浓雾中争夺帕特罗克洛斯遗体的激战｜荷马《伊利亚特》第十七卷第347–416行希腊语原文·中文译文

347

στῆ δὲ μάλʼ ἐγγὺς ἰών, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ,

他走上前去贴近站立，掷出闪亮的枪，

καὶ βάλεν Ἱππασίδην Ἀπισάονα ποιμένα λαῶν

击中了人民的牧者、希帕索斯之子阿皮萨翁，

ἧπαρ ὑπὸ πραπίδων,¹ εἶθαρ δʼ ὑπὸ γούνατʼ ἔλυσεν,

刺中了他横隔膜下方的肝脏，顿然使他双膝发软。

350

ὅς ῥʼ ἐκ Παιονίης ἐριβώλακος εἰληλούθει,

他来自土地肥沃的派奥尼亚，

καὶ δὲ μετʼ Ἀστεροπαῖον² ἀριστεύεσκε μάχεσθαι.

在战斗中，他是仅次于阿斯忒罗派奥斯的最勇猛者。

τὸν δὲ πεσόντʼ ἐλέησεν ἀρήϊος Ἀστεροπαῖος,

眼见他倒地，勇猛的阿斯忒罗派奥斯心生怜悯，

ἴθυσεν δὲ καὶ ὃ πρόφρων Δαναοῖσι μάχεσθαι·

他也奋勇向前，誓要与达奈人一决雌雄。

ἀλλʼ οὔ πως ἔτι εἶχε· σάκεσσι γὰρ ἔρχατο πάντῃ

然而他再也无法做到这一点；因为他们用盾牌在四周筑起了屏障，

355

ἑσταότες περὶ Πατρόκλῳ, πρὸ δὲ δούρατʼ ἔχοντο.

围在帕特罗克洛斯身旁，并将长枪指向前方。

Αἴας γὰρ μάλα πάντας ἐπῴχετο πολλὰ κελεύων·

因为大埃阿斯在人群中穿梭，向众人下达严厉的命令：

οὔτέ τινʼ ἐξοπίσω νεκροῦ χάζεσθαι ἀνώγει

他不许任何人在尸体面前向后退缩，

οὔτέ τινα προμάχεσθαι Ἀχαιῶν ἔξοχον ἄλλων,

也不许任何阿开亚人突出众人、独自抢先迎敌，

ἀλλὰ μάλʼ ἀμφʼ αὐτῷ βεβάμεν, σχεδόθεν δὲ μάχεσθαι.

只要他们紧紧围在尸体周围，进行近身搏杀。

360

ὣς Αἴας ἐπέτελλε πελώριος, αἵματι δὲ χθὼν

巨无霸埃阿斯如此号令，大地便被

δεύετο πορφυρέῳ, τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον

绯红的鲜血浸湿，尸体层层叠叠地倒下，

νεκροὶ ὁμοῦ Τρώων καὶ ὑπερμενέων ἐπικούρων

既有特洛伊人及其骁勇的盟军，也有达奈人；

καὶ Δαναῶν· οὐδʼ οἳ γὰρ ἀναιμωτί γε μάχοντο,

因为达奈人也不是在无血地战斗，

παυρότεροι δὲ πολὺ φθίνυθον· μέμνηντο γὰρ αἰεὶ

只是他们倒下的人数要少得多，因为他们时刻牢记

365

ἀλλήλοις ἀνʼ ὅμιλον ἀλεξέμεναι φόνον αἰπύν.

在混战中彼此保护，免受那无情的毁灭。

ὣς οἳ μὲν μάρναντο δέμας πυρός, οὐδέ κε φαίης

就这样，他们如同熊熊烈火般厮杀。你绝不会相信

οὔτέ ποτʼ ἠέλιον σῶν ἔμμεναι οὔτε σελήνην·

太阳或月亮此时还能完好无损；

ἠέρι γὰρ κατέχοντο μάχης ἐπί θʼ ὅσσον ἄριστοι

因为在那战斗中，凡是守卫在死去的墨诺提俄斯之子身边的最杰出的勇士们，

ἕστασαν ἀμφὶ Μενοιτιάδῃ κατατεθνηῶτι.

