阿喀琉斯之盾：天地与两座城邦｜荷马《伊利亚特》第十八卷第479–544行希腊语原文·中文译文

479

πάντοσε δαιδάλλων, περὶ δʼ ἄντυγα βάλλε φαεινὴν

他到处精巧地雕琢装饰，并在周围装上了一圈闪亮的边缘，

480

τρίπλακα μαρμαρέην, ἐκ δʼ ἀργύρεον τελαμῶνα.

三层耀眼的边饰，又从上面拉出一条银色的吊带。

πέντε δʼ ἄρʼ αὐτοῦ ἔσαν σάκεος πτύχες· αὐτὰρ ἐν αὐτῷ

盾牌本身有五层；而在这上面

ποίει δαίδαλα πολλὰ ἰδυίῃσι πραπίδεσσιν.

用他聪慧的心思制作了许多精美的图案。

ἐν μὲν γαῖαν ἔτευξʼ, ἐν δʼ οὐρανόν, ἐν δὲ θάλασσαν,

他在上面创造了大地，创造了天空，创造了海洋，

ἠέλιόν τʼ ἀκάμαντα σελήνην τε πλήθουσαν,

以及不倦的太阳和满月，

485

ἐν δὲ τὰ τείρεα πάντα, τά τʼ οὐρανὸς ἐστεφάνωται,¹

还有装饰着整个天空的所有星座：

Πληϊάδας θʼ Ὑάδας τε τό τε σθένος Ὠρίωνος

普勒阿得斯、毕宿星团以及强壮的猎户座，

Ἄρκτόν θʼ, ἣν καὶ Ἄμαξαν ἐπίκλησιν καλέουσιν,

还有大熊座，人们也称其为“车”，

ἥ τʼ αὐτοῦ στρέφεται καί τʼ Ὠρίωνα δοκεύει,

它在原地旋转并注视着猎户座，

οἴη δʼ ἄμμορός ἐστι λοετρῶν Ὠκεανοῖο.

唯有它不参与俄刻阿诺斯的沐浴。

490

ἐν δὲ δύω ποίησε πόλεις μερόπων ἀνθρώπων

他还在上面创造了凡人居住的两座城市，

καλάς. ἐν τῇ μέν ῥα γάμοι τʼ ἔσαν εἰλαπίναι τε,

它们非常美丽。在其中一座城市里有婚礼和宴席，

νύμφας δʼ ἐκ θαλάμων δαΐδων ὕπο λαμπομενάων

人们在闪烁的松明光亮下，将新娘们迎出闺房，

ἠγίνεον ἀνὰ ἄστυ, πολὺς δʼ ὑμέναιος ὀρώρει·

穿过城市，高亢的婚歌随之响起；

κοῦροι δʼ ὀρχηστῆρες ἐδίνεον, ἐν δʼ ἄρα τοῖσιν

年轻的小伙子们在舞蹈中旋转，在他们之中

495

αὐλοὶ φόρμιγγές τε βοὴν ἔχον· αἳ δὲ γυναῖκες

笛子和竖琴发出响亮的声音；而妇女们

ἱστάμεναι θαύμαζον ἐπὶ προθύροισιν ἑκάστη.

