τι τῶνδʼ ἐπίορκον ἐμοὶ θεοὶ ἄλγεα δοῖεν

如果这些誓言中有任何虚假，愿神明降予我

265

πολλὰ μάλʼ, ὅσσα διδοῦσιν ὅτίς σφʼ ἀλίτηται ὀμόσσας.

许多痛苦，正像他们降予那些因发假誓而得罪神明的人一样。”

ἦ, καὶ ἀπὸ στόμαχον κάπρου τάμε νηλέϊ χαλκῷ.

他说罢，用无情的青铜割断了公猪的喉咙。

τὸν μὲν Ταλθύβιος πολιῆς ἁλὸς ἐς μέγα λαῖτμα

塔尔提比奥斯把猪尸抡起，扔进灰白大海的万顷波涛中，

ῥῖψʼ ἐπιδινήσας βόσιν ἰχθύσιν· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς

作为鱼类的饲料；而阿喀琉斯

ἀνστὰς Ἀργείοισι φιλοπτολέμοισι μετηύδα·

站起身，对热爱战斗的阿耳戈斯人说道：

270

Ζεῦ πάτερ ἦ μεγάλας ἄτας ἄνδρεσσι διδοῖσθα·

“父神宙斯啊，你确实给人类带来了极大的蒙蔽；

οὐκ ἂν δή ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσιν

阿特柔斯之子绝不可能永远激起

Ἀτρεΐδης ὤρινε διαμπερές, οὐδέ κε κούρην

我胸中的怒火，也不可能违背我的意愿、

ἦγεν ἐμεῦ ἀέκοντος ἀμήχανος· ἀλλά ποθι Ζεὺς

强行带走那姑娘，尽管他无能为力；但大概是宙斯

ἤθελʼ Ἀχαιοῖσιν θάνατον πολέεσσι γενέσθαι.

想要让许多阿开亚人走向死亡。

275

νῦν δʼ ἔρχεσθʼ ἐπὶ δεῖπνον, ἵνα ξυνάγωμεν Ἄρηα.

现在你们去吃晚饭吧，之后我们便联合发起战斗。”

ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, λῦσεν δʼ ἀγορὴν αἰψηρήν.

他这样说着，迅速遣散了会众。

οἳ μὲν ἄρʼ ἐσκίδναντο ἑὴν ἐπὶ νῆα ἕκαστος,

于是人们各自散去，回到自己的船上，

δῶρα δὲ Μυρμιδόνες μεγαλήτορες ἀμφεπένοντο,

慷慨的密尔弥多恩人打理着礼物，

βὰν δʼ ἐπὶ νῆα φέροντες Ἀχιλλῆος θείοιο.

抬着它们往神圣的阿喀琉斯的船走去。

280

καὶ τὰ μὲν ἐν κλισίῃσι θέσαν, κάθισαν δὲ γυναῖκας,

他们把礼物放进营帐，安顿好妇女，

ἵππους δʼ εἰς ἀγέλην ἔλασαν θεράποντες ἀγαυοί.

尊贵的侍从们把马匹赶回马群中。

Βρισηῒς δʼ ἄρʼ ἔπειτʼ ἰκέλη χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ

布里塞伊斯，容貌宛如金色的阿佛洛狄忒，

ὡς ἴδε Πάτροκλον δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,

当她看到被锋利青铜砍伤的帕特罗克洛斯时，

语法注5 条

19.212τετραμμένος
完成时被动分词，指的是希腊传统葬礼习俗中，将死者遗体安置在门廊，双脚朝向门口的摆方方式。
19.218σεῖο νοήματί γε προβαλοίμην
带有语气词 κε 的希求法形式 προβαλοίμην 表示潜在可能性（“我或许能超过”）。σεῖο 是比较属格，取决于动词 προβάλλεσθαι（超越），而 νοήματι 是表示限定/方面的与格（“在智谋上”）。
19.222ἧς τε πλείστην μὲν καλάμην χθονὶ χαλκὸς ἔχευεν
关系代词属格 ἧς 指代先行词 φυλόπιδος（战斗）。此句运用了农业收割的比喻，将战争比作青铜割下大量禾秸（尸体）而实际收成极少的田地。
19.225γαστέρι δʼ οὔ πως ἔστι
ἔστι 是非人称用法，表示“是可能的”。Ἀχαιούς 是不定式 πενθῆσαι 的宾格主语。γαστέρι 是手段或方式与格（“用肚子”，即通过禁食来哀悼）。
19.262οὔτʼ εὐνῆς πρόφασιν κεχρημένος
κεχρημένος 是动词 χράομαι（渴望、需要、使用）的完成时分词，支配属格 εὐνῆς（床）。πρόφασιν 是副词性宾格，意为“作为借口”或“以此为由”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:19.212-19.283