赫克托尔决意迎战与阿基琉斯的哀悼｜荷马《伊利亚特》第十八卷第276–345行希腊语原文·中文译文

276

μακραὶ ἐΰξεστοι ἐζευγμέναι εἰρύσσονται·¹

那些长而精磨、紧密契合的门板将被拉拢来守护城市。

πρῶϊ δʼ ὑπηοῖοι σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες

明日清晨，黎明时分，我们将披甲执兵，

στησόμεθʼ ἂμ πύργους· τῷ δʼ ἄλγιον, αἴ κʼ ἐθέλῃσιν

列阵于塔楼之上。若他执意要来，这对他将是更痛苦的事，

ἐλθὼν ἐκ νηῶν περὶ τείχεος ἄμμι μάχεσθαι.

从船只那里前来，在城墙周围与我们交战。

280

ἂψ πάλιν εἶσʼ ἐπὶ νῆας, ἐπεί κʼ ἐριαύχενας ἵππους

他必将再次退回船旁，当他在城下策马疾驰、

παντοίου δρόμου ἄσῃ² ὑπὸ πτόλιν ἠλασκάζων·

以各种奔跑而使它们疲惫不堪之后；

εἴσω δʼ οὔ μιν θυμὸς ἐφορμηθῆναι ἐάσει,

但他的内心绝不敢允许他冲入城内，

οὐδέ ποτʼ ἐκπέρσει· πρίν μιν κύνες ἀργοὶ ἔδονται.

也决不能攻破它；在此之前，迅捷的狗就会将他吞噬。”

τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη κορυθαίολος Ἕκτωρ·

此时，闪盔的赫克托尔怒目而视，对他说：

285

Πουλυδάμα σὺ μὲν οὐκέτʼ ἐμοὶ φίλα ταῦτʼ ἀγορεύεις,

“普里达马斯，你所说的这些话再也不合我心意了，

ὃς κέλεαι κατὰ ἄστυ ἀλήμεναι αὖτις ἰόντας.³

居然劝我们再次退回城里，聚集在城内。

ἦ οὔ πω κεκόρησθε ἐελμένοι ἔνδοθι πύργων;

难道你们还没受够被困在塔楼之内的日子吗？

πρὶν μὲν γὰρ Πριάμοιο πόλιν μέροπες ἄνθρωποι

要知道，以往世间所有说话的人类

πάντες μυθέσκοντο πολύχρυσον πολύχαλκον·

都会传颂着它黄金繁多、青铜丰饶；

290

νῦν δὲ δὴ ἐξαπόλωλε δόμων κειμήλια καλά,

但如今，家中的美丽珍宝已彻底流失，

πολλὰ δὲ δὴ Φρυγίην καὶ Μῃονίην ἐρατεινὴν

许多产业已被卖到弗里吉亚和可爱的梅奥尼亚，

κτήματα περνάμενʼ ἵκει, ἐπεὶ μέγας ὠδύσατο Ζεύς.

变卖而去，因为伟大的宙斯降怒于我们。

νῦν δʼ ὅτε πέρ μοι ἔδωκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω

如今，当那诡计多端的克罗诺斯之子赐予我

κῦδος ἀρέσθʼ ἐπὶ νηυσί, θαλάσσῃ τʼ ἔλσαι Ἀχαιούς,

在船旁赢得荣耀、将阿开亚人围困在海边时，

295

νήπιε μηκέτι ταῦτα νοήματα φαῖνʼ ἐνὶ δήμῳ·

愚蠢的人啊，休要再在民众中显露这些念头！

οὐ γάρ τις Τρώων ἐπιπείσεται· οὐ γὰρ ἐάσω.

因为特洛伊人没有一个会听从，因为我不允许。

ἀλλʼ ἄγεθʼ ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω, πειθώμεθα πάντες.

来吧，正如我所说，让我们大家都听从。

νῦν μὲν δόρπον ἕλεσθε κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι,

现在，在军中按部队列队就餐，

καὶ φυλακῆς μνήσασθε, καὶ ἐγρήγορθε ἕκαστος·

牢记警戒之责，人人保持警惕；

300

Τρώων δʼ ὃς κτεάτεσσιν ὑπερφιάλως ἀνιάζει,

特洛伊人中若有谁为自己的财产极其担忧，

συλλέξας λαοῖσι δότω καταδημοβορῆσαι·

让他把财富收集起来，分给民众人人享用；

τῶν τινὰ βέλτερόν ἐστιν ἐπαυρέμεν ἤ περ Ἀχαιούς.

