忒提斯的请求与赫淮斯托斯应允铸造武具｜荷马《伊利亚特》第十八卷第414–478行希腊语原文·中文译文

414

σπόγγῳ δʼ ἀμφὶ πρόσωπα καὶ ἄμφω χεῖρʼ ἀπομόργνυ

他用海绵擦拭脸庞和双手，

415

αὐχένα τε στιβαρὸν καὶ στήθεα λαχνήεντα,

还有强壮的颈项和多毛的胸膛。

δῦ δὲ χιτῶνʼ, ἕλε δὲ σκῆπτρον παχύ, βῆ δὲ θύραζε

他穿上外衣，拿起粗大的手杖，一瘸一拐地

χωλεύων· ὑπὸ δʼ ἀμφίπολοι ῥώοντο ἄνακτι

走出门口。在主人的身下，金制的侍女们

χρύσειαι ζωῇσι νεήνισιν¹ εἰοικυῖαι.

忙碌地移动着，她们看起来就像活着的少女。

τῇς ἐν μὲν νόος ἐστὶ μετὰ φρεσίν, ἐν δὲ καὶ αὐδὴ

她们的心中拥有智慧，也拥有声音

420

καὶ σθένος, ἀθανάτων δὲ θεῶν ἄπο ἔργα ἴσασιν.

和力量，并从不朽的神明那里学得手艺。

αἳ μὲν ὕπαιθα ἄνακτος ἐποίπνυον· αὐτὰρ ὃ ἔρρων

她们在主人的身旁忙碌服侍；而他，步履蹒跚地

πλησίον, ἔνθα Θέτις περ, ἐπὶ θρόνου ἷζε φαεινοῦ,

走到忒提斯所在的近旁，坐在闪亮的椅子上。

ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·

他握着她的手，对她说话，并呼唤她：

τίπτε Θέτι τανύπεπλε ἱκάνεις ἡμέτερον δῶ

“长袍的忒提斯啊，你为何来到我们的府邸，

425

αἰδοίη τε φίλη τε; πάρος γε μὲν οὔ τι θαμίζεις.

尊贵而亲爱的姐姐？以前你可不常来。

αὔδα ὅ τι φρονέεις· τελέσαι δέ με θυμὸς ἄνωγεν,

说出你的心声吧；我的心意促使我去完成它，

εἰ δύναμαι τελέσαι γε καὶ εἰ τετελεσμένον ἐστίν.

只要我能够完成，并且这是可以被完成的事。”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Θέτις κατὰ δάκρυ χέουσα·

忒提斯流着泪回答他：

Ἥφαιστʼ, ἦ ἄρα δή τις, ὅσαι θεαί εἰσʼ ἐν Ὀλύμπῳ,

“赫淮斯托斯啊，奥林匹斯山上的所有女神中，有谁

430

τοσσάδʼ ἐνὶ φρεσὶν ᾗσιν ἀνέσχετο κήδεα λυγρὰ

在心中承受过如此之多悲惨的痛苦，

ὅσσʼ ἐμοὶ ἐκ πασέων Κρονίδης Ζεὺς ἄλγεʼ ἔδωκεν;

