赫克托耳与埃阿斯的激励及近身激战｜荷马《伊利亚特》第十五卷第473–541行希腊语原文·中文译文

473

κεῖσθαι,¹ ἐπεὶ συνέχευε θεὸς Δαναοῖσι μεγήρας·

放下它吧，因为神明嫉妒达奈人，捣毁了我们的计划；

αὐτὰρ χερσὶν ἑλὼν δολιχὸν δόρυ καὶ σάκος ὤμῳ

你且在手中拿起长枪，在肩上背起盾牌，

475

μάρναό τε Τρώεσσι καὶ ἄλλους ὄρνυθι λαούς.

与特洛伊人交战，并鼓舞其余的士兵。

μὴ μὰν ἀσπουδί γε δαμασσάμενοί περ ἕλοιεν²

绝不能让他们毫不费力地，即使他们战胜了我们，就夺走

νῆας ἐϋσσέλμους, ἀλλὰ μνησώμεθα χάρμης.

那些有着良好甲板的战船，反而让我们记起战斗的喜悦吧。”

ὣς φάθʼ, ὃ δὲ τόξον μὲν ἐνὶ κλισίῃσιν ἔθηκεν,

他这样说着，特尤克罗斯便将弓放在营帐里，

αὐτὰρ ὅ γʼ ἀμφʼ ὤμοισι σάκος θέτο τετραθέλυμνον,

而他在肩上披起了一块四层皮的盾牌，

480

κρατὶ δʼ ἐπʼ ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν

在强健的头上戴上一顶制作精良、

ἵππουριν, δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν·

带有马鬃的盔帽，盔顶上的羽饰恐怖地摇曳着；

εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,

他拿起了一支装有锋利青铜枪头的强劲长枪，

βῆ δʼ ἰέναι, μάλα δʼ ὦκα θέων Αἴαντι παρέστη.

迈步前行，极迅速地跑去，站在了埃阿斯的身旁。

Ἕκτωρ δʼ ὡς εἶδεν Τεύκρου βλαφθέντα βέλεμνα,

赫克托耳一见特尤克罗斯的武器受损，

485

Τρωσί τε καὶ Λυκίοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·

便向特洛伊人和吕基亚人大声呼喊：

Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταὶ

“特洛伊人、吕基亚人、以及长于近战的达耳达尼亚人啊，

ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς

朋友们，做男子汉吧，记起激烈的勇气，

νῆας ἀνὰ γλαφυράς· δὴ γὰρ ἴδον ὀφθαλμοῖσιν

在那些空心的战船间；因为我亲眼看见，

ἀνδρὸς ἀριστῆος Διόθεν βλαφθέντα βέλεμνα.

一位杰出战士的武器被宙斯废除了。

490

ῥεῖα δʼ ἀρίγνωτος Διὸς ἀνδράσι γίγνεται ἀλκή,

宙斯赐予人类的助力极易辨认，

ἠμὲν ὁτέοισιν κῦδος ὑπέρτερον ἐγγυαλίξῃ,

无论是对那些他赋予更高荣耀的人，

ἠδʼ ὅτινας³ μινύθῃ τε καὶ οὐκ ἐθέλῃσιν ἀμύνειν,

还是对那些他使其衰微、不愿庇护的人，

ὡς νῦν Ἀργείων μινύθει μένος, ἄμμι δʼ ἀρήγει.

正如现在他使阿耳戈斯人的力量衰微，而援助我们一样。

ἀλλὰ μάχεσθʼ ἐπὶ νηυσὶν ἀολλέες· ὃς δέ κεν ὑμέων

你们当在战船前齐心协力地战斗；你们之中任何人，

495

βλήμενος ἠὲ τυπεὶς θάνατον καὶ πότμον ἐπίσπῃ

若因被射中或被刺伤而迎来死亡与宿命，

τεθνάτω· οὔ οἱ ἀεικὲς ἀμυνομένῳ περὶ πάτρης

就让他去死吧。为保卫祖国而死，这并非不体面的事；

τεθνάμεν· ἀλλʼ ἄλοχός τε σόη καὶ παῖδες ὀπίσσω,

他的妻子此后将得安全，他的孩子们也是，

καὶ οἶκος καὶ κλῆρος ἀκήρατος, εἴ κεν Ἀχαιοὶ

他的房屋和家产也将完好无损，只要阿开亚人

οἴχωνται σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.