都被战场上的浓雾重重笼罩。

370

οἳ δʼ ἄλλοι Τρῶες καὶ ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ

至于其余的特洛伊人和装备着精美护胫的阿开亚人，

εὔκηλοι πολέμιζον ὑπʼ αἰθέρι, πέπτατο δʼ αὐγὴ

则在晴空之下安然交战，太阳那耀眼的光芒

ἠελίου ὀξεῖα, νέφος δʼ οὐ φαίνετο πάσης

普照大地，无论是平原还是山峦，都不见一丝乌云；

γαίης οὐδʼ ὀρέων· μεταπαυόμενοι δὲ μάχοντο

他们时战时息，

ἀλλήλων ἀλεείνοντες βέλεα στονόεντα

彼此躲避着对方那带来痛苦的箭矢，远远地隔开。

375

πολλὸν ἀφεσταότες. τοὶ δʼ ἐν μέσῳ ἄλγεʼ ἔπασχον

然而，处于中央的人们却在浓雾与战斗中饱受折磨，

ἠέρι καὶ πολέμῳ, τείροντο δὲ νηλέϊ χαλκῷ

所有最杰出的勇士都被无情的青銅武器折磨得精疲力竭。

ὅσσοι ἄριστοι ἔσαν· δύο δʼ οὔ πω φῶτε πεπύσθην

可是，有两位名声显赫的勇士——特拉叙墨德斯和安提洛科斯，

ἀνέρε κυδαλίμω Θρασυμήδης Ἀντίλοχός τε

却还不知道那完美的帕特罗克洛斯已经阵亡，

Πατρόκλοιο θανόντος ἀμύμονος, ἀλλʼ ἔτʼ ἔφαντοζωὸν ἐνὶ πρώτῳ ὁμάδῳ Τρώεσσι μάχεσθαι.

他们还以为他仍旧活着，在最前线的混乱中与特洛伊人搏杀。

τὼ δʼ ἐπιοσσομένω θάνατον καὶ φύζαν ἑταίρων

他们两人一边警惕着同伴的死亡和败退，

νόσφιν ἐμαρνάσθην, ἐπεὶ ὣς ἐπετέλλετο Νέστωρ

一边在偏远的角落战斗，因为涅斯托尔曾向他们如此叮嘱，

ὀτρύνων πόλεμον δὲ μελαινάων ἀπὸ νηῶν.

在他们离开黑色的战船奔赴战场时，曾这样激励并命令他们。

τοῖς δὲ πανημερίοις ἔριδος μέγα νεῖκος ὀρώρει

而对于其余的人，整整一天，痛苦而惨烈的争斗之大火都在熊熊燃烧；

385

ἀργαλέης· καμάτῳ δὲ καὶ ἱδρῷ νωλεμὲς αἰεὶ

终日不绝的疲惫与汗水，

γούνατά τε κνῆμαί τε πόδες θʼ ὑπένερθεν ἑκάστου

使得每一个正在战斗的人的膝盖、小腿以及足底，

χεῖρές τʼ ὀφθαλμοί τε παλάσσετο μαρναμένοιινἀμφʼ ἀγαθὸν θεράποντα ποδώκεος Αἰακίδαο.