让他们中的某人享用这些，总比让阿开亚人夺去要好。

πρῶϊ δʼ ὑπηοῖοι σὺν τεύχεσι θωρηχθέντες

明日清晨，黎明时分，我们将披甲执兵，

νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.

在中空的船只旁，让我们挑起激烈的战斗。

305

εἰ δʼ ἐτεὸν παρὰ ναῦφιν ἀνέστη δῖος Ἀχιλλεύς,

若高贵的阿基琉斯果真在船旁重新挺身而出，

ἄλγιον αἴ κʼ ἐθέλῃσι τῷ ἔσσεται· οὔ μιν ἔγωγε

若他执意要战，这对他将是更痛苦的事；我决不会

φεύξομαι ἐκ πολέμοιο δυσηχέος, ἀλλὰ μάλʼ ἄντην

在这声浪恐怖的战场上向他退缩，而要正面

στήσομαι, ἤ κε φέρῃσι μέγα κράτος, ἦ κε φεροίμην.

与他抗衡，看是他赢得伟大的胜利，还是我夺得。

ξυνὸς Ἐνυάλιος, καί τε κτανέοντα κατέκτα.⁴

战神对人皆公平，甚至能将杀人者击杀。”

310

ὣς Ἕκτωρ ἀγόρευʼ, ἐπὶ δὲ Τρῶες κελάδησαν

赫克托尔如此说道，特洛伊人齐声欢呼赞同，

νήπιοι· ἐκ γάρ σφεων φρένας εἵλετο Παλλὰς Ἀθήνη.

愚蠢的人啊；因为帕拉斯·雅典娜夺去了他们的理智。

Ἕκτορι μὲν γὰρ ἐπῄνησαν κακὰ μητιόωντι,

因为他们对筹划恶策的赫克托尔大加赞许，

Πουλυδάμαντι δʼ ἄρʼ οὔ τις ὃς ἐσθλὴν φράζετο βουλήν.

而对提出良策的普里达马斯却无人赞赏。

δόρπον ἔπειθʼ εἵλοντο κατὰ στρατόν· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ

随后，他们在军中享用晚餐；而阿开亚人们

315

παννύχιοι Πάτροκλον ἀνεστενάχοντο γοῶντες.

整夜为帕特罗克洛斯痛哭，发出哀号。

τοῖσι δὲ Πηλεΐδης ἁδινοῦ ἐξῆρχε γόοιο

他们之中，佩琉斯之子领头痛切地哀悼，

χεῖρας ἐπʼ ἀνδροφόνους θέμενος στήθεσσιν ἑταίρου

将他那杀人的双手放在战友的胸膛上，

πυκνὰ μάλα στενάχων ὥς τε λὶς ἠϋγένειος,

沉痛地呻吟，犹如一只长着美髯的雄狮，

ᾧ ῥά θʼ ὑπὸ σκύμνους ἐλαφηβόλος ἁρπάσῃ⁵ ἀνὴρ

它的幼崽被猎鹿人夺去，

320

ὕλης ἐκ πυκινῆς· ὃ δέ τʼ ἄχνυται ὕστερος ἐλθών,

从茂密的森林中；雄狮来迟了，悲痛不已，

πολλὰ δέ τʼ ἄγκεʼ ἐπῆλθε μετʼ ἀνέρος ἴχνιʼ ἐρευνῶν

走过许多山谷，寻找那人的足迹，

εἴ ποθεν ἐξεύροι· μάλα γὰρ δριμὺς χόλος αἱρεῖ·

渴望能从哪里找到他；因为无比辛辣的愤怒攫住了它。

ὣς ὃ βαρὺ στενάχων μετεφώνεε Μυρμιδόνεσσιν·

他就是这样沉痛地呻吟着，对米尔米东人说道：

ὢ πόποι ἦ ῥʼ ἅλιον ἔπος ἔκβαλον ἤματι κείνῳ

“啊，天哪，那天我在殿堂里

325

θαρσύνων ἥρωα Μενοίτιον ἐν μεγάροισι·

宽慰英雄梅诺提奥斯时，说出了虚妄之言；

φῆν δέ οἱ εἰς Ὀπόεντα περικλυτὸν υἱὸν ἀπάξειν

我说我会带他那赫赫有名的儿子回到奥波伊斯，

Ἴλιον ἐκπέρσαντα, λαχόντα τε ληΐδος αἶσαν.