如同克罗诺斯之子宙斯在所有人中偏偏赐予我的悲伤？

ἐκ μέν μʼ ἀλλάων ἁλιάων ἀνδρὶ δάμασσεν

在所有的海中女神里，他偏偏让我屈从于一个凡人，

Αἰακίδῃ Πηλῆϊ, καὶ ἔτλην ἀνέρος εὐνὴν

嫁给埃阿科斯之子佩琉斯，我违背自己的心愿，

πολλὰ μάλʼ οὐκ ἐθέλουσα. ὃ μὲν δὴ γήραϊ λυγρῷ

多次忍受凡人丈夫的床笫。如今他因悲惨的衰老

435

κεῖται ἐνὶ μεγάροις ἀρημένος, ἄλλα δέ μοι νῦν·²

躺在大殿里，而我现在又有其他的痛苦。

υἱὸν ἐπεί μοι δῶκε γενέσθαί τε τραφέμεν τε³

因为宙斯赐予我一个儿子，让我生下并抚养他，

ἔξοχον ἡρώων· ὃ δʼ ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος·

使他成为英雄中的佼佼者；他像树苗一样迅速成长。

τὸν μὲν ἐγὼ θρέψασα φυτὸν ὣς γουνῷ ἀλωῆς

我抚育他，就像抚育果园肥沃山丘上的植物，

νηυσὶν ἐπιπροέηκα κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω

然后用弯曲的战船送他去往伊利翁，

440

Τρωσὶ μαχησόμενον· τὸν δʼ οὐχ ὑποδέξομαι αὖτις

与特洛伊人交战；但我将再也无法迎接他

οἴκαδε νοστήσαντα δόμον Πηλήϊον εἴσω.

凯旋回到佩琉斯的府邸。

ὄφρα δέ μοι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο

只要他还为我活着，还能看见太阳的光芒，

ἄχνυται, οὐδέ τί οἱ δύναμαι χραισμῆσαι ἰοῦσα.

他就处于痛苦之中，即便我去到他身边，也无法给他任何帮助。

κούρην ἣν ἄρα οἱ γέρας ἔξελον υἷες Ἀχαιῶν,

阿开亚人的儿子们选出来作为他奖赏的少女，

445

τὴν ἂψ ἐκ χειρῶν ἕλετο κρείων Ἀγαμέμνων.

统治者阿伽门农又从他的手中夺走了。

ἤτοι ὃ τῆς ἀχέων φρένας ἔφθιεν· αὐτὰρ Ἀχαιοὺς

他因这痛苦而耗尽心神；与此同时，阿开亚人

Τρῶες ἐπὶ πρύμνῃσιν ἐείλεον, οὐδὲ θύραζε

被特洛伊人围困在船尾，不让他们

εἴων ἐξιέναι· τὸν δὲ λίσσοντο γέροντες

到外面去；阿耳戈斯人的长老们向他哀求，

Ἀργείων, καὶ πολλὰ περικλυτὰ δῶρʼ ὀνόμαζον.

并许诺了许多精美名贵的礼物。

450

ἔνθʼ αὐτὸς μὲν ἔπειτʼ ἠναίνετο λοιγὸν ἀμῦναι,

那时他自己拒绝去阻挡毁灭，

αὐτὰρ ὃ Πάτροκλον περὶ μὲν τὰ ἃ τεύχεα ἕσσε,

但他让帕特罗克洛斯穿上了自己的武具，

πέμπε δέ μιν πόλεμον δέ, πολὺν δʼ ἅμα λαὸν ὄπασσε.

送他上战场，并派大军与他同行。

πᾶν δʼ ἦμαρ μάρναντο περὶ Σκαιῇσι πύλῃσι·

他们整天在斯开亚门周围战斗；

καί νύ κεν αὐτῆμαρ πόλιν ἔπραθον, εἰ μὴ Ἀπόλλων

若不是阿波罗将那带来了许多灾难、

455

πολλὰ κακὰ ῥέξαντα Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν

墨诺提俄斯勇敢的儿子在最前线的战士中杀死，并把荣耀留给赫克托尔，

ἔκτανʼ⁴ ἐνὶ προμάχοισι καὶ Ἕκτορι κῦδος ἔδωκε.

他们当天就已经攻占了城市。

τοὔνεκα νῦν τὰ σὰ γούναθʼ ἱκάνομαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα

因此我现在来到你的膝前，如果你愿意，

υἱεῖ ἐμῷ ὠκυμόρῳ δόμεν ἀσπίδα καὶ τρυφάλειαν

求你给我那短命的儿子一块盾牌、一顶头盔、

καὶ καλὰς κνημῖδας ἐπισφυρίοις ἀραρυίας

一双配有护踝的精美胫甲

460

καὶ θώρηχʼ· ὃ γὰρ ἦν οἱ ἀπώλεσε πιστὸς ἑταῖρος

以及一件胸甲；因为他原有的武具，在他那忠实的伙伴

Τρωσὶ δαμείς· ὃ δὲ κεῖται ἐπὶ χθονὶ θυμὸν ἀχεύων.