乃至双手和双眼都被溅满了血污，就在他们围绕着足捷的埃阿科斯之孙的那位优秀侍从搏杀时。

ὡς δʼ ὅτʼ ἀνὴρ ταύροιο βοὸς μεγάλοιο βοείην

犹如当一个人将一头巨牛的皮革

390

λαοῖσιν δώῃ τανύειν μεθύουσαν ἀλοιφῇ·³

交给人们去拉伸，那皮革已被油脂浸透；

δεξάμενοι δʼ ἄρα τοί γε διαστάντες τανύουσι

人们接过去，围成一圈用力拉扯，

κυκλόσʼ, ἄφαρ δέ τε ἰκμὰς ἔβη, δύνει δέ τʼ ἀλοιφὴ

水分随即流出，油脂浸入其中，

πολλῶν ἑλκόντων, τάνυται δέ τε πᾶσα διὰ πρό·

在众人的拉扯下，整张皮革被彻底拉开、绷紧；

ὣς οἵ γʼ ἔνθα καὶ ἔνθα νέκυν ὀλίγῃ ἐνὶ χώρῃ

同样地，两军也在狭窄的空间里，将那具尸体拉来扯去；

395

εἵλκεον ἀμφότεροι· μάλα δέ σφισιν ἔλπετο θυμὸς

两军心中都满怀希望——特洛伊人渴望将他拉回伊利翁，

Τρωσὶν μὲν ἐρύειν προτὶ Ἴλιον, αὐτὰρ Ἀχαιοῖς

而阿开亚人则想将他拖回空心的战船；

νῆας ἔπι γλαφυράς· περὶ δʼ αὐτοῦ μῶλος ὀρώρει

在尸体周围燃起了狂暴的战火；

ἄγριος· οὐδέ κʼ Ἄρης λαοσσόος οὐδέ κʼ Ἀθήνη

无论是鼓舞士气的阿瑞斯，还是雅典娜，

τόν γε ἰδοῦσʼ ὀνόσαιτʼ,⁴ οὐδʼ εἰ μάλα μιν χόλος ἵκοι·

眼见此景都无法予以贬低，即便极大的愤怒笼罩着他们。

400

τοῖον Ζεὺς ἐπὶ Πατρόκλῳ ἀνδρῶν τε καὶ ἵππων

宙斯在这一天围绕着帕特罗克洛斯，让战马和战士们

ἤματι τῷ ἐτάνυσσε κακὸν πόνον· οὐδʼ ἄρα πώ τι

承受这般痛苦的劳役。然而，神一般的阿基琉斯

ᾔδεε Πάτροκλον τεθνηότα δῖος Ἀχιλλεύς·

此时对帕特罗克洛斯的死讯还一无所知；

πολλὸν γὰρ ῥʼ ἀπάνευθε νεῶν μάρναντο θοάων

因为他们战斗的地方远离快速的战船，

τείχει ὕπο Τρώων· τό μιν οὔ ποτε ἔλπετο θυμῷ

就在特洛伊人的城墙之下。因此，他在心中绝未料到

405

τεθνάμεν, ἀλλὰ ζωὸν ἐνιχριμφθέντα πύλῃσιν

他会死去，而坚信他还在世，并且在逼近城门后

ἂψ ἀπονοστήσειν, ἐπεὶ οὐδὲ τὸ ἔλπετο πάμπαν

会安然返回；因为他绝不相信

ἐκπέρσειν πτολίεθρον ἄνευ ἕθεν, οὐδὲ σὺν αὐτῷ·

帕特罗克洛斯能独自攻克那座城池，即便与他并肩作战也做不到；

πολλάκι γὰρ τό γε μητρὸς ἐπεύθετο νόσφιν ἀκούων,

因为他常从母亲那里听到这些，私下听她

ἥ οἱ ἀπαγγέλλεσκε Διὸς μεγάλοιο νόημα.

传达伟大宙斯的意旨。

410

δὴ τότε γʼ οὔ οἱ ἔειπε κακὸν τόσον ὅσσον ἐτύχθη

然而，那一次他的母亲却没有告诉他这已然发生的巨大厄运——

μήτηρ, ὅττί ῥά οἱ πολὺ φίλτατος ὤλεθʼ ἑταῖρος.

他最亲爱的战友已经毁灭。

οἳ δʼ αἰεὶ περὶ νεκρὸν ἀκαχμένα δούρατʼ ἔχοντες

与此同时，他们围绕着尸体，始终握紧尖锐的长枪，

νωλεμὲς ἐγχρίμπτοντο καὶ ἀλλήλους ἐνάριζον·

毫不停歇地紧逼，互相厮杀。

ὧδε δέ τις εἴπεσκεν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων·

身着青铜甲的阿开亚人中有人这样说道：

415

ὦ φίλοι οὐ μὰν ἧμιν ἐϋκλεὲς ἀπονέεσθαι

“朋友们啊，如果我们现在就这样退回空心的战船，

νῆας ἔπι γλαφυράς, ἀλλʼ αὐτοῦ γαῖα μέλαινα

那将是一桩奇耻大辱；宁可让这黑色的土地

语法注4 条

17.349ἧπαρ ὑπὸ πραπίδων
“横隔膜下方的肝脏”。此处介词 ὑπό 后接宾格，表示伤口穿透或深入到该身体部位的下方。
17.351μετʼ Ἀστεροπαῖον
“仅次于阿斯忒罗派奥斯”。介词 μετά 接宾格表示顺序或等级，意为“紧随其后”或“仅次于”，说明在派奥尼亚人中阿皮萨翁的勇猛仅次于阿斯忒罗派奥斯。
17.390μεθύουσαν ἀλοιφῇ
“被油脂浸透”。动词 μεθύω（通常意为“醉”或“充满”）在此处比喻性地用于描述牛皮被油脂彻底浸湿或浸透。与格 ἀλοιφῇ 用作表示手段或原因的与格。
17.398οὐδέ κʼ Ἄρης... οὐδέ κʼ Ἀθήνη / τόν γε ἰδοῦσʼ ὀνόσαιτʼ
“无论是阿瑞斯……还是雅典娜，若见此景都不会予以贬低”。这是由希求法过去时 ὀνόσαιτʼ, 搭配语气词 κεν（相当于 ἄν）构成的反事实（或潜在）虚拟条件句，表示在假设的情况下绝不会发生的事情。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:17.347-17.416