当他攻克伊利奥斯并分得一份战利品之后。

ἀλλʼ οὐ Ζεὺς ἄνδρεσσι νοήματα πάντα τελευτᾷ·

然而，宙斯并不会为人类实现所有的意愿；

ἄμφω γὰρ πέπρωται ὁμοίην γαῖαν ἐρεῦσαι

因为我们两人注定要在同一个地方

330

αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ, ἐπεὶ οὐδʼ ἐμὲ νοστήσαντα

就在特洛伊红染大地，因为那老骑士佩琉斯

δέξεται ἐν μεγάροισι γέρων ἱππηλάτα Πηλεὺς

也不会在殿堂里迎来我的归来，

οὐδὲ Θέτις μήτηρ, ἀλλʼ αὐτοῦ γαῖα καθέξει.

母亲忒提斯也不能，而是这里的土地将把我留住。

νῦν δʼ ἐπεὶ οὖν Πάτροκλε σεῦ ὕστερος εἶμʼ ὑπὸ γαῖαν,

如今，既然我将在你之后步入地下，帕特罗克洛斯，

οὔ σε πρὶν κτεριῶ πρίν γʼ Ἕκτορος ἐνθάδʼ ἐνεῖκαι

我决不为你举行葬礼，直到我把赫克托尔的

335

τεύχεα καὶ κεφαλὴν μεγαθύμου σοῖο φονῆος·

铠甲和那心高气傲的、杀害你之人的头颅带到这里；

δώδεκα δὲ προπάροιθε πυρῆς ἀποδειροτομήσω

在你的火葬柴堆前，我将斩首十二名

Τρώων ἀγλαὰ τέκνα σέθεν κταμένοιο χολωθείς.

特洛伊人的显赫之子，为你之死而义愤填膺。

τόφρα δέ μοι παρὰ νηυσὶ κορωνίσι κείσεαι αὔτως,

与此同时，你就这样躺在我那两头弯曲的船旁，

ἀμφὶ δὲ σὲ Τρῳαὶ καὶ Δαρδανίδες βαθύκολποι

你的周围，胸部丰满的特洛伊和达耳达尼亚妇女

340

κλαύσονται νύκτάς τε καὶ ἤματα δάκρυ χέουσαι,

将日夜流泪痛哭，

τὰς αὐτοὶ καμόμεσθα βίηφί τε δουρί τε μακρῷ

她们是我们自己用力量和长矛所赢得的，

πιείρας πέρθοντε πόλεις μερόπων ἀνθρώπων.

当我们攻破凡人那些富庶的城市时。”

ὣς εἰπὼν ἑτάροισιν ἐκέκλετο δῖος Ἀχιλλεὺς

高贵的阿基琉斯如此说着，命令他的同伴们

ἀμφὶ πυρὶ στῆσαι τρίποδα μέγαν, ὄφρα τάχιστα

在火上架起一个巨大的三脚釜，以便尽快

345

Πάτροκλον λούσειαν ἄπο βρότον αἱματόεντα.

洗去帕特罗克洛斯身上的血迹污垢。

语法注5 条

18.276εἰρύσσονται
该动词为未来时中动（或被动）直陈式第三人称复数。主语承前节的“高耸的城门与其上契合紧密的门板”，在此意为它们将被“拉拢合闭”以防卫城市。
18.281ἄσῃ
动词为过去时（aorist）主动虚拟式第三人称单数（源自 ἄω，意为充分享受、使疲惫）。由时间连词 ἐπεί κε 引导，意为“（在驾驭马匹奔跑）使其疲惫/餍足之后”。
18.286ἰόντας
该词为现在分词主动式阳性宾格复数。在对格不定式结构中，作为不定式 ἀλήμεναι（退回、集结）的逻辑主语，指代被命令退回城内的特洛伊战士们。
18.309κατέκτα
此词为过去时（aorist）主动式第三人称单数（无连接元音过去时）。此处用作“箴言过去时（gnomic aorist）”，用以表达超越时间的普适真理或格言：“战神亦常击杀那企图杀人者”。
18.319ἁρπάσῃ
该词为过去时（aorist）主动连接法第三人称单数，处于由关系代词 ᾧ（指代雄狮 λὶς）引导的定语从句中。连接法与 ῥά θʼ 连用，在比喻中表示一种普遍性或特征性的设想条件：“（犹如其幼崽）被猎人夺去（的雄狮）”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（2 处，最近 2026-10-12）

2026-10-12 AI校阅 — 译文 1 处
2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:18.276-18.345