被特洛伊人杀死时失落了，而我那儿子正躺在地上，心中无比悲伤。”

τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περικλυτὸς ἀμφιγυήεις·

赫赫有名的双足跛神随后回答她：

θάρσει· μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.

“放心吧；不要让这些事困扰你的心。

αἲ γάρ μιν θανάτοιο δυσηχέος ὧδε δυναίμην⁵

但愿当可怕的命运降临时，我能使他

465

νόσφιν ἀποκρύψαι, ὅτε μιν μόρος αἰνὸς ἱκάνοι,

远离那悲惨的死亡并将他藏起来，

ὥς οἱ τεύχεα καλὰ παρέσσεται, οἷά τις αὖτε

就像他必将拥有精美的武具一样，

ἀνθρώπων πολέων θαυμάσσεται, ὅς κεν ἴδηται.

任何看到这武具的凡人，都会为之惊叹。”

ὣς εἰπὼν τὴν μὲν λίπεν αὐτοῦ, βῆ δʼ ἐπὶ φύσας·

他这样说着，把她留在原地，向风箱走去；

τὰς δʼ ἐς πῦρ ἔτρεψε κέλευσέ τε ἐργάζεσθαι.

他把风箱转向火源，命令它们开始工作。

470

φῦσαι δʼ ἐν χοάνοισιν ἐείκοσι πᾶσαι ἐφύσων

二十个风箱全部往熔炉里吹风，

παντοίην εὔπρηστον ἀϋτμὴν ἐξανιεῖσαι,

喷出各种各样势头强劲的气流，

ἄλλοτε μὲν σπεύδοντι παρέμμεναι, ἄλλοτε δʼ αὖτε,

时而协助他急切的工作，时而又

ὅππως Ἥφαιστός τʼ ἐθέλοι καὶ ἔργον ἄνοιτο.

按照赫淮斯托斯的意愿，使工作顺利进行。

χαλκὸν δʼ ἐν πυρὶ βάλλεν ἀτειρέα κασσίτερόν τε

他将坚硬的青铜、锡，

475

καὶ χρυσὸν τιμῆντα καὶ ἄργυρον· αὐτὰρ ἔπειτα

以及贵重的黄金和白银投入火中；随后

θῆκεν ἐν ἀκμοθέτῳ μέγαν ἄκμονα, γέντο δὲ χειρὶ

他在金床座上安放了一座巨大的金床，一只手拿起

ῥαιστῆρα κρατερήν, ἑτέρηφι δὲ γέντο πυράγρην.

沉重结实的铁锤，另一只手拿起了火钳。

ποίει δὲ πρώτιστα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε

他首先开始制作一面巨大而坚固的盾牌。

语法注5 条

18.418ζωῇσι νεήνισιν
由形容词分词 εἰοικυῖαι（ἔοικα“相似”的阴性复数分词）所引导的表示相似、等同的与格，意为“类似于活着的少女”。
18.435ἄλλα δέ μοι νῦν
省略了动词 ἐστί（或 πάρεστι）。意为“但现在我有其他的（痛苦）”，与前句的“他躺着（κεῖται）”形成对比。
18.436γενέσθαί τε τραφέμεν τε
表示目的或结果的不定式（τραφέμεν 是爱奥里斯/荷马式的主动语态不定式形式）。它们依附于动词 δῶκε（“给予”），意为“赐予我一个儿子去诞生和抚养”。
18.454καί νύ κεν ... ἔπραθον, εἰ μὴ ... ἔκτανʼ
表示与过去事实相反的虚拟条件句。主句使用助词 κεν (即 ἄν) 配合直说过去时（ἔπραθον），条件句使用 εἰ μὴ 配合直说过去时（ἔκτανʼ），意为“若不是阿波罗杀死了……，他们当天就已经攻占了城市”。
18.464αἲ γάρ ... δυναίμην
助词 αἲ γάρ（εἴθε / εἰ γάρ 的荷马方言形式）后接希求法（δυναίμην），用以表达无法实现或强烈的愿望，意为“（当可怕的命运降临时）但愿我能使他远离死亡并将他藏起来”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（2 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 2 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:18.414-18.478