← 荷马

伊利亚特

§18.1-18.69

阿基琉斯的痛哭与泰提斯浮出海面

得知帕特罗克洛斯战死的噩耗后，阿基琉斯陷入极度悲痛之中，用尘土玷污自己并大声哀号。听到儿子绝望呼喊的母亲泰提斯悲痛万分，带领着众海仙女离开海底，前往特洛伊海岸探望他。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

ὣς οἳ μὲν μάρναντο δέμας πυρὸς αἰθομένοιο,

就像这样，他们如燃着的烈火般战斗着；

Ἀντίλοχος δʼ Ἀχιλῆϊ πόδας ταχὺς ἄγγελος ἦλθε.

而足捷的安提洛科斯则作为使者，来到了阿基琉斯身边。

τὸν δʼ εὗρε προπάροιθε νεῶν ὀρθοκραιράων

他发现阿基琉斯正立在直首船只的前方，

τὰ φρονέοντʼ ἀνὰ θυμὸν ἃ δὴ τετελεσμένα ἦεν·1

其心底预感着那些实际上已经发生的事情；

5

ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·

意气难平之余，他向自己那高贵的心灵倾诉道：

ὤ μοι ἐγώ, τί τʼ ἄρʼ αὖτε κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ

“哀哉我身，为何那些留长发的美发阿开亚人，

νηυσὶν ἔπι κλονέονται ἀτυζόμενοι πεδίοιο;

又在平原上惊慌溃逃，纷纷涌向船只？

μὴ δή μοι τελέσωσι θεοὶ κακὰ κήδεα θυμῷ,2

愿众神不要在我的心灵中实现那些可怕的忧患，

ὥς ποτέ μοι μήτηρ διεπέφραδε καί μοι ἔειπε

犹如昔日我的母亲向我明示并道出的那样：

10

Μυρμιδόνων τὸν ἄριστον ἔτι ζώοντος ἐμεῖο3

在我依然在世之时，缪尔米东人中最好的一位，

χερσὶν ὕπο Τρώων λείψειν φάος ἠελίοιο.

将在特洛伊人的手下失去太阳的光芒。

ἦ μάλα δὴ τέθνηκε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱὸς

看来，墨诺提奥斯那勇敢的儿子确实已经死去了，

σχέτλιος· ἦ τʼ ἐκέλευον ἀπωσάμενον δήϊον πῦρ

那个固执的人啊！我曾叮嘱他，只要击退了毁灭性的烈火，

ἂψ ἐπὶ νῆας ἴμεν, μηδʼ Ἕκτορι ἶφι μάχεσθαι.

就立刻返回船队，不要与赫克托尔全力交锋。”

15

εἷος ὃ ταῦθʼ ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,

当他在头脑和心灵中如此思量着的时候，

τόφρά οἱ ἐγγύθεν ἦλθεν ἀγαυοῦ Νέστορος υἱὸς

尊贵的内斯托尔之子已然走到了他的近旁，

δάκρυα θερμὰ χέων, φάτο δʼ ἀγγελίην ἀλεγεινήν·

他流着温热的眼泪，报信道：

ὤ μοι Πηλέος υἱὲ δαΐφρονος ἦ μάλα λυγρῆς

“哀哉，智勇双全的佩琉斯之子，你定会听到

πεύσεαι ἀγγελίης, ἣ μὴ ὤφελλε γενέσθαι.4

极其悲惨的噩耗，但愿这事从未发生过。

20

κεῖται Πάτροκλος, νέκυος δὲ δὴ ἀμφιμάχονται

帕特罗克洛斯已经倒下了，他们正围绕着他的尸体战斗，

γυμνοῦ· ἀτὰρ τά γε τεύχεʼ ἔχει κορυθαίολος Ἕκτωρ.

那具已被剥光的尸体；而他的铠甲已被兜盔闪亮的赫克托尔据为己有。”

ὣς φάτο, τὸν δʼ ἄχεος νεφέλη ἐκάλυψε μέλαινα·

他如此说道，一团黑色的悲痛之云顿然将阿基琉斯笼罩。

ἀμφοτέρῃσι δὲ χερσὶν ἑλὼν κόνιν αἰθαλόεσσαν

他用双手捧起暗黑的灰尘，

χεύατο κὰκ κεφαλῆς, χαρίεν δʼ ᾔσχυνε πρόσωπον·

倾泻在自己的头上，玷污了那俊美的面容；

25

νεκταρέῳ δὲ χιτῶνι μέλαινʼ ἀμφίζανε τέφρη.

黑色灰烬落在散发芬芳的内衣上。

αὐτὸς δʼ ἐν κονίῃσι μέγας μεγαλωστὶ τανυσθεὶς

而他自己，庞大的躯体在尘土中展开，

κεῖτο, φίλῃσι δὲ χερσὶ κόμην ᾔσχυνε δαΐζων.