乘船撤离，回到他们心爱的祖国领土去。”

500

ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.

他这样说着，鼓舞了每个人的力量与斗志。

Αἴας δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἐκέκλετο οἷς ἑτάροισιν·

而埃阿斯在另一边也对他的同伴们高喊：

αἰδὼς Ἀργεῖοι· νῦν ἄρκιον⁴ ἢ ἀπολέσθαι

“阿耳戈斯人，耻辱啊！如今我们已到了要么毁灭，

ἠὲ σαωθῆναι καὶ ἀπώσασθαι κακὰ νηῶν.

要么得救并从战船上击退灾祸的紧要关头。

ἦ ἔλπεσθʼ ἢν νῆας ἕλῃ κορυθαίολος Ἕκτωρ

难道你们指望，如果头盔闪亮的赫克托耳夺取了战船，

505

ἐμβαδὸν ἵξεσθαι ἣν πατρίδα γαῖαν ἕκαστος;

你们每一个人都能用双脚走回自己的祖国吗？

ἦ οὐκ ὀτρύνοντος ἀκούετε λαὸν ἅπαντα

难道你们没有听到赫克托耳正在鼓舞他所有的军队吗？

Ἕκτορος, ὃς δὴ νῆας ἐνιπρῆσαι μενεαίνει;

他正急切地企图焚烧我们的战船啊！

οὐ μὰν ἔς γε χορὸν κέλετʼ ἐλθέμεν, ἀλλὰ μάχεσθαι.

他绝对不是在邀请他们来跳舞，而是在命令他们战斗。

ἡμῖν δʼ οὔ τις τοῦδε νόος καὶ μῆτις ἀμείνων

对我们来说，没有比这更好的主意和计策了，

510

ἢ αὐτοσχεδίῃ μῖξαι χεῖράς τε μένος τε.

那就是在近战中将双手与力量交织在一起。

βέλτερον ἢ ἀπολέσθαι ἕνα χρόνον ἠὲ βιῶναι

索性一举战死或是活下去，

ἢ δηθὰ στρεύγεσθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι

胜过在可怕的战斗中长久地消磨，

ὧδʼ αὔτως παρὰ νηυσὶν ὑπʼ ἀνδράσι χειροτέροισιν.

像这样在战船旁无谓地受制于那些更差劲的家伙。”

ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.

他这样说着，鼓舞了每个人的力量与斗志。

515

ἔνθʼ Ἕκτωρ μὲν ἕλε Σχεδίον Περιμήδεος υἱὸν

此时，赫克托耳杀死了佩里梅德斯之子斯克迪奥斯，

ἀρχὸν Φωκήων, Αἴας δʼ ἕλε Λαοδάμαντα

他是福克斯人的领袖；而埃阿斯杀死了拉奥达马斯，

ἡγεμόνα πρυλέων Ἀντήνορος ἀγλαὸν υἱόν·

步兵的指挥官、安滕诺耳的显赫之子。

Πουλυδάμας δʼ Ὦτον Κυλλήνιον ἐξενάριξε

普琉达马斯杀死了库勒涅的奥托斯，

Φυλεΐδεω ἕταρον, μεγαθύμων ἀρχὸν Ἐπειῶν.

他是菲琉斯之子的同伴，高傲的埃佩伊人领袖。

520

τῷ δὲ Μέγης ἐπόρουσεν ἰδών· ὃ δʼ ὕπαιθα λιάσθη

梅格斯看见这一幕，便朝他猛扑过去；但普琉达马斯向一旁闪躲，

Πουλυδάμας·⁵ καὶ τοῦ μὲν ἀπήμβροτεν· οὐ γὰρ Ἀπόλλων

梅格斯未能击中他；因为阿波罗

εἴα Πάνθου υἱὸν ἐνὶ προμάχοισι δαμῆναι·

不容许潘索奥斯之子在最前线的战士中被击败。

αὐτὰρ ὅ γε Κροίσμου στῆθος μέσον οὔτασε δουρί.

但梅格斯用枪刺中了克罗伊斯莫斯胸膛的正中；

δούπησεν δὲ πεσών· ὃ δʼ ἀπʼ ὤμων τεύχεʼ ἐσύλα.

