阿基琉斯的呐喊与普里达马斯的撤退建议｜荷马《伊利亚特》第十八卷第206–275行希腊语原文·中文译文

206

χρύσεον, ἐκ δʼ αὐτοῦ δαῖε φλόγα παμφανόωσαν.

它是金黄色的，并从中燃起耀眼的火焰。

ὡς δʼ ὅτε¹ καπνὸς ἰὼν ἐξ ἄστεος αἰθέρʼ ἵκηται

正如当浓烟从城市升起并到达高空，

τηλόθεν ἐκ νήσου, τὴν δήϊοι ἀμφιμάχωνται,

远自一座被敌人围攻厮杀的岛屿，

οἵ τε πανημέριοι στυγερῷ κρίνονται Ἄρηϊ

他们整天在可憎的战争中搏斗，从自己的城里出击；

210

ἄστεος ἐκ σφετέρου· ἅμα δʼ ἠελίῳ καταδύντι

随着夕阳西下，

πυρσοί τε φλεγέθουσιν ἐπήτριμοι, ὑψόσε δʼ αὐγὴ

烽火接连燃烧起来，光芒

γίγνεται ἀΐσσουσα περικτιόνεσσιν ἰδέσθαι,

腾空而起，让周围的居民都能看见，

αἴ κέν πως σὺν νηυσὶν ἄρεω ἀλκτῆρες ἵκωνται·²

企盼他们能乘船而来，成为驱除灾难的救援者；

ὣς ἀπʼ Ἀχιλλῆος κεφαλῆς σέλας αἰθέρʼ ἵκανε·

就这样，从阿基琉斯的头上，光辉直冲高空。

215

στῆ δʼ ἐπὶ τάφρον ἰὼν ἀπὸ τείχεος, οὐδʼ ἐς Ἀχαιοὺς

他走上前，站在壕沟旁，远离城墙，也未与阿开亚人

μίσγετο· μητρὸς γὰρ πυκινὴν ὠπίζετʼ ἐφετμήν.

混在一起；因为他谨记着母亲严厉的嘱托。

ἔνθα στὰς ἤϋσʼ, ἀπάτερθε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη

站在那里，他大声疾呼，帕拉斯·雅典娜也从远处

φθέγξατʼ· ἀτὰρ Τρώεσσιν ἐν ἄσπετον ὦρσε κυδοιμόν.

发出呼喊；并在特洛伊人中引起了无法估量的混乱。

ὡς δʼ ὅτʼ ἀριζήλη φωνή,³ ὅτε τʼ ἴαχε σάλπιγξ

犹如那清晰可辨的声音，当喇叭鸣响，

220

ἄστυ περιπλομένων δηΐων ὕπο θυμοραϊστέων,

因为夺命的敌人正包围着城市；

ὣς τότʼ ἀριζήλη φωνὴ γένετʼ Αἰακίδαο.

那时埃阿科斯之孙的呼喊声也同样清晰可闻。

οἳ δʼ ὡς οὖν ἄϊον ὄπα χάλκεον Αἰακίδαο,

当他们听到埃阿科斯之孙那如青铜般的呼喊，

πᾶσιν ὀρίνθη θυμός· ἀτὰρ καλλίτριχες ἵπποι

所有人的心灵都为之震惊；而那鬃毛美丽的战马

ἂψ ὄχεα τρόπεον· ὄσσοντο γὰρ ἄλγεα θυμῷ.

纷纷将战车转回，因为它们心中预感到了灾难。

225

ἡνίοχοι δʼ ἔκπληγεν, ἐπεὶ ἴδον ἀκάματον πῦρ

御者们目瞪口呆，当他们看到不熄的烈火

δεινὸν ὑπὲρ κεφαλῆς μεγαθύμου Πηλεΐωνος

正在大度不凡的佩琉斯之子头顶可怕地

δαιόμενον· τὸ δὲ δαῖε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.

燃烧；而这烈火是那明眸女神雅典娜所燃起的。

τρὶς μὲν ὑπὲρ τάφρου μεγάλʼ ἴαχε δῖος Ἀχιλλεύς,

高贵的阿基琉斯在壕沟上方三次大声疾呼，

τρὶς δὲ κυκήθησαν Τρῶες κλειτοί τʼ ἐπίκουροι.