横躺在那里，用自己的双手撕扯并弄脏头发。

δμῳαὶ δʼ ἃς Ἀχιλεὺς ληΐσσατο Πάτροκλός τε

阿基琉斯与帕特罗克洛斯俘获的女奴们，

θυμὸν ἀκηχέμεναι μεγάλʼ ἴαχον, ἐκ δὲ θύραζε

心中痛切，齐声大哭，纷纷夺门而出，

30

ἔδραμον ἀμφʼ Ἀχιλῆα δαΐφρονα, χερσὶ δὲ πᾶσαι

围在智勇双全的阿基琉斯身旁，全用双手

στήθεα πεπλήγοντο, λύθεν δʼ ὑπὸ γυῖα ἑκάστης.

捶打着胸膛，每一个人的双腿都瘫软无力。

Ἀντίλοχος δʼ ἑτέρωθεν ὀδύρετο δάκρυα λείβων

安提洛科斯在另一边也流着眼泪痛哭，

χεῖρας ἔχων Ἀχιλῆος· ὃ δʼ ἔστενε κυδάλιμον κῆρ·

紧握住阿基琉斯的手；而阿基琉斯那高贵的心灵发出了呻吟；

δείδιε γὰρ μὴ λαιμὸν ἀπαμήσειε σιδήρῳ.5

因为他害怕阿基琉斯会用铁兵割断自己的喉咙。

35

σμερδαλέον δʼ ᾤμωξεν· ἄκουσε δὲ πότνια μήτηρ

阿基琉斯发出了可怕的痛哭；那尊贵的母亲听到了，

ἡμένη ἐν βένθεσσιν ἁλὸς παρὰ πατρὶ γέροντι,

她正坐在大海的深处、年迈的父亲身旁，

κώκυσέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα· θεαὶ δέ μιν ἀμφαγέροντο

于是她也大声恸哭起来；众女神纷纷聚集在她身侧，

πᾶσαι ὅσαι κατὰ βένθος ἁλὸς Νηρηΐδες ἦσαν.

所有居于大海深处的涅瑞伊得斯女神们。

ἔνθʼ ἄρʼ ἔην Γλαύκη τε Θάλειά τε Κυμοδόκη τε

其中有格劳刻、塔勒亚、屈摩多刻、

40

Νησαίη Σπειώ τε Θόη θʼ Ἁλίη τε βοῶπις

内塞亚、斯珀奥、托厄与牛眸的哈利亚、

Κυμοθόη τε καὶ Ἀκταίη καὶ Λιμνώρεια

屈摩托厄、阿克泰亚、林诺里亚、

καὶ Μελίτη καὶ Ἴαιρα καὶ Ἀμφιθόη καὶ Ἀγαυὴ

还有美利特、伊埃拉、安菲托厄和阿高厄、

Δωτώ τε Πρωτώ τε Φέρουσά τε Δυναμένη τε

多托、普罗托、费鲁萨和杜纳米奈、

Δεξαμένη τε καὶ Ἀμφινόμη καὶ Καλλιάνειρα

德克萨美奈、安菲诺墨和卡利亚奈拉、

45

Δωρὶς καὶ Πανόπη καὶ ἀγακλειτὴ Γαλάτεια

多里斯、帕诺珀和名声显赫的伽拉忒亚、

Νημερτής τε καὶ Ἀψευδὴς καὶ Καλλιάνασσα·

奈墨尔忒斯、阿普瑟德丝和卡利亚纳萨；

ἔνθα δʼ ἔην Κλυμένη Ἰάνειρά τε καὶ Ἰάνασσα

其中还有克吕墨奈、伊阿奈拉和伊阿纳萨、

Μαῖρα καὶ Ὠρείθυια ἐϋπλόκαμός τʼ Ἀμάθεια

迈拉、奥雷苏亚和美发的小阿玛忒亚，

ἄλλαι θʼ αἳ κατὰ βένθος ἁλὸς Νηρηΐδες ἦσαν.

以及其他居于大海深处的涅瑞伊得斯女神们。

50

τῶν δὲ καὶ ἀργύφεον πλῆτο σπέος· αἳ δʼ ἅμα πᾶσαι

银白色的洞窟里挤满了她们；她们齐声

στήθεα πεπλήγοντο, Θέτις δʼ ἐξῆρχε γόοιο·

捶打着胸膛，泰提斯领头开始哀悼：

κλῦτε κασίγνηται Νηρηΐδες, ὄφρʼ ἐῢ πᾶσαι

“倾听吧，姐妹涅瑞伊得斯们，以便你们所有人

εἴδετʼ ἀκούουσαι ὅσʼ ἐμῷ ἔνι κήδεα θυμῷ.