各自站在自家的门前，赞叹不已。

λαοὶ δʼ εἰν ἀγορῇ ἔσαν ἀθρόοι· ἔνθα δὲ νεῖκος

众人聚集在集会广场上；那里发生了一场争执，

ὠρώρει, δύο δʼ ἄνδρες ἐνείκεον εἵνεκα ποινῆς

两人为了一个被杀之人的

ἀνδρὸς ἀποφθιμένου· ὃ μὲν εὔχετο πάντʼ ἀποδοῦναι

赔偿金而争论不休；一人宣称已付清了所有款项，

500

δήμῳ πιφαύσκων, ὃ δʼ ἀναίνετο μηδὲν ἑλέσθαι·

并向民众公示，而另一人则矢口否认曾收到过任何东西；

ἄμφω δʼ ἱέσθην ἐπὶ ἴστορι πεῖραρ ἑλέσθαι.²

两人都渴望在仲裁人面前获得最终的判决。

λαοὶ δʼ ἀμφοτέροισιν ἐπήπυον ἀμφὶς ἀρωγοί·

民众向双方高声欢呼，各自为己方支持的人助威；

κήρυκες δʼ ἄρα λαὸν ἐρήτυον· οἳ δὲ γέροντες

传令官们则在维持秩序，劝阻民众；而长老们

εἵατʼ ἐπὶ ξεστοῖσι λίθοις ἱερῷ ἐνὶ κύκλῳ,

坐在神圣圆圈中磨光的石座上，

505

σκῆπτρα δὲ κηρύκων ἐν χέρσʼ ἔχον ἠεροφώνων·

手里拿着声音洪亮的传令官们的手杖；

τοῖσιν ἔπειτʼ ἤϊσσον, ἀμοιβηδὶς δὲ δίκαζον.

随后他们手握手杖站起身来，轮流做出判决。

κεῖτο δʼ ἄρʼ ἐν μέσσοισι δύω χρυσοῖο τάλαντα,

场中央放着两塔兰同黄金，

τῷ δόμεν ὃς³ μετὰ τοῖσι δίκην ἰθύντατα εἴποι.

用以奖给他们之中做出最公正判决的那个人。

τὴν δʼ ἑτέρην πόλιν ἀμφὶ δύω στρατοὶ ἥατο λαῶν

而在另一座城市周围，围困着两支大军，

510

τεύχεσι λαμπόμενοι· δίχα δέ σφισιν ἥνδανε βουλή,

甲胄闪闪发光；在他们之中，意见分歧为两种：

ἠὲ διαπραθέειν ἢ ἄνδιχα πάντα δάσασθαι

是要彻底毁灭这座城市，还是平分

κτῆσιν ὅσην πτολίεθρον ἐπήρατον ἐντὸς ἔεργεν·

那座迷人的城市中所包藏的所有财产。

οἳ δʼ οὔ πω πείθοντο, λόχῳ δʼ ὑπεθωρήσσοντο.

然而城内的人尚未屈服，而是暗中武装自己准备伏击。

τεῖχος μέν ῥʼ ἄλοχοί τε φίλαι καὶ νήπια τέκνα

他们可爱的妻子和幼小的孩子

515

ῥύατʼ ἐφεσταότες, μετὰ δʼ ἀνέρες οὓς ἔχε γῆρας·

站在上面守护着，随同他们的还有那些因年老而退隐的男子；

οἳ δʼ ἴσαν· ἦρχε δʼ ἄρά σφιν Ἄρης καὶ Παλλὰς Ἀθήνη

而其他人则出发了，阿瑞斯和帕拉斯·雅典娜带领着他们，

ἄμφω χρυσείω, χρύσεια δὲ εἵματα ἕσθην,

两人皆为黄金所铸，身披黄金衣裳，

καλὼ καὶ μεγάλω σὺν τεύχεσιν, ὥς τε θεώ περ

披挂着铠甲，美丽而高大，宛如真神，

ἀμφὶς ἀριζήλω· λαοὶ δʼ ὑπολίζονες ἦσαν.

在各方都极易辨认；而普通的士兵则矮小得多。

520

οἳ δʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκανον ὅθι σφίσιν εἶκε λοχῆσαι

当他们来到一处适合设伏的地方，

ἐν ποταμῷ, ὅθι τʼ ἀρδμὸς ἔην πάντεσσι βοτοῖσιν,

就在河边，那是所有牲畜饮水的地方，

ἔνθʼ ἄρα τοί γʼ ἵζοντʼ εἰλυμένοι αἴθοπι χαλκῷ.

他们便在那里坐下，浑身裹着闪烁的青铜铠甲。

τοῖσι δʼ ἔπειτʼ ἀπάνευθε δύω σκοποὶ εἵατο λαῶν

随后，在离队伍稍远的地方，坐着两个侦察兵，

δέγμενοι ὁππότε μῆλα ἰδοίατο καὶ ἕλικας βοῦς.

窥视着何时能看见羊群和步履蹒跚的牛群。

525

οἳ δὲ τάχα προγένοντο, δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες

兽群很快就到了，后面跟着两个牧人，

τερπόμενοι σύριγξι· δόλον δʼ οὔ τι προνόησαν.