三次特洛伊人及其著名的盟军陷入了混乱。

230

ἔνθα δὲ καὶ τότʼ ὄλοντο δυώδεκα φῶτες ἄριστοι

就在此时此地，十二名最优秀的勇士阵亡，

ἀμφὶ σφοῖς ὀχέεσσι καὶ ἔγχεσιν.⁴ αὐτὰρ Ἀχαιοὶ

倒在他们自己的战车和长矛周围。而阿开亚人们

ἀσπασίως Πάτροκλον ὑπʼ ἐκ βελέων ἐρύσαντες

满心欢喜地将帕特罗克洛斯从飞矢投石下拖出，

κάτθεσαν ἐν λεχέεσσι· φίλοι δʼ ἀμφέσταν ἑταῖροι

安放在卧榻上；他亲爱的同伴们围在周围

μυρόμενοι· μετὰ δέ σφι ποδώκης εἵπετʼ Ἀχιλλεὺς

痛哭；在他们之中，足捷的阿基琉斯跟随者，

235

δάκρυα θερμὰ χέων, ἐπεὶ εἴσιδε πιστὸν ἑταῖρον

洒下热泪，因为他看到自己忠实的战友

κείμενον ἐν φέρτρῳ δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,

躺在担架上，被锋利的青铜武器砍得伤痕累累，

τόν ῥʼ ἤτοι μὲν ἔπεμπε σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν

他曾送他带着战马和战车

ἐς πόλεμον, οὐδʼ αὖτις ἐδέξατο νοστήσαντα.

奔赴战场，却再也没能迎来他的归来。

Ἠέλιον δʼ ἀκάμαντα βοῶπις πότνια Ἥρη

而那不倦的太阳，牛眼的尊贵赫拉

240

πέμψεν ἐπʼ Ὠκεανοῖο ῥοὰς ἀέκοντα νέεσθαι·

迫使它违心地向着俄刻阿诺斯的洪流沉落；

ἠέλιος μὲν ἔδυ, παύσαντο δὲ δῖοι Ἀχαιοὶ

于是太阳落山了，高贵的阿开亚人们停止了

φυλόπιδος κρατερῆς καὶ ὁμοιΐου πολέμοιο.

激烈的冲突和势均力敌的战争。

Τρῶες δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης

另一方面，特洛伊人们从激烈的混战中

χωρήσαντες ἔλυσαν ὑφʼ ἅρμασιν ὠκέας ἵππους,

退下，解开战车上足捷的骏马，

245

ἐς δʼ ἀγορὴν ἀγέροντο πάρος δόρποιο μέδεσθαι.

在考虑晚餐之前，在集会处聚集。

ὀρθῶν δʼ ἑσταότων ἀγορὴ γένετʼ, οὐδέ τις ἔτλη

集会是站着进行的，没有人敢

ἕζεσθαι· πάντας γὰρ ἔχε τρόμος, οὕνεκʼ Ἀχιλλεὺς

坐下；因为人人都战栗不已，因为阿基琉斯

ἐξεφάνη, δηρὸν δὲ μάχης ἐπέπαυτʼ ἀλεγεινῆς.

显露了身影，而他曾长期在痛苦的战争中罢兵。

τοῖσι δὲ Πουλυδάμας πεπνυμένος ἦρχʼ ἀγορεύειν

聪慧的普里达马斯在他们之中开始发言，

250

Πανθοΐδης· ὃ γὰρ οἶος ὅρα πρόσσω καὶ ὀπίσσω·⁵

潘托斯之子；因为唯有他能洞察未来与过去。

Ἕκτορι δʼ ἦεν ἑταῖρος, ἰῇ δʼ ἐν νυκτὶ γένοντο,

他是赫克托尔的同伴，两人诞生于同一个夜晚；

ἀλλʼ ὃ μὲν ἂρ μύθοισιν, ὃ δʼ ἔγχεϊ πολλὸν ἐνίκα·

但一人长于雄辩，另一人则在枪法上大为胜出。

ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·

他怀着善意向他们发言并说道：

ἀμφὶ μάλα φράζεσθε φίλοι· κέλομαι γὰρ ἔγωγε

“朋友们，请务必深思；因为我建议

255

ἄστυδε νῦν ἰέναι, μὴ μίμνειν ἠῶ δῖαν

你们现在回城去，不要等待神圣的黎明

ἐν πεδίῳ παρὰ νηυσίν· ἑκὰς δʼ ἀπὸ τείχεός εἰμεν.