他轰然倒地，梅格斯从他的肩上剥下盔甲。

525

τόφρα δὲ τῷ ἐπόρουσε Δόλοψ αἰχμῆς ἐῢ εἰδὼς

与此同时，精于枪术的多洛普斯向他扑去，

Λαμπετίδης, ὃν Λάμπος ἐγείνατο φέρτατον υἱὸν

他是兰普斯之子，兰普斯生下的最强壮之子，

Λαομεδοντιάδης εὖ εἰδότα θούριδος ἀλκῆς,

也就是拉奥墨冬的子孙，他深谙激战中的勇猛，

ὃς τότε Φυλεΐδαο μέσον σάκος οὔτασε δουρὶ

那时他用枪刺中了菲琉斯之子盾牌的正中央，

ἐγγύθεν ὁρμηθείς· πυκινὸς δέ οἱ ἤρκεσε θώρηξ,

从近处朝他冲杀过来；但梅格斯厚实的胸甲救了他，

530

τόν ῥʼ ἐφόρει γυάλοισιν ἀρηρότα· τόν ποτε Φυλεὺς

这胸甲由金属片密合而成，是当年菲琉斯

ἤγαγεν ἐξ Ἐφύρης, ποταμοῦ ἄπο Σελλήεντος.

从埃费雷、从塞莱伊斯河畔带回来的。

ξεῖνος γάρ οἱ ἔδωκεν ἄναξ ἀνδρῶν Εὐφήτης

因为一位客友，人主的欧斐特斯将它送给了他，

ἐς πόλεμον φορέειν δηΐων ἀνδρῶν ἀλεωρήν·

供他在战争中穿戴，作为抵御敌人的防具；

ὅς οἱ καὶ τότε παιδὸς ἀπὸ χροὸς ἤρκεσʼ ὄλεθρον.

而在当时，这副胸甲也同样替他儿子的肉体挡住了死劫。

535

τοῦ δὲ Μέγης κόρυθος χαλκήρεος ἱπποδασείης

随后，梅格斯用枪刺中多洛普斯青铜马鬃盔的最顶端，

κύμβαχον ἀκρότατον νύξʼ ἔγχεϊ ὀξυόεντι,

用那尖锐的长枪，

ῥῆξε δʼ ἀφʼ ἵππειον λόφον αὐτοῦ· πᾶς δὲ χαμᾶζε

削去了那马鬃做的羽饰；它整块掉落在地上，

κάππεσεν ἐν κονίῃσι νέον φοίνικι φαεινός.

落在尘土中，那刚染上绯红、闪闪发光的羽饰。

εἷος ὃ τῷ πολέμιζε μένων, ἔτι δʼ ἔλπετο νίκην,

正当他固守着继续战斗，依然企盼着胜利时，

540

τόφρα δέ οἱ Μενέλαος ἀρήϊος ἦλθεν ἀμύντωρ,

好战的梅内劳斯前来援助梅格斯，

στῆ δʼ εὐρὰξ σὺν δουρὶ λαθών, βάλε δʼ ὦμον ὄπισθεν·

他手持长枪悄无声息地站在一侧，从后面刺中了多洛普斯的肩膀；

语法注5 条

15.473κεῖσθαι
在15.472的命令式“ἔα”之后，不定式“κεῖσθαι”被用作命令式（命令式不定词），其逻辑主语为第二人称单数（特尤克罗斯）。
15.476ἕλοιεν
“μὴ ... ἕλοιεν”结构将否定小词“μὴ”与祈愿式相结合，表达了强烈的愿望或忧虑（“但愿他们绝不要夺取……”）。
15.491ἠμὲν ὁτέοισιν ... ἠδʼ ὅτινας
相关结构“ἠμὲν ... ἠδʼ ...”（既……又……）中格的不一致（与格“ὁτέοισιν”对宾格“ὅτινας”），是由于两个从属动词各自的格支配要求不同：“ἐγγυαλίξῃ”支配与格，而“μινύθῃ”支配宾格。
15.502ἄρκιον
中性形容词“ἄρκιον”（足够的、确定的）用于“νῦν ἄρκιον [ἐστί] ἤ ... ἤ ...”结构，表明目前没有其他退路，唯有在毁灭与得救之间做出一抉。
15.520ὃ δʼ ὕπαιθα λιάσθη / Πουλυδάμας
指示代词“ὃ δʼ”先导了随后的专有名词“Πουλυδάμας”，起到了同格解释的作用，即“但他——普琉达马斯——闪躲了”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:15.473-15.541