吹着排箫自得其乐，对诡计毫无防备。

οἳ μὲν τὰ προϊδόντες ἐπέδραμον, ὦκα δʼ ἔπειτα

而那些设伏的人，一望见他们便猛冲上去，迅速地

τάμνοντʼ ἀμφὶ βοῶν ἀγέλας καὶ πώεα καλὰ

截断了牛群和白羊的

ἀργεννέων οἰῶν, κτεῖνον δʼ ἐπὶ μηλοβοτῆρας.

美丽群落，并杀死了牧人们。

530

οἳ δʼ ὡς οὖν ἐπύθοντο πολὺν κέλαδον παρὰ βουσὶν

而那些围攻者，在集议场所前坐着时，一听到牛群中传来的

εἰράων προπάροιθε καθήμενοι, αὐτίκʼ ἐφʼ ἵππων

喧嚣巨响，便立刻跨上

βάντες ἀερσιπόδων μετεκίαθον, αἶψα δʼ ἵκοντο.

骏马，疾驰追赶，转瞬即至。

στησάμενοι δʼ ἐμάχοντο μάχην ποταμοῖο παρʼ ὄχθας,

他们排开阵势，在河岸边展开交战，

βάλλον δʼ ἀλλήλους χαλκήρεσιν ἐγχείῃσιν.

用青铜枪尖相互刺击。

535

ἐν δʼ Ἔρις ἐν δὲ Κυδοιμὸς ὁμίλεον, ἐν δʼ ὀλοὴ Κήρ,

纠纷、骚乱和致命的宿命女神在其间混战，

ἄλλον ζωὸν ἔχουσα νεούτατον, ἄλλον ἄουτον,

她一把抓住一个刚受伤却还活着的汉子，又抓住另一个未受伤的人，

ἄλλον τεθνηῶτα κατὰ μόθον ἕλκε ποδοῖιν·

还有另一个死者，则在混战中抓着双脚拖曳；

εἷμα δʼ ἔχʼ ἀμφʼ ὤμοισι δαφοινεὸν αἵματι φωτῶν.

她披在肩上的衣服被男人们的鲜血染得一片殷红。

ὡμίλευν δʼ ὥς τε ζωοὶ βροτοὶ ἠδʼ ἐμάχοντο,

他们像活着的凡人一般混战拼搏，

540

νεκρούς τʼ ἀλλήλων ἔρυον κατατεθνηῶτας.

互相拖走对方死去的尸体。

ἐν δʼ ἐτίθει νειὸν μαλακὴν πίειραν ἄρουραν

他还在上面创造了一片松软肥沃的闲置农田，

εὐρεῖαν τρίπολον· πολλοὶ δʼ ἀροτῆρες ἐν αὐτῇ

宽阔且经过三次翻耕；其间有许多耕夫

ζεύγεα δινεύοντες ἐλάστρεον ἔνθα καὶ ἔνθα.

驱赶着牛群转弯，来回犁地。

οἳ δʼ ὁπότε στρέψαντες ἱκοίατο τέλσον ἀρούρης,

而每当他们掉转牛头，来到田地的边缘时，

语法注3 条

18.485τά τʼ οὐρανὸς ἐστεφάνωται
关系代名词 τά（中性复数宾格，先行词为 τείρεα“星座”）在动词 ἐστεφάνωται（στεφανόω“戴冠、装饰”的完成时中被动语态第三人称单数）中充当保留宾格或关系宾格。意为“天空被它们所装饰（天空以它们为冠）”。
18.501ἐπὶ ἴστορι πεῖραρ ἑλέσθαι
不定式 ἑλέσθαι（αἱρέω 的不定过去时中动语态）依赖于前句的动词 ἱέσθην（第三人称双数，“两人渴望”）。短语 ἐπὶ ἴστορι 意为“在裁判官（或证人）面前”，而 πεῖραρ ἑλέσθαι 字面意思是“获取终点/界限”，指通过仲裁获得最终裁决。
18.508τῷ δόμεν ὃς...
不定式 δόμεν（荷马方言，相当于不定过去时主动语态的 δοῦναι）在此作副词性用法表示目的（“为了给”）。与格指示代词 τῷ 作为由 ὃς 引导的关系从句（“谁最公正地……”）的先行词，整句意为“为了给予那个……的人”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:18.479-18.544