在平原上靠近船只的地方来临；因为我们远离城墙。

ὄφρα μὲν οὗτος ἀνὴρ Ἀγαμέμνονι μήνιε δίῳ

只要那个人还在对高贵的阿伽门农怀怒，

τόφρα δὲ ῥηΐτεροι πολεμίζειν ἦσαν Ἀχαιοί·

阿开亚人就更容易对付；

χαίρεσκον γὰρ ἔγωγε θοῇς ἐπὶ νηυσὶν ἰαύων

因为我也曾在轻捷的船旁安睡而感到高兴，

260

ἐλπόμενος νῆας αἱρησέμεν ἀμφιελίσσας.

指望夺取那些两头弯曲的船只。

νῦν δʼ αἰνῶς δείδοικα ποδώκεα Πηλεΐωνα·

但现在我极其害怕足捷的佩琉斯之子；

οἷος κείνου θυμὸς ὑπέρβιος, οὐκ ἐθελήσει

他那狂暴的脾气就是如此，他将不愿

μίμνειν ἐν πεδίῳ, ὅθι περ Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ

停留在平原上，那里特洛伊人和阿开亚人

ἐν μέσῳ ἀμφότεροι μένος Ἄρηος δατέονται,

在两军之间共同分担着阿雷斯的武力，

265

ἀλλὰ περὶ πτόλιός τε μαχήσεται ἠδὲ γυναικῶν.

相反，他会为我们的城市和妇女而战。

ἀλλʼ ἴομεν προτὶ ἄστυ, πίθεσθέ μοι· ὧδε γὰρ ἔσται·

让我们回城吧，听从我的话；因为事态必将如此。

νῦν μὲν νὺξ ἀπέπαυσε ποδώκεα Πηλεΐωνα

现在神圣的黑夜使足捷的佩琉斯之子停下了脚步；

ἀμβροσίη· εἰ δʼ ἄμμε κιχήσεται ἐνθάδʼ ἐόντας

但如果他明天武装出击，发现我们还留在

αὔριον ὁρμηθεὶς σὺν τεύχεσιν, εὖ νύ τις αὐτὸν

此地，那么每个人都会尝到他的厉害；

270

γνώσεται· ἀσπασίως γὰρ ἀφίξεται Ἴλιον ἱρὴν

每一个逃脱的人都会欢天喜地地逃回神圣的伊利奥斯，

ὅς κε φύγῃ, πολλοὺς δὲ κύνες καὶ γῦπες ἔδονται

而特洛伊人的许多尸体将成为狗和秃鹰的食物；

Τρώων· αἲ γὰρ δή μοι ἀπʼ οὔατος⁶ ὧδε γένοιτο.

愿这样的消息远离我的耳朵。

εἰ δʼ ἂν ἐμοῖς ἐπέεσσι πιθώμεθα κηδόμενοί περ,

但如果我们听从我的话，尽管我们满怀忧虑，

νύκτα μὲν εἰν ἀγορῇ σθένος ἕξομεν, ἄστυ δὲ πύργοι

我们在夜间仍能在集会中保持力量，而城市将由塔楼、

275

ὑψηλαί τε πύλαι σανίδες τʼ ἐπὶ τῇς ἀραρυῖαι

高耸的城门以及其上紧闭的坚固门板来守护。

语法注6 条

18.207ὡς δʼ ὅτε
引入比喻（类比）的句式。它以远方岛屿上的战斗与烽火为喻，来表现阿基琉斯头顶升起的火焰光辉。
18.213αἴ κέν πως ... ἵκωνται
连词 αἴ κέ（εἴ κε）后接虚拟语气的形式，构成表示希望或意图的状语从句（“以期……”、“盼望……”）。
18.219ὡς δʼ ὅτʼ ἀριζήλη φωνή
连词 ὡς δʼ ὅτε 之后直接省略了动词，应理解为“正如清脆的声音［被听到］时那样”。随后的从句 ὅτε τʼ ἴαχε σάλπιγξ 对此作了进一步解释。
18.231ἀμφὶ σφοῖς ὀχέεσσι καὶ ἔγχεσιν
介词 ἀμφί 接与格，字面意为“在……周围”，但在此处表示在混乱中被自己一方的战车和长矛所波及而丧命的惨状。
18.250πρόσσω καὶ ὀπίσσω
字面意思是“向前与向后”，这是一个习语，用时间概念上的“未来与过去”来表现洞察事物的因果关系或前后发展的远见与睿智。
18.272ἀπʼ οὔατος
意为“远离我的耳朵”。这是普里达马斯的祈祷之辞，希望特洛伊战败或惨重伤亡的凶信永远不要传进他的耳朵（即希望此等悲剧不要发生）。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（3 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 2 处
2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:18.206-18.275