争夺阿喀琉斯战马之战与雅典娜降临｜荷马《伊利亚特》第十七卷第487–557行希腊语原文·中文译文

487

ἐς πόλεμον προφανέντε σὺν ἡνιόχοισι κακοῖσι·

他们带着平庸的御者出现在战场上；

τώ κεν ἐελποίμην αἱρησέμεν, εἰ σύ γε θυμῷ

若你心意已决，我确信能将它们夺取，因为当我们二人发起冲锋时，它们决不敢

σῷ ἐθέλεις, ἐπεὶ οὐκ ἂν ἐφορμηθέντε γε νῶϊ

挺身

490

τλαῖεν¹ ἐναντίβιον στάντες μαχέσασθαι Ἄρηϊ.

阻拦并与我们对决。”

ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησεν ἐῢς πάϊς Ἀγχίσαο.

他如此说道，安喀塞斯之勇猛子嗣亦未曾违逆。

τὼ δʼ ἰθὺς βήτην βοέῃς εἰλυμένω ὤμους

二人径直前行，牛皮护甲裹住双肩，

αὔῃσι στερεῇσι· πολὺς δʼ ἐπελήλατο χαλκός.

那皮坚硬干枯，其上捶打着厚厚的青铜。

τοῖσι δʼ ἅμα Χρομίος τε καὶ Ἄρητος θεοειδὴς

与他们同行的还有克罗米奥斯与神一样的阿雷托斯，

495

ἤϊσαν ἀμφότεροι· μάλα δέ σφισιν ἔλπετο θυμὸς

二人一同并进；他们心中满怀期望，

αὐτώ τε κτενέειν ἐλάαν τʼ ἐριαύχενας ἵππους

盼着能斩杀那二人，并赶走那两匹昂首长啸的战马——

νήπιοι, οὐδʼ ἄρʼ ἔμελλον ἀναιμωτί γε νέεσθαι

愚蠢的人啊，他们绝无可能不流一滴血地

αὖτις ἀπʼ Αὐτομέδοντος. ὃ δʼ εὐξάμενος Διὶ πατρὶ

从奥托梅东面前退回。而奥托梅东向父神宙斯祈祷，

ἀλκῆς καὶ σθένεος πλῆτο φρένας ἀμφὶ μελαίνας·²

满腔漆黑的心胸登时充盈着英勇与力量；

500

αὐτίκα δʼ Ἀλκιμέδοντα προσηύδα πιστὸν ἑταῖρον·

他立刻对忠实的战友阿尔基梅东喊道：

Ἀλκίμεδον μὴ δή μοι ἀπόπροθεν ἰσχέμεν ἵππους,

“阿尔基梅东啊，切莫让战马离我太远，

ἀλλὰ μάλʼ ἐμπνείοντε μεταφρένῳ· οὐ γὰρ ἔγωγε

而是要让它们的鼻息直喷到我的后背上；因为我不认为

Ἕκτορα Πριαμίδην μένεος σχήσεσθαι ὀΐω,

普里阿摩斯之子赫克托尔会按捺住他的怒火，

πρίν γʼ ἐπʼ Ἀχιλλῆος καλλίτριχε βήμεναι ἵππω

除非他杀死了我们二人，乘上阿喀琉斯那长着秀美鬃毛的战马，

505

νῶϊ κατακτείναντα, φοβῆσαί τε στίχας ἀνδρῶν

并将阿尔戈斯战士的队伍打得溃散，

Ἀργείων, ἤ κʼ αὐτὸς ἐνὶ πρώτοισιν ἁλοίη.

又或者他自己也在最前线被格杀。”

ὣς εἰπὼν Αἴαντε καλέσσατο καὶ Μενέλαον·

说罢，他向两位埃阿斯与梅涅劳斯大声呼喊：

Αἴαντʼ Ἀργείων ἡγήτορε καὶ Μενέλαε

“两位埃阿斯，阿尔戈斯人的领袖，还有梅涅劳斯啊，

ἤτοι μὲν τὸν νεκρὸν ἐπιτράπεθʼ οἵ περ ἄριστοι

这具尸体固然当交由那些最勇敢的人，

510

ἀμφʼ αὐτῷ βεβάμεν καὶ ἀμύνεσθαι στίχας ἀνδρῶν,

守护在旁并击退敌人的队伍，

νῶϊν δὲ ζωοῖσιν ἀμύνετε νηλεὲς ἦμαρ·

而你们要替我们这两个活着的人挡住那无情毁灭的日子；

τῇδε γὰρ ἔβρισαν πόλεμον κάτα δακρυόεντα

因为特洛伊人中最优秀的赫克托尔与埃涅阿斯，

Ἕκτωρ Αἰνείας θʼ, οἳ Τρώων εἰσὶν ἄριστοι.