在聆听中深切知晓，我的心中有着何其多的哀痛。

ὤ μοι ἐγὼ δειλή, ὤ μοι δυσαριστοτόκεια,

悲乎，可怜的我！悲乎，产下最优秀之子的不幸母亲！

55

ἥ τʼ ἐπεὶ ἂρ τέκον υἱὸν ἀμύμονά τε κρατερόν τε

我曾诞下一个完美无瑕、健壮威武的儿子，

ἔξοχον ἡρώων· ὃ δʼ ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος·

在英雄中出类拔萃；他像一株幼苗般迅速成长。

τὸν μὲν ἐγὼ θρέψασα φυτὸν ὣς γουνῷ ἀλωῆς

我将他抚养长大，犹如园中肥沃高地上的植物，

νηυσὶν ἐπιπροέηκα κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω

并打发他乘着弯首的战船前往伊利翁，

Τρωσὶ μαχησόμενον· τὸν δʼ οὐχ ὑποδέξομαι αὖτις

去同特洛伊人交战；但我却再也无法迎接他

60

οἴκαδε νοστήσαντα δόμον Πηλήϊον εἴσω.

重归佩琉斯府邸的归人。

ὄφρα δέ μοι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο

在他依然存活并得见阳光的岁月里，

ἄχνυται, οὐδέ τί οἱ δύναμαι χραισμῆσαι ἰοῦσα.

他亦饱受悲痛煎熬，纵使我前去，也无法为他提供任何助力。

ἀλλʼ εἶμʼ, ὄφρα ἴδωμι φίλον τέκος, ἠδʼ ἐπακούσω

但我仍要去，好去探望我心爱的孩子，并听他诉说

ὅττί μιν ἵκετο πένθος ἀπὸ πτολέμοιο μένοντα.

在他远离战场、按兵不动之时，有怎样的悲哀落在了他的身上。”

65

ὣς ἄρα φωνήσασα λίπε σπέος· αἳ δὲ σὺν αὐτῇ

她如此说着，离开了洞穴；众女神伴着她

δακρυόεσσαι ἴσαν, περὶ δέ σφισι κῦμα θαλάσσης

哭泣而行，在她们身侧，海里的波浪

ῥήγνυτο· ταὶ δʼ ὅτε δὴ Τροίην ἐρίβωλον ἵκοντο

破碎开来；当她们抵达土地肥沃的特洛伊，

ἀκτὴν εἰσανέβαινον ἐπισχερώ, ἔνθα θαμειαὶ

便接连登上了海岸，在那个地方，

Μυρμιδόνων εἴρυντο νέες ταχὺν ἀμφʼ Ἀχιλῆα.

许多缪尔米东人的船只，紧挨着足捷的阿基琉斯排开。

语法注5 条
  1. 18.4τὰ φρονέοντʼ ἀνὰ θυμὸν ἃ δὴ τετελεσμένα ἦεν

    现在分词 φρονέοντα 作为补语修饰 εὗρε 的直接宾语 τὸν（阿基琉斯）。中性复数宾格的 τὰ 既是 φρονέοντα 的直接宾语，又是关系从句 ἃ δὴ τετελεσμένα ἦεν（确实已经发生的事）的先行词。

  2. 18.8μὴ δή μοι τελέσωσι θεοὶ κακὰ κήδεα θυμῷ

    在独立句中，否定词 μὴ 与不定过去时虚拟语气（τελέσωσι）结合，表达说话者强烈的担忧（“神明千万不要实现……”）或否定性的祈愿，反映了阿基琉斯对预感变为现实的恐惧。

  3. 18.10ἔτι ζώοντος ἐμεῖο

    这是由现在分词 ζώοντος 和人称代名词属格 ἐμεῖο 构成的属格独立结构（genitive absolute），作为时间状语修饰，意为“当我依然在世之时”。

  4. 18.19ἣ μὴ ὤφελλε γενέσθαι

    动词 ὤφελλε（ὀφείλω 的爱奥尼亚方言不定过去时直陈过去）后接否定词 μὴ 和不定式 γενέσθαι，用以表达过去未实现的愿望，或无法挽回的遗憾（“本不该发生的事”，但实际上发生了）。

  5. 18.34δείδιε γὰρ μὴ λαιμὸν ἀπαμήσειε σιδήρῳ

    由表示恐惧的动词 δείδιε（起历史现在时作用）引导的 μὴ 从句。由于主句在语境上相当于过去时，从句动词采用了希求语气（ἀπαμήσειε），表示“因为他害怕（阿基琉斯）会割断喉咙”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:18.1-18.69