正朝这方倾泻出令人泪下的猛烈攻势。

ἀλλʼ ἤτοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται·

然而，这些终究存乎神明之膝上；

515

ἥσω γὰρ καὶ ἐγώ, τὰ δέ κεν Διὶ πάντα μελήσει.

我也将投掷长枪，此后一切皆由宙斯操劳。”

ἦ ῥα, καὶ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος,

他说罢，奋力振起长影森森的枪投掷出去，

καὶ βάλεν Ἀρήτοιο κατʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην·

正中阿雷托斯那四面均等的圆盾；

ἣ δʼ οὐκ ἔγχος ἔρυτο, διὰ πρὸ δὲ εἴσατο χαλκός,

盾并未阻挡住枪，青铜锐矛直穿而过，

νειαίρῃ δʼ ἐν γαστρὶ διὰ ζωστῆρος ἔλασσεν.

穿透腰带刺入了他的下腹。

520

ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ὀξὺν ἔχων πέλεκυν αἰζήϊος ἀνὴρ

犹如当一个身强力壮的汉子手持利斧，

κόψας ἐξόπιθεν κεράων βοὸς ἀγραύλοιο

从野牧之牛的角后劈下，

ἶνα τάμῃ διὰ πᾶσαν, ὃ δὲ προθορὼν ἐρίπῃσιν,

斩断了整条颈筋，使那牛向前一扑便倒下；

ὣς ἄρʼ ὅ γε προθορὼν πέσεν ὕπτιος· ἐν δέ οἱ ἔγχος

他也这样向前一冲，仰面栽倒；而那柄锐利的枪

νηδυίοισι μάλʼ ὀξὺ κραδαινόμενον λύε γυῖα.

在其腹中剧烈震颤，令其四肢瘫软。

525

Ἕκτωρ δʼ Αὐτομέδοντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ·

赫克托尔也向奥托梅东掷出他那闪亮的枪；

ἀλλʼ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος·

但奥托梅东正面盯着它，避开了青铜尖枪；

πρόσσω γὰρ κατέκυψε, τὸ δʼ ἐξόπιθεν δόρυ μακρὸν

因为他向前弯下身去，那杆长枪落在他身后，

οὔδει ἐνισκίμφθη, ἐπὶ δʼ οὐρίαχος πελεμίχθη

戳入土中，枪鐏末端在那里

ἔγχεος· ἔνθα δʼ ἔπειτʼ ἀφίει μένος ὄβριμος Ἄρης.³

颤动不休；最终，强悍的阿雷斯在那里散去了它的威力。

530

καί νύ κε δὴ ξιφέεσσʼ αὐτοσχεδὸν ὁρμηθήτην

此时若非双方法欲拔剑白刃格斗，

εἰ μή σφωʼ Αἴαντε διέκριναν μεμαῶτε,

而激战中的两位埃阿斯及时赶来将他们分开，

οἵ ῥʼ ἦλθον καθʼ ὅμιλον ἑταίρου κικλήσκοντος·

他们听见战友的呼唤，穿过人群赶了过来。

τοὺς ὑποταρβήσαντες ἐχώρησαν πάλιν αὖτις

惧于两人的威力，他们再次退缩回去，

Ἕκτωρ Αἰνείας τʼ ἠδὲ Χρομίος θεοειδής,

包括赫克托尔、埃涅阿斯与神一样的克罗米奥斯，

535

Ἄρητον δὲ κατʼ αὖθι λίπον δεδαϊγμένον ἦτορ

只留下阿雷托斯横尸原地，心胸已被洞穿，

κείμενον· Αὐτομέδων δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ

僵卧于此。而等同于迅捷阿雷斯的奥托梅东，

τεύχεά τʼ ἐξενάριξε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·

剥下了他的铠甲，并得意地高声宣称：

ἦ δὴ μὰν ὀλίγον γε Μενοιτιάδαο θανόντος

“确实，尽管我杀死的只是个逊色得多的人，

κῆρ ἄχεος μεθέηκα χερείονά περ καταπέφνων.

我也多少为死去的墨诺提俄斯之子减免了心中的创伤。”

540

ὣς εἰπὼν ἐς δίφρον ἑλὼν ἔναρα βροτόεντα

说罢，他收起染血的战利品放上车厢，

θῆκʼ, ἂν δʼ αὐτὸς ἔβαινε⁴ πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν

自己也跨上车去，手脚皆粘满鲜血，

αἱματόεις ὥς τίς τε λέων κατὰ ταῦρον ἐδηδώς.

宛如一头刚刚吞噬了公牛、浑身是血的雄狮。

ἂψ δʼ ἐπὶ Πατρόκλῳ τέτατο κρατερὴ ὑσμίνη

随即，围绕着帕特罗克洛斯再次展开了激烈

ἀργαλέη πολύδακρυς, ἔγειρε δὲ νεῖκος Ἀθήνη

悲痛且令人洒泪的搏杀；而雅典娜则煽动起这场纷争，

545

οὐρανόθεν καταβᾶσα· προῆκε γὰρ εὐρύοπα Ζεὺς

她从天而降；因为宽广声音的宙斯派遣她前来，

ὀρνύμεναι Δαναούς· δὴ γὰρ νόος ἐτράπετʼ αὐτοῦ.

欲振奋达奈人；因为他的心意确实发生了转变。

ἠΰτε πορφυρέην ἶριν θνητοῖσι τανύσσῃ⁵

犹如宙斯自天际为凡人扯起一道紫色的彩虹，

Ζεὺς ἐξ οὐρανόθεν τέρας ἔμμεναι ἢ πολέμοιο

预示着要么是战争，

ἢ καὶ χειμῶνος δυσθαλπέος, ὅς ῥά τε ἔργων

要么是苦寒的风暴，使大地上的凡人

550

ἀνθρώπους ἀνέπαυσεν ἐπὶ χθονί, μῆλα δὲ κήδει,

歇下劳作，并使羊群受难；

ὣς ἣ πορφυρέῃ νεφέλῃ πυκάσασα ἓ αὐτὴν

她也这样用紫色的云雾罩住自身，

δύσετʼ Ἀχαιῶν ἔθνος, ἔγειρε δὲ φῶτα ἕκαστον.

潜入阿开亚人的队伍，激励起每一个战士。

πρῶτον δʼ Ἀτρέος υἱὸν ἐποτρύνουσα προσηύδα

她首先对阿特柔斯之子、

ἴφθιμον Μενέλαον· ὃ γάρ ῥά οἱ ἐγγύθεν ἦεν·

勇猛的梅涅劳斯呼喊以示激励；因为他正巧就在近旁；

555

εἰσαμένη Φοίνικι δέμας καὶ ἀτειρέα φωνήν·

此时她化作斐尼克斯的身形与那永不疲倦的嗓音：

σοὶ μὲν δὴ Μενέλαε κατηφείη καὶ ὄνειδος

“梅涅劳斯啊，对你而言，这将是莫大的耻辱与污点，

ἔσσεται εἴ κʼ Ἀχιλῆος ἀγαυοῦ πιστὸν ἑταῖρον

倘若那高贵阿喀琉斯的忠实战友”

语法注5 条

17.489οὐκ ἂν ἐφορμηθέντε γε νῶϊ τλαῖεν
虽然条件从句使用了表示现实假设的直陈式（εἰ ... ἐθέλεις），但主句却使用了带有 ἄν 的潜在希求式（ἂν ... τλαῖεν）。双数分词 ἐφορμηθέντε 与 νῶϊ（我们二人）一致，在此起时间或条件分词的作用，表示“当我们二人发起冲锋时”。
17.499πλῆτο φρένας ἀμφὶ μελαίνας
动词 πλῆτο 为被动不定过去时。φρένας 是“关系宾格”（或限制宾格），意为“在他的漆黑胸膛中被（勇气与力量）填满”。名词 φρένες（心胸）在荷马史诗中常被形容为“黑色的”（μέλαιναι）。
17.529ἀφίει μένος ὄβριμος Ἄρης
动词 ἀφίει 是 ἀφίημι 的未完成过去时第三人称单数（荷马形式）。字面意思是“强悍的阿雷斯释放（散去）了其威力”，拟人化地描绘了投出的长枪在插入地面并剧烈震颤后，其物理动能最终完全耗尽、归于平静的过程。
17.541ἂν δʼ αὐτὸς ἔβαινε
介词 ἄν（即 ἀνά）与动词 ἔβαινε 之间插入了 δʼ αὐτός，属于分词断裂（tmesis）现象，实际意为 ἀνέβαινε（“他登上、跨上”）。
17.547ἠΰτε πορφυρέην ἶριν θνητοῖσι τανύσσῃ
在比喻从句中使用了不带 ἄν 的虚拟式 τανύσσῃ，用以表示普遍的事实或自然的规律。这是荷马史诗中引入直喻（simile）的标准语法形式。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:17.